Manoush Zomorodi
Njerëz në të gjithë botën ngarkojnë më shumë se një miliard imazhe në ditë, duke ruajtur kujtimet e tyre për t’i shijuar ato në të ardhmen por bërja e fotografive mund të ndikojë në kujtesën tonë.
Kur bëhet fjalë për zakone që kthehen në fiksime, bërja e fotografive në çdo moment ndoshta nuk është më e keqja për marrëdhëniet por si e ndryshon ajo nevojën e vazhdueshme për të kapur momentin, si e përjetojmë në të vërtetë momentin, si në të tashmen ashtu edhe kur përpiqemi ta kujtojmë atë në të ardhmen?
Një nga arsyet kryesore që bëjmë foto në radhë të parë është të kujtojmë një moment shumë kohë pasi ai të ketë kaluar: lindjen e një foshnje, një kafe me shoqërinë, një liqen të bukur. Në vitin 2015, unë zhvillova një studim ku pyeta 20.000 persona se përse e ndjejnë dëshirën për të bërë fotografi në një moment të caktuar dhe shumë prej tyre thanë se e përdorin fotografinë si “ndihmëse për kujtesën”. Për shembull, shumë bënin fotografi të një veshje për ta pasur më vonë kur të donin për të realizuar të njëjtën veshje.
Sidoqoftë, sa herë që bëjmë një foto të shpejtë të diçkaje, në fakt mund të dëmtojmë kujtesën tonë për të.
Linda Henkel, një pedagoge e psikologjisë në Universitetin ‘Fairfield’ në Connecticut, studioi se si fotografimi ndikon në përvojën dhe kujtesën. Ajo hartoi një eksperiment duke përdorur një grup studentësh në një turne udhërrëfyes në Muzeun e Artit të Universitetit Bellarmine. Studentëve iu kërkua të bënin fotografi të një pjesë të objekteve që ata shikonin gjatë turneut dhe pjesën tjetër për ti vëzhguar.
Të nesërmen, ajo i solli studentët në laboratorin e saj kërkimor për të provuar kujtesën e tyre për të gjitha objektet që kishin parë në turne. Kurdoherë që ata kujtonin një pjesë të punës, ajo bënte pyetje vijuese në lidhje me detaje specifike vizuale.
Rezultatet ishin të qarta: Në përgjithësi, njerëzit mbanin mend më pak nga objektet që kishin fotografuar. Ata gjithashtu nuk mund të kujtonin shumë detaje vizuale specifike të objekteve të fotografuar, krahasuar me objektet që ata thjesht kishin vëzhguar.
“Kur bëni një foto të diçkaje, ju po mbështeteni në kamera për të kujtuar për ju. Ju në thelb po thoni: ‘Mirë, nuk kam nevojë të mendoj për këtë më tej. Kamera ka kapur gjithçka dhe në këtë rast ju nuk përfshiheni fare.” tha Henkel.
Me fjalë të tjera, nëse kamera juaj kap momentin, atëherë truri juaj nuk e bën. Henkel doli me një term të pakëndshëm për këtë fenomen: “efekti i dëmtimit të marrjes së fotografive”.
Se si ndikon bërja e fotografive në kuptimin tonë të vetvetes dhe gjërave që po fotografojmë është ende një pikëpyetje e madhe. Por si rezultat i eksperimenteve të saj, ka një gjë për të cilën Henkel është e sigurt. “Kamerat, aq të mahnitshme sa janë, nuk mund të krahasohen me atë që truri është i aftë të sigurojë nga sytë dhe veshët. Kamerat janë një version më i vogël i sistemit të përpunimit të informacionit njerëzor.” tha ajo.
Pse të mos e sfidoni veten në një ditë pa foto? Për 24 orë, shihni botën përmes syve tuaj, jo ekranit tuaj. Mos bëni absolutisht asnjë fotografi të drekës tuaj, fëmijëve tuaj, shokut tuaj apo dhe perëndimit të bukur të diellit. Asnjë fotografi në 1 ditë. Premtoj se të gjithë do të jenë në rregull.
Ata që bëjnë fotografi shumë rrallë, mund ta shohin si diçka pa vlerë dhe një sfidë të lehtë por kjo mund të jetë më e vështirë nga sa mendoni. Shumë njerëz e shohin si të pamundur një situatë të tillë dhe Henkel tha se në një studim të sajin, nga 2000 persona që e përdornin telefonin për të bërë pafund fotografi, 1400 nuk duruan më shumë se 3 ditë pa bërë fotografi.
Është në rregull të jesh i mërzitur, me nerva dhe të mendosh se koha nuk kalon pa bërë fotografi por mund të përdorni trurin tuaj në vend të telefonit. Askush nuk do ta shijojë perëndimin e diellit sesa sytë e tu.
Nëse doni të jeni mirë dhe të keni një pamje më të mirë të diçkaje në mendjen tuaj në të ardhmen, shikojini gjërat me sy dhe mendje, jo me fotografi.
*Manoush Zomorodi është gazetare dhe autore e Podcast-it “Note to Self” nga “WNYC Studios”. Përmes eksperimenteve dhe bisedave me ekspertë, ajo shqyrton çdo gjë që teknologjia ka sjellë në jetën tonë.
