Tre parimet e njohura si “3D”, të vendosura në vitin 1998 nga SHBA-të për aleatët e NATO-s në kuadër të mbrojtjes europiane, pa shkëputje, pa diskriminim dhe pa dyfishim të kapaciteteve, po vihen gjithnjë e më shumë në pikëpyetje.
Sipas analizës, këto rregulla po “shkërmoqen” për shkak të mungesave në industrinë ushtarake amerikane, e cila është e mbingarkuar nga kërkesat e luftës në Ukrainë.
Në këtë kontekst, NATO po krijon një qasje të re.
Sekretari i përgjithshëm Mark Rutte ka promovuar sloganin “të prodhojmë shumë më tepër, kudo”, duke theksuar nevojën për rritje të prodhimit të armëve në Europë.
Kjo qasje nënkupton që kapacitetet ushtarake të prodhuara në Europë do të fillojnë të dyfishohen paralelisht me ato amerikane, ndërsa programi evropian i financimit të mbrojtjes “SAFE” po nxit një preferencë për prodhim brenda BE-së.
Por ky zhvillim po sjell edhe tensione të reja: largimi nga parimet e “mos-dyfishimit” dhe “mos-diskriminimit” mund të krijojë përplasje mes SHBA-ve dhe Evropës.
Çështja e prodhimit të armëve pritet të jetë temë e nxehtë në samitin e Ankarasë, ku presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan mund ta përdorë si pikë diskutimi. Debati po përqendrohet gjithashtu te kërkesat evropiane për prodhimin e armëve nën licenca amerikane në territorin evropian, si dhe kritikat e Washingtonit ndaj tendencave proteksioniste të BE-së.
