Evropa gjendet sërish në një udhëkryq ekonomik. Pasojat e luftës në Iran po kthehen me shpejtësi në një barrë financiare marramendëse për kontinentin, i cili sapo kishte filluar të merrte frymë pas krizës së shkaktuar nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
Komisioni Evropian zbuloi të mërkurën një seri masash emergjente për të mbrojtur ekonominë nga rritja e faturave të energjisë. “Për herë të dytë në më pak se pesë vjet, evropianët po paguajnë çmimin e varësisë nga lëndët djegëse fosile të importuara”, deklaroi krahu ekzekutiv i BE-së. Sipas të dhënave, blloku ka shpenzuar 24 miliardë euro (28 miliardë dollarë) shtesë vetëm nga rritja e çmimeve – rreth 587 milionë dollarë çdo ditë – pa blerë asnjë molekulë shtesë energjie.
Masat e BE-së: Koordinim dhe ndërhyrje emergjente
Për të përballuar goditjen, BE planifikon ngritjen e një organi pan-evropian që do të identifikojë dhe koordinojë mungesat e karburantit, si dhe menaxhimin e rezervave kombëtare.
Sektori i Aviacionit në Rrezik
Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë dhe ACI Europe kanë paralajmëruar për mungesa të mundshme të karburantit të avionëve. Evropa importon rreth 70% të nevojave të saj. Grupet e industrisë kanë bërë thirrje për “pezullim urgjent të taksave të aviacionit” për të mbajtur çmimet nën kontroll.
Goditja te bizneset e mëdha
Kompani si Lufthansa njoftuan shkurtimin e 20,000 fluturimeve deri në tetor për shkak të dyfishimit të çmimit të karburantit. Nga ana tjetër, gjiganti kimik BASF ka rritur çmimet deri në 30% për produkte jetësore, ndërsa industria kimike gjermane paralajmëron mbyllje fabrikash dhe shkurtime të vendeve të punës.
Sektorët tradicionalë
Mbijetesa po bëhet e vështirë edhe për peshkatarët. BE-ja ka aktivizuar një “mekanizëm krize” për t’i ofruar këtij sektori mbështetje direkte financiare, pasi kostot e karburantit po pamundësojnë nxjerrjen e prodhimeve të detit në treg.
Rreziku i recesionit dhe ndikimi te konsumatorët
Neil Shearing, kryeekonomist në Capital Economics, paralajmëron se vazhdimi i luftës me Iranin në gjysmën e parë të këtij viti mund ta zhysë Evropën në recesion të plotë. Fondi Monetar Ndërkombëtar tashmë ka ulur parashikimet e rritjes ekonomike për 21 vendet e Eurozonës dhe ka rishikuar ndjeshëm në rënie zhvillimin e Mbretërisë së Bashkuar.
Në Britaninë e Madhe, inflacioni u rrit sërish këtë muaj. Presioni i çmimeve në pompa nuk është veçse “vala e parë e shokut”, thotë ekonomisti Adam Deasy. Sipas tij, faza e dytë do të godasë nënproduktet kritike: plehrat bujqësore, plastikën dhe metalet. Situata ka prekur edhe sektorin shëndetësor dhe ushqimor me mungesa thelbësore të dioksidit të karbonit (CO2), një nënprodukt i plehrave kimikë, tregu i të cilëve është bllokuar nga rritja e gazit.
Përballë kësaj situate, qeveritë e Evropës, përfshirë Londrën, po nxitojnë të shtojnë kapacitetet vendase për energjinë diellore dhe të rinovueshme, një orvatje e dëshpëruar për të mbajtur “të ndezur” ekonominë e kontinentit në prag të krizës së radhës.
