Këshilli Ndërfetar i Shqipërisë (KNSH), i cili përfshin pesë komunitetet kryesore fetare në vend, ka reaguar ndaj projektligjit të ri për Barazinë Gjinore, duke kërkuar rishikimin e tij të thellë. Në një deklaratë të përbashkët, KNSH-ja shpreh vlerësimin për parimet e barazisë, por ngre shqetësimin se disa dispozita të projektligjit shkojnë “përtej barazisë gjinore” dhe “rrezikojnë ta fusin shoqërinë në një proces relativizimi moral”.
KNSH-ja, e përbërë nga Komuniteti Mysliman, Kisha Orthodhokse Autoqefale, Kisha Katolike, Kryegjyshata Botërore Bektashiane dhe Vëllazëria Ungjillore, thekson se ligji duhet të ruajë “dinjitetin e njeriut” dhe të “respektojë natyrën njerëzore”.
Kundërshtimi kryesor përkufizimi i gjinisë
Shqetësimi thelbësor i komuniteteve fetare fokusohet te përfshirja e koncepteve si “shprehja gjinore” dhe “identiteti gjinor” me natyrë gjithëpërfshirëse.
Mohimi i diferencës biologjike
KNSH-ja argumenton se këto koncepte, të ngritura mbi “teorinë gjinore”, mohojnë dallimin gjinor (mashkull dhe femër) dhe e zëvendësojnë atë me një koncept “të ndryshueshëm, subjektiv dhe të pasigurt identitar”, duke e shkëputur njeriun nga natyra e vet biologjike.
Dobësimi i familjes
Sipas deklaratës, kjo qasje nuk ndihmon integrimin shoqëror, por thellon individualizmin dhe dobëson “lidhjet familjare e shoqërore, që janë baza e një jete të shëndetshme komunitare”.
Roli i familjes dhe edukimi në shkolla
Një tjetër pikë kritike është ndërhyrja e projektligjit në fushën e arsimit dhe formimit moral të fëmijëve.
Komunitetet fetare shprehin shqetësimin se projektligji parashikon edukimin mbi këto çështje pa respektuar rolin parësor të familjes dhe të drejtën natyrore të prindërve për t’i edukuar fëmijët në përputhje me bindjet e tyre morale dhe fetare.
“Ekspozimi i të miturve ndaj këtyre koncepteve që në moshë të hershme, në mjedise të hapura si shkollat… mund të sjellë më shumë dëme sesa dobi për ta,” thuhet në deklaratë, duke theksuar se familja mbetet institucioni themelor dhe vendi më i përshtatshëm për trajtimin e këtyre temave.
Kritika mbi kuotat dhe sanksionet
KNSH-ja gjithashtu kritikon frymën dhe mekanizmat shtrëngues të ligjit. Komunitetet fetare shprehin shqetësimin se projektligji kërkon “barazi në rezultate, jo në mundësi”, duke vendosur kuota gjinore të detyrueshme (30-50%) që “cenojnë parimin e meritokracisë”.
Ligji, sipas KNSH-së, rrezikon të bëhet një instrument diskriminues në vetvete duke “imponuar botëkuptimin e një pakice mbi shumicën”, duke zëvendësuar dialogun me detyrimin dhe duke cenuar lirinë e ndërgjegjes.
Deklarata përfundon duke bërë thirrje që çdo ndryshim ligjor të ndërmerret me përgjegjësi dhe në frymën e dialogut, duke siguruar që barazia gjinore “të mos shndërrohet në ideologji, por të mbetet një mjet për drejtësi”.
Projektligji i ri për barazinë gjinore, risitë kryesore
Projektligji i ri sjell disa risi, të cilat synojnë integrimin e barazisë gjinore në strukturën e punës së shtetit:
- Për herë të parë, institucionet legjislative, ekzekutive dhe gjyqësore, si dhe subjektet private, detyrohen të përdorin një gjuhë që heq stereotipet gjinore gjatë hartimit të dokumenteve, politikave dhe informacionit.
- Ligji harmonizohet me akte të tjera, duke e bërë detyrimore buxhetimin gjinor (Gender Responsive Budgeting) për njësitë e qeverisjes qendrore dhe vendore.
Çdo projektligj dhe akt normativ nënligjor do të duhet të shoqërohet me një vlerësim të ndikimit gjinor, duke siguruar që asnjë akt nuk do të thellojë pabarazitë.
Për të mbrojtur më mirë viktimat e diskriminimit, parimi i përmbysjes së barrës së provës përfshihet si parim bazë në shqyrtimin e ankesave.
Mbrojtje e zgjeruar dhe pozicionet drejtuese
Ligji zgjeron mbrojtjen nga diskriminimi për shkak të gjinisë, identitetit gjinor, shprehjes gjinore dhe karakteristikave seksuale.
Në harmoni me rekomandimet ndërkombëtare (si CEDAW), ligji parashikon arritjen e një përfaqësimi të barabartë gjinor në masën 30 – 50% në të gjitha sistemet e vendimmarrjes. Kjo kuotë do të rritet në mënyrë progresive përgjatë një periudhe 10-vjeçare. Projektligji e cilëson si diskriminim gjinor përfaqësimin nën masën 30% për secilën gjini.
Parashikohet një rregullim i posaçëm dhe i rishikuar i marrëdhënieve të punës, duke përfshirë masat kundër ngacmimit dhe dhunës, në përputhje me Konventën 190 të ILO-s. Gjithashtu, rregullohet për herë të parë Puna e Papaguar, duke ngarkuar INSTAT-in të publikojë periodikisht anketa për përdorimin e kohës dhe duke i detyruar subjektet publike dhe private të adresojnë këtë çështje.
