Kina ka miratuar këtë të enjte, 12 mars, një ligj të ri gjithëpërfshirës i cili pretendon se ndihmon në promovimin e “unitetit etnik”, por kritikët thonë se ai do të shkatërrojë më tej të drejtat e grupeve minoritare.
Në letër, synon të promovojë integrimin midis 56 grupeve etnike të njohura zyrtarisht, të dominuara nga kinezët Han, përmes arsimit dhe strehimit. Sipas kritikëve, ky ligj i shkëput njerëzit nga gjuha dhe kultura e tyre.
Ai urdhëron që të gjithë fëmijët duhet të mësojnë gjuhën mandarine para kopshtit dhe deri në fund të shkollës së mesme. Më parë, nxënësit mund të studionin pjesën më të madhe të kurrikulës në gjuhën e tyre amtare, si në tibetisht, ujgurisht ose mongolisht.
“Ligji është në përputhje me një ndryshim dramatik të kohëve të fundit në politika, për të shtypur diversitetin etnik të njohur zyrtarisht që nga viti 1949”, tha në një raport universitar Magnus Fiskesjö, një profesor i asociuar i antropologjisë në Universitetin Cornell.
“Fëmijët e brezit të ardhshëm tani janë të izoluar dhe të detyruar brutalisht të harrojnë gjuhën dhe kulturën e tyre.”
Megjithatë, Pekini argumenton se mësimi i gjuhës mandarine të gjeneratës së ardhshme do të ndihmojë perspektivat e tyre të punësimit.
Gjithashtu thuhet se ligji për “Promovimin e Unitetit dhe Progresit Etnik” është thelbësor për promovimin e “modernizimit përmes unitetit më të madh”.
Ligji gjithashtu ofron një bazë ligjore për të ndjekur penalisht prindërit ose kujdestarët që mund të ngulitin tek fëmijët atë që përshkruhet si pikëpamje “e dëmshme”, të cilat do të ndikonin në harmoninë etnike dhe bën thirrje për “mjedise komunitare të integruara reciprokisht”, të cilat disa analistë besojnë se mund të rezultojnë në shpërbërjen e lagjeve të dominuara nga pakicat.
Qeveria kineze filloi të shtyjë përpara atë që e përshkruan si “sinicizim” të grupeve minoritare në fund të viteve 2000 dhe të krijojë një identitet kombëtar më të unifikuar duke asimiluar grupet etnike në kulturën dominuese Han.
Kinezët Han përbëjnë më shumë se 90% të 1.4 miliardë banorëve të vendit.
Pekini është akuzuar prej kohësh për kufizimin e të drejtave të grupeve etnike minoritare në rajone si Tibeti, Xinjiang dhe Mongolia e Brendshme.
Kritikët thonë se asimilimi shpesh u është imponuar njerëzve në këto vende, një politikë e udhëhequr nga shteti që është përshpejtuar nën udhëheqësin kinez Xi Jinping, i cili ka ndjekur një qëndrim më të ashpër ndaj mospajtimit dhe protestave, veçanërisht në zonat ku jetojnë grupe etnike minoritare.
Në Tibet, autoritetet kanë arrestuar murgj dhe kanë marrë kontrollin e manastireve për t’u siguruar që ata të mos adhurojnë Dalai Lamën.
Kur BBC vizitoi një manastir që kishte qenë në zemër të rezistencës tibetiane në korrik të vitit të kaluar, murgjit folën për jetën nën frikë dhe kërcënim.
“Ne tibetianëve na mohohen të drejtat themelore të njeriut. Qeveria kineze vazhdon të na shtypë dhe të na persekutojë. Nuk është një qeveri që i shërben popullit”, na tha njëri prej tyre.
Në Xinjiang, grupet e të drejtave të njeriut kanë dokumentuar ndalimin e një milion myslimanëve ujgurë në atë që qeveria kineze i quan kampe për “riedukim”, ndërsa OKB-ja ka akuzuar Pekinin për shkelje të rënda të të drejtave të njeriut.
Raportimet e BBC-së nga viti 2021 dhe 2022 gjetën prova që mbështesin ekzistencën e kampeve të paraburgimit dhe akuza për abuzim seksual dhe sterilizim të detyruar, të cilat Pekini i mohon.
Në vitin 2020, mongolët etnikë në Kinën veriore organizuan tubime të rralla kundër masave për të zvogëluar mësimdhënien në gjuhën mongole në favor të gjuhës mandarine.
Prindërit madje i mbajtën fëmijët të qetë në shenjë proteste ndaj politikës, pasi disa mongolë etnikë e shihnin këtë veprim si një kërcënim për identitetin e tyre kulturor. Autoritetet vepruan shpejt për të goditur atë që e konsideronin si mospajtim.
Partia Komuniste thotë se pranon etni të ndryshme. Kushtetuta e vendit thotë se “çdo etni ka të drejtë të përdorë dhe zhvillojë gjuhën e vet” dhe “ka të drejtë të vetëqeveriset”.
Por kritikët besojnë se ky ligj i ri do të çimentojë shtytjen e Xi-së drejt asimilimit.
“Ligji e bën më të qartë se kurrë se në Republikën Popullore të Kinës të Xi Jinping, popujt jo-Han duhet të bëjnë më shumë për t’u integruar me shumicën dhe mbi të gjitha të jenë besnikë ndaj Pekinit”, tha Allen Carlson, një profesor i asociuar i qeverisjes në Universitetin Cornell.
Ky fokus në zhvillim dhe prosperitet është “tregues”, tha për BBC-në profesori Ian Chong i Universitetit Kombëtar të Singaporit.
“Është e lehtë ta lexosh këtë gjuhë sikur nënkupton që gjuhët dhe kulturat e pakicave janë të prapambetura dhe pengesë për përparimin.”
Qasja e Xi-së ndaj pakicave është “në përputhje me idenë e tij për krijimin e një kombi të madh dhe të fortë kinez me një bërthamë veriore Han… pakicat shihen si degëzime të asaj bërthame dhe, për rrjedhojë, në disa mënyra derivative”, shton ai.
“Në praktikë, kjo ka shkaktuar shqetësime në lidhje me raunde të mëtejshme të rritjes së kontrollit, zvogëlimit dhe madje edhe goditjeve ndaj kulturave dhe gjuhëve të pakicave.”
