Pas katër vitesh luftë, Europa po jep një sinjal konkret që mund të godasë seriozisht eksportet e naftës ruse, të cilat shkojnë kryesisht drejt Kinës, Indisë dhe Turqisë.
Nga tani e tutje, cisternat e të ashtuquajturës “flotë hije” ruse që dalin nga Gjiri i Finlandës mund të ndalohen në Detin Baltik ose në Detin e Veriut nga autoritetet e vendeve bregdetare, nëse konstatohet se nuk respektojnë rregullat ndërkombëtare. Nëse kjo masë zbatohet realisht, të ardhurat e industrisë së naftës që financon një pjesë të madhe të luftës së Kremlinit mund të ulen ndjeshëm.
Për herë të parë, këto 14 qeveri lënë të kuptohet qartë se janë gati të ndalojnë dhe të sekuestrojnë cisternat e flotës hije ruse që nuk respektojnë standardet e sigurisë mjedisore dhe detare, që lëvizin pa sigurim, që ndryshojnë flamur gjatë lundrimit ose që kryejnë transferime të rrezikshme të naftës në det të hapur. Në letër thuhet se “të gjitha anijet që gëzojnë lirinë e lundrimit duhet të respektojnë rreptësisht të drejtën detare ndërkombëtare”. Vendet firmëtare ankohen gjithashtu për ndërhyrjet e vazhdueshme të Rusisë në sinjalet satelitore në det.
Sipas tyre, shumë prej këtyre cisternave nuk përmbushin asnjë standard: Nuk kanë ekuipazhe të trajnuara siç duhet, nuk janë të siguruara, nuk kanë sisteme sigurie funksionale, nuk posedojnë dokumentacion teknik, fikin transponderët për të shmangur gjurmimin satelitor, nuk kanë plane emergjence për derdhje nafte dhe nuk respektojnë procedurat e mbrojtjes së mjedisit. Shpesh, ato ndryshojnë edhe flamur gjatë udhëtimit për të shmangur kontrollet. Të gjitha këto shkelje, sipas 14 qeverive, vënë në pikëpyetje të drejtën e tyre për liri lundrimi.
Nëse nga paralajmërimet kalohet te veprimi, autoritetet e vendeve bregdetare do të kenë të drejtë të ndalojnë cisternat që vijnë nga Rusia dhe t’i kontrollojnë. Në rast shkeljesh, anijet mund të sekuestrohen.
Kjo do të ishte një kthesë e rëndësishme. Rreth 50% e naftës ruse që eksportohet në botë niset nga portet baltike të Primorsk dhe Ust-Luga, pranë Shën Petersburgut. Cisternat kalojnë përmes Baltikut dhe dalin në Atlantikun e Veriut përmes një ngushtice shumë të ngushtë mes Kopenhagenit dhe qytetit suedez Malmo. Çdo muaj kalojnë aty rreth 100 anije me naftë ruse, disa pa flamur, të tjera me flamuj të dyshimtë nga Komoret, Benini apo Sierra Leone, ndërsa dhjetëra prej tyre janë në lista të zeza ndërkombëtare për gjendje të keqe teknike. Ligjërisht, vendet europiane mund t’i ndalojnë dhe t’i sekuestrojnë pa ndryshuar asnjë ligj.
Rusia nuk ka shumë alternativa, pasi porti i Novorossijskut në Detin e Zi është nën sulme ukrainase, ndërsa kapacitetet nga Arktiku ose nga ishulli Sakhalin në Lindjen e Largët janë të kufizuara.
Javën e kaluar, nga Davosi, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky kishte pyetur pse SHBA-të ndalojnë cisternat e flotës fantazmë në mes të Atlantikut, ndërsa Europa i lë të kalojnë pranë brigjeve të saj. Ndalimi i tyre nuk do të jetë i lehtë, pasi disa prej këtyre anijeve lëvizin edhe me roje të armatosura. Megjithatë, Europa tani ka dhënë një përgjigje të parë. Mbetet për t’u parë nëse do të ketë guxim ta kthejë këtë paralajmërim në veprim konkret.
