Ndryshimet e shpejta në mjedisin ekonomik global po e gjejnë Evropën në një pozicion dobësie, ndërsa “Kontinenti i Vjetër” po përpiqet të mbajë ritmin me ritmin e shpejtë të zhvillimeve ndërkombëtare.
Ndryshimi në politikën ekonomike të SHBA-së nën administratën Trump, i kombinuar me përshkallëzimin e trazirave gjeopolitike dhe trazirave teknologjike, po ushtrojnë një presion mbytës mbi perspektivat evropiane.
Duke folur në Këshillin Ndërkombëtar të Biznesit të Forumit Ekonomik Botëror në Gjenevë, Presidentja e Bankës Qendrore Evropiane, Christine Lagarde, dha alarmin. Ajo theksoi se themeli tradicional i rritjes së ekonomisë evropiane po shkatërrohet më në fund.
Sipas saj, prosperiteti i Epirit pas luftës bazohej në tre themele të forta:
– Zgjerimi i pakufizuar i tregtisë globale.
– Sigurimi i burimeve të lira të energjisë.
– Rendi ndërkombëtar shumëpalësh, i cili mbulohej nga ombrella e sigurisë amerikane.
Sot, të tre këta faktorë po përkeqësohen seriozisht. Një shembull tipik është vendosja e më shumë se 2,500 kufizimeve tregtare në nivel ndërkombëtar vetëm në një vit, një zhvillim që e ndërlikon punën e portofoleve ekonomike në BE.
Tarifat dhe pasiguria në marrëdhëniet tregtare me SHBA-në
Kthimi i Donald Trump në udhëheqjen e SHBA-së u shoqërua me njoftimin e tarifave të synuara, fillimisht të vendosura në 20% për produktet evropiane dhe më pas të ulura në 15% pas një marrëveshjeje tregtare. Pavarësisht këtij rregullimi, pasiguria mbetet e lartë, veçanërisht për sektorët kryesorë industrialë si çeliku.
Prioritetet në ndryshim të Uashingtonit në fushën e mbulimit të mbrojtjes po e tendosin më tej mjedisin evropian. Ndërsa në të kaluarën zinxhirët e furnizimit ishin projektuar duke pasur parasysh efikasitetin maksimal, pasiguria gjeopolitike tani kërkon një fokus në qëndrueshmëri.
Në të njëjtën kohë, presionet mbi kufijtë e Evropës, shkeljet e hapësirës ajrore të saj dhe konfliktet më të gjera ndërkombëtare po ndikojnë negativisht në besimin e investitorëve. Kur kapitali shihet si më pak i sigurt, bizneset kufizojnë investimet e tyre, duke ulur prodhimin dhe konsumin.
Basti i Inteligjencës Artificiale dhe Nevoja për Reforma
Presidentja e BQE-së iu referua në mënyrë të veçantë prapambetjes teknologjike të Evropës. Siç theksoi ajo, BE-ja e humbi kryesisht valën e revolucionit të parë dixhital dhe nuk mund të përballojë përsëritjen e të njëjtit gabim në epokën e Inteligjencës Artificiale.
Hendeku është tashmë i dukshëm në kapitalizimin e tregut: 34 kompanitë më të rëndësishme evropiane të teknologjisë vlerësohen me një total prej 1.37 trilionë eurosh, ndërsa shtatë gjigantët amerikanë të teknologjisë (Magnificent Seven) vlejnë më shumë se 23 trilionë dollarë.
Për të adresuar këtë situatë, Lagarde propozoi përshpejtimin e reformave në tregun evropian të kapitalit. Integrimi dhe shfrytëzimi i madhësisë së vërtetë të tregut të vetëm mund t’u lejojë kompanive inovative të rriten në vend, duke rritur produktivitetin dhe duke e bërë kërkesën e brendshme një shtyllë kyçe të rritjes.
