Nga Mero Baze
Ka një kakofoni rreth asaj që po ndodh në Zvërnec, ku përzihen, ose qëllimisht ose nga zelli për protagonizëm, disa probleme të mbivendosura, që janë në shumicë probleme ligjore, të cilat spërkaten pastaj me këtë adrenalinën e sulmeve ndaj investitorëve.
Problemi i investimit në Zvërnec nuk është i ri. Është i së paku para dy viteve, kur Ivanka Trump dhe burri i saj u shfaqën para zgjedhjeve me ofertën për ishullin e Sazanit dhe Zvërnecin me një partner shqiptar.
Nuk pati këtë agresivitet në atë kohë. Madje filluan barcaletat me vlonjatët që rritën çmimet e shtëpive që kanë pamje nga investimi i Trumpit.
Pati më shumë humor dhe mosbesim sesa ndonjë revoltë.
Revolta nisi kur u shfaq gardhi i pronës.
Problemi i pronës në bregdetin e Vlorës, nga Palasa deri në Vjosë, ka një tipologji. Një i fortë i Vlorës i viteve ’90, i quajtur Artur Shehu dhe ndihmësi i tij Pëllumb Petriti, gjatë kohës së pushtetit të parë të PD-së kanë marrë qindra hektarë tokë me vendime për kthim pronësie, i kanë hipotekuar, i kanë legjitimuar edhe në mandatin e dytë të PD-së dhe kanë nisur t’i shesin tek biznesmenë të mëdhenj që kanë pasur mundësi t’i zhvillojnë shpejt dhe ta mbyllin problemin.
Është e qartë që kanë marrë tokë më shumë sesa ka pasur trashëgimi një nga shehlerët e Kaninës para komunizmit, dhe duket se kanë bërë kujdes që në shumicën e pronave të marrin tokë të shtetit, për të shmangur konfliktet me privatët. Pastaj, sa herë kanë pasur probleme me pushtetin, ose u kanë bërë presion për konfiskim, kanë ndarë llokma për njerëz afër pushtetit, biznese të mëdha dhe ia kanë dalë.
Ky është problem ligjor i pronës së tyre, fatkeqësisht i pakontestuar në gjyqe, përjashto disa raste sporadike. Projektet e zhvillimit i kanë dhënë fund dilemave dhe ata kanë shërbyer si garantues të një sistemi korruptiv dhe të tmerrshëm të legjitimitetit të pronave në Shqipëri, njësoj si legalizimet.
Ky problem mund të hetohet, të gjykohet dhe të ndëshkohet pa prekur investitorët. Kushdo që merr këtë iniciativë dhe mund ta fitojë këtë çështje, bëhet përfitues i pronës brenda këtij projekti.
Problemi i dytë është problemi i dhunës së policisë private dhe asaj të shtetit. Ky problem është edhe më i ndjeshmi, pasi ilustrohet me pamje të rënda dhe tregon arrogancën dhe papërgjegjësinë që ekziston në raport me ligjin nga policia e shtetit dhe policia private. Rrëmbimi i një personi nga policia private dhe sherillëku i policisë së shtetit janë tregues të standardeve të dobëta që kemi në raport me liritë qytetare. Kur policia dhe të fortët e policisë private shikojnë se në këtë vend askush nuk pyet për të drejtat e njeriut as kur burgosesh, as kur gjykohesh, as kur ankohesh, bashkohen edhe ata me turmën e arrogantëve. Ndaj ndëshkimi i tyre duhet të jetë shembullor.
Problemi i tretë, për nga radha por i pari për nga rëndësia, është problemi i investitorit. Në fakt, këtu është e gjithë beteja. Dy të vërtetat e para janë ushqim për urrejtjen popullore kundër investimit.
Është njësoj si rasti i Rjollit. Një pjesë e banorëve të fshatit pretendojnë se pronari i tokës është bërë pronar që në kohën e Perandorisë Osmane dhe i ka privuar banorët katolikë nga prona. Por, çuditërisht, ata nuk protestojnë kundër pronarit të tokës, pasi me atë i kanë humbur gjyqet, por kundër investitorit, duke e akuzuar atë për uzurpator. Investitori, në këtë rast, ka bërë një kontratë me pronarin e tokës si ortak dhe është i gatshëm që ato benefite që i merr pronari i tokës t’i marrë kushdo që mund të shpallet pronar aty. Fakti që sulmohet ai është më shumë gjobë ndaj tij sesa përpjekje për “legjitimitetin” e pronës.
Këtu po zhvillohet i njëjti skenar. Nën sulm është investimi. Meqë u vjen pak zor të sulmojnë direkt investimin e lidhur me Ivanka Trump, sulmojnë pronarët e shpallur të tokës që përfitojnë nga ky investim dhe bëjnë sikur e quajnë “rrenë” këtë punën e investitorit të madh.
Është shumë e qartë kush është investitori. Grupi Kastrati është sipërmarrës së bashku me familjen e Ivanka Trump. Në sipërmarrje janë të përfshirë si ortakë përfitues gjithkush që aty ka letrat e tokës. Aty hyn i kërkuari Artur Shehu,Ish gardist i Berishës dhe i larguar nga Shqipëria pas përleshjeve vdekjeprurëse me një bandë të Vlorës më 1998, i kërkuari Pëllumb Petriti, biznesmenë të tjerë shqiptarë të afërm të ish-pushtetarëve e kushdo që ka mundur të përfitojë. Kakofonia që këta janë pronarët realë dhe Jared Kushner e Kastrati janë mbulesë, është pikërisht një përpjekje për të goditur investitorin pa pasur as guximin t’ia zënë emrin në gojë.
Pastaj kemi edhe këtë gjetjen origjinale të Çim Pekës, si ideator i shtypit të familjes Berisha, që akuzon Ramën se qëndron pas protestave, se i vjen frikë ta zbojë Jared Kushnerin vetë. Këtu pastaj shto edhe pak konspiracion izraelit dhe këta aktivistët mund t’i shikosh duke shkuar me flotilje në Zvërnec, duke u çuar ujë pelikanëve që nuk i lë Kushneri të pijnë.
Legjitimiteti i pronave të plaçkitura në Shqipëri nuk vendoset me aktivistë, por me gjykata. Dhe nuk ka gjë më të dështuar në Shqipëri sesa drejtësia. E kuptoj mllefin e çdokujt që nuk ia del dot të përballet me drejtësinë, madje edhe ata që nuk përballen dot me banditët e tokave, por trimëria për t’u vënë gjobë investitorëve, që janë po aq të plaçkitur nga pronarët e rremë sa çdokush tjetër që nuk merr dot pronat legjitime, është e qartë.
Ndaj është mirë që të shmanget kakofonia rreth Zvërnecit. Kurrë nuk duhet ndaluar të kërkohet legjitimiteti i pronës, kurrë nuk duhet ndaluar të kërkohet nga policia dhe të fortët të respektojnë qytetarët dhe të jenë shërbëtorë të bindur, kurrë nuk duhet hequr dorë nga standardet e mbrojtjes së mjedisit dhe të drejtat e qytetarëve për të shijuar bregdetin, por duhet hequr dorë nga kriminalizimi i atyre që investojnë për të zhvilluar vendin dhe ekonominë.
Kjo frymë populiste që po rritet në vend kundër gjoja oligarkëve, është në të vërtetë një mercenarizëm që bën avokatin e atyre që e kanë plaçkitur vendin, e atyre të fortëve që janë bërë pronarë tokash, madje edhe e arrogancës shtetërore, pasi të gjitha këto mëkate zbrazën mbi ata që, në fund të ditës, paguajnë paratë, mbajnë ekonominë dhe mbajnë edhe baltën e shkaktuar nga kakofonia e një anarkizmi të ri.
