The Independent
Kur shtetet anëtare të Bashkimit Europian hartuan dhe më pas miratuan Traktatin e Lisbonës në vitin 2007, ata nuk menduan se dikush do të kërkonte të largohej – ishin vitet para krizës së Eurozonës, dhe blloku ishte ende i zjarrtë nga zgjerimi në drejtim të lindjes.
Pra, kur për herë të parë në historinë e saj, BE-ja përfshinte një artikull – famëkeqin Artikullin 50 – për një dalje të mundshme, e la atë qëllimisht të paqartë.
“Traktati i Lisbonës është hartuar me idenë se [Artikulli 50] nuk do të përdorej, dhe për ta bërë atë sa më shumë të vështirë për të dalë në mënyrë të qetë”, thotë Chris Bickerton, një lektor në Universitetin e Kembrixhit.
Kjo në praktikë do të thotë: ditë, javë, madje edhe muaj pasigurie politike ndërkohë që të gjitha palët përpiqen të punojnë për të interpretuar traktatin.
Ja çfarë thotë në mënyrë eksplicite Artikulli 50:
Një qeveri duhet ta vërë në zbatim artikullin duke njoftuar zyrtarisht qëllimin për të lënë BE. Pastaj ka një periudhë dy-vjeçare, në të cilën negociohen kushtet e daljes.
Gjatë kësaj kohe Britania nuk do të jetë në gjendje të marri pjesë në asnjë proces çdo vendimmarrje të BE-së, dhe çdo marrëveshje e daljes duhet të miratohet nga të 27 vendet e mbetura të BE-së dhe Parlamenti Europian. Pastaj, pas daljes zyrtare të Britanisë, negociatat të reja mund të fillojnë për çdo marrëveshje të re tregtare.
Por ç’është më e rëndësishmja, nuk ka asnjë afat kohor apo citim se kur nis artikulli 50, pas një referendumi, duke lënë të shqetësuar shumë politikanë për një periudhë të gjatë pasigurie.
“Gjëja më e rëndësishme është se ne këtë e bëjmë shumë shpejt – ne kemi nevojë të shmangim një periudhë të gjatë pasigurie. Kontinenti evropian nuk mund të pushtohet nga një betejë e brendshme e partisë konservatorëve britanike mbi atë se cili do të jetë lideri i ardhshëm i partisë, apo kryeministri i Britanisë së Madhe”
David Cameron megjithatë ka lënë të kuptohet se mund të jetë detyrë e atij që e pason për të nxitur artikullin 50, thotë Jan Techau, drejtor i Evropës Carnegie, i cili shton se do të ketë pak shtete të tjera të BE-së që mund ta parandalojnë këtë.
“Topi është në fushën e gjykatës britanike – ata duhet të vendosin procedurat për mënyrën se si duhet ta drejtojnë këtë,” tha ai për The Independent.
Edhe pas zgjidhjes se çështjes së artikullit 50, qeveria britanike më pas duhet të vendosë pozitat e saj negociuese, dhe se çfarë lloj marrëdhënieje do të mbajë me BE-në në të ardhmen. A do të duan ende një qasje në tregun e perbashket? Çfarë statusi do të duan për qytetarët e BE-së që aktualisht janë të punësuar në Britani dhe britanikët që punojnë në vende të tjera të Europës? Çfarë lloj tregtie duan të bëjnë? Këto propozime më pas do të diskutohen nga 27 vendet anëtare të BE-së.
Është një proces që presidenti i Këshillit Europian Donald Tusk ka paralajmëruar se mund të kërkojë deri në 7 vjet, dhe ka mundësi që të jetë një luftë e hidhur.
Dita/d.i.
