Injoroni kërcënimet e Putinit dhe zgjeroni NATO-n, një i dështuar s’ka asnjë mundësi…!

Edhe pse kombet e vogla ballkanike të Malit të Zi dhe Republikës së Maqedonisë së Veriut zotërojnë forca të vogla ushtarake, Vladimir Putin bëri përpjekje serioze për të parandaluar pranimin e tyre në NATO. Agjentët rusë mendohet se kanë qenë pas një përpjekjeje për grusht shteti në Mal të Zi në vitin 2016 që synonte të largonte qeverinë pro-perëndimore dhe Moska u përpoq të ndikonte në referendumin në Maqedoninë e Veriut që vendosi emrin e vendit dhe hoqi pengesën e fundit për anëtarësimin në NATO.

Të dyja përpjekjet dështuan dhe NATO është rritur duke përfshirë 30 vende demokratike. Por nëse Putini do të hidhërohej me shtesa kaq minimale, imagjinoni se si do të ndihet më vonë këtë muaj kur Finlanda dhe Suedia pritet të aplikojnë për t’u bashkuar me aleancën. Pranimi i tyre do të ishte një ngjarje e rëndësishme gjeo-strategjike, duke shtuar forcat ajrore moderne të NATO-s, në rastin e Finlandës rezerva të mëdha të personelit të trajnuar, duke dyfishuar kufirin tokësor midis NATO-s dhe Rusisë dhe duke rritur ndjeshëm mbrojtjen e shteteve baltike.

Për një njeri që thotë se është frymëzuar nga Pjetri i Madh, i cili siguroi fuqinë e Rusisë në veri, dhe imiton Katerinën e Madhe, e cila pushtoi Krimenë dhe dominoi jugun, asgjë nuk mund të ilustrojë më qartë shkallën e dështimit të tij strategjik, gjykimin e tij të gabuar për dimensione historike në pushtimin e Ukrainës, sesa Finlanda dhe Suedia duke hedhur poshtë gjurmët e fundit të neutralitetit. Asnjëri prej këtyre carëve të mëdhenj nuk do të kishte gabuar ndonjëherë duke bashkuar të gjithë Evropën Perëndimore në një pakt mbrojtës kundër tyre.

Megjithatë, fakti që do të jetë faji i tij nuk do ta ndalojë Putinin të tërbohet për këtë, vazhdimisht më deluziv brenda mureve të dezinfektuara të Kremlinit. Perspektiva e një zgjerimi të tillë të NATO-s do të sjellë versionin më të fortë të kërcënimeve, kundërmasave dhe bullizmit të tij. Raketat bërthamore do të ridisponohen, pikat kufitare do të mbyllen, batalionet do të sillen në kufi. Putin do të paralajmërojë se është i gatshëm të bisedojë për paqe me Zelensky, por vetëm nëse ky “provokim” ndalet. Shantazhi dhe rrëmuja do të shkojnë në ecje të plotë.

Përgjigja më e mirë për këtë do të jetë që liderët e NATO-s t’i japin Finlandës dhe Suedisë anëtarësimin e menjëhershëm. Do të duheshin normalisht muaj për të diskutuar detajet dhe për 30 parlamente për të ratifikuar zgjatjen e Traktatit të Uashingtonit, edhe në procesin e përshpejtuar që po diskutohet tani. Por që vendet në afërsi të Rusisë t’i bashkohen NATO-s në një kohë lufte në Evropë është e paprecedentë. Kjo kërkon vullnetin politik dhe zgjuarsinë ligjore për të shtrirë mbrojtjen e plotë të Nenit 5 – mbrojtja e ndërsjellë – në Finlandë dhe Suedi fjalë për fjalë brenda natës, me një deklaratë të qartë të nënshkruar në të gjitha kryeqytetet aleate të ndjekur nga një proces ratifikimi në kohë rekord.
Udhëheqësit e NATO-s mund të mbërrijnë më pas në samitin e tyre në Madrid në fund të qershorit me zgjerimin e aleancës si një fakt i vërtetuar, pavarësisht nga kërcënimet e Putinit. Përveç kësaj, ata, natyrisht, do të fokusohen në ndihmën që do t’i japin Ukrainës, në varësi të natyrës së luftës në atë pikë. Ata janë të përkushtuar të miratojnë një “koncept strategjik” të ri, megjithëse ky mund të jetë një dokument shumë i përgjithshëm. Megjithatë, kjo është mundësia për ta kthyer NATO-n, e cila ishte aleanca më e suksesshme e shekullit të 20-të, në aleancën më të rëndësishme, më të qëndrueshme, më imagjinative dhe madje frymëzuese të shekullit të 21-të. Tre vjet pasi presidenti Macron e shpalli me arrogancë NATO-n si “të vdekur truri”, ajo ka mundësinë të tregojë trurin e saj dhe e gjithë anatomia mund të jetë e përshtatshme për kohën tonë.

Me shumë vende që rrisin buxhetet e tyre të mbrojtjes, NATO duhet të konsiderojë rritjen e objektivit prej 2 për qind të PBB-së të shpenzuar për mbrojtjen në 2.5 për qind. Por do të jetë jetike që të kemi një kuptim të përbashkët se për çfarë duhet shpenzuar dhe të mos përsërisim gabimin rus për blerjen e një pjese të madhe të kompleteve të shtrenjta pa qenë në gjendje ta përdorni mirë. Një pjesë e madhe e shpenzimeve më të larta duhet të shkojë në nevojat e një lufte në shkallë të gjerë dhe të gjatë: stërvitje të pafundme për manovrat e “armëve të kombinuara” në të cilat rusët kanë luftuar; rezerva shumë më të mëdha të municionit, raketave dhe pjesëve rezervë; dhe aftësinë për të mobilizuar një rezervë shumë më të madhe, të trajnuar brenda popullatës sonë. Britania, për shembull, ka nevojë për shumë më tepër rezervistë dhe kadetë, dhe shoqëria jonë do të përfitonte nga trajnimi i tyre.

Pas kësaj, pjesa më e madhe e shpenzimeve të reja duhet të shkojë në kërkimin dhe zhvillimin e teknologjive të reja. Vendet perëndimore nuk mund të lejojnë të mbeten prapa Rusisë dhe Kinës në armët hipersonike. Ne duhet të udhëheqim në drone dhe lazer. Pa asnjë perspektivë të marrëveshjeve globale për të kufizuar mundësinë e armëve me inteligjencë artificiale ose përdorime të reja ushtarake të hapësirës, Perëndimi duhet të mbajë dorën e sipërme në të dyja këto fusha. Aftësia për të marrë minerale kritike dhe elementë tokësorë të rrallë për teknologji të tilla duhet të njihet në NATO si një interes jetik i sigurisë, i cili nga ana tjetër duhet të nxisë qeveritë perëndimore në një strategji të përbashkët për të parandaluar dominimin kinez të minierave dhe përpunimit të tyre.

NATO-s do t’i duhet të rishikojë doktrinën e saj ushtarake në dritën e dobësisë së zbuluar të forcave konvencionale të Rusisë, e cila ka rritur rrezikun që Moska t’i drejtohet armëve bërthamore kimike ose taktike. Si ta pengojmë këtë është një hallkë që mungon në mbrojtjen tonë të përbashkët. Dhe me forcat tokësore të Putinit të rraskapitura ose të preokupuara me Ukrainën, ai do të përdorë më shumë kërcënimet nëndetëse dhe ajrore. Britania dhe aleatët tanë do të kenë nevojë për mbrojtje më të mira raketore balistike, më shumë fregata luftarake kundër nëndetëseve, avionë të rinj stealth dhe aftësi për të mbrojtur kabllot nënujore. NATO gjithashtu duhet të përmbajë çdo aventurizëm tjetër rus në Evropë. Ajo duhet të ndihmojë Gjeorgjinë të përmirësojë mbrojtjen e saj dhe të vendosë forca në Bosnje për të penguar përpjekjet për të destabilizuar Ballkanin Perëndimor.

Një aleancë ushtarake ka të bëjë në mënyrë të pashmangshme për një pajisje të tillë, dislokime dhe parandalim. Por mbrojtja e fuqishme e Ukrainës na kujton se siguria mbështetet gjithashtu në komunikimin efektiv të vlerave të përbashkëta, siç mishërohet nga Presidenti Zelensky. Detyra e liderëve të NATO-s është t’i shpjegojnë aleancën e tyre një brezi të ri në mbarë botën. Ai ka natyrë krejtësisht mbrojtëse — Neni 5 zbatohet vetëm kur një vend sulmohet. Qëllimi i tij është mbrojtja e përbashkët e demokracisë dhe lirisë. Ajo strehon qindra miliona njerëz nga lloji i tmerreve që po shohim në Mariupol. Ai mbron të drejtat e njeriut. Ai trajnon ushtarët për parandalimin e përdhunimeve dhe vrasjeve, ndërsa diktatorët lejojnë pa ndryshim mizoritë.

Ekziston një forcë morale për një aleancë të tillë, jo vetëm aftësi ushtarake: kjo kërkon rideklarim, jo vetëm në Evropë, por në zgjerimin e partneriteteve të NATO-s rreth rajonit të Azisë-Paqësorit, me Korenë e Jugut, Japoninë dhe Mongolinë, si dhe Australinë dhe Zelandën e Re. Kur njerëzit janë të dëshpëruar në mënyrë të kuptueshme për Kombet e Bashkuara, ka mundësi t’u jepet atyre një shpresë për siguri të fortë bazuar në vlerat e përbashkëta. Gjatë dy muajve të ardhshëm, ne duhet t’i drejtohemi NATO-s për komunikim të qartë të qëllimit, rivlerësim thelbësor të strategjisë dhe shpejtësi të paprecedentë të vendimit.