Industria globale e aviacionit po përjeton tronditjen më të fortë që nga pandemia e COVID-19, teksa përshkallëzimi i konfliktit në Lindjen e Mesme ka ndërprerë fluturimet, ka ulur ndjeshëm vlerën e kompanive ajrore dhe ka rritur shqetësimet për mungesa të mundshme të karburantit, raporton Financial Times.
Kompanitë ajrore paralajmërojnë se pasagjerët në shumë destinacione, edhe përtej rajonit të Gjirit, do të përballen me rritje të ndjeshme të çmimeve të biletave në muajt e ardhshëm. Shkaku kryesor është rritja drastike e çmimit të karburantit, i cili përbën rreth një të tretën e kostove të operimit dhe është dyfishuar që nga nisja e sulmeve nga SHBA dhe Izraeli ndaj Iranit.
Drejtues të industrisë theksojnë se, pavarësisht mekanizmave mbrojtës ndaj luhatjeve të çmimeve të naftës, rritja e fundit është shumë e shpejtë për t’u përballuar pa transferuar kostot te konsumatorët.
Humbje miliardëshe dhe presion nga investitorët
Sipas përllogaritjeve të raportuara nga Financial Times, 20 kompanitë më të mëdha ajrore në botë kanë humbur rreth 53 miliardë dollarë në kapitalizim tregu që nga fillimi i konfliktit. Në të njëjtën kohë, investitorët kanë shtuar bastet për rënie të mëtejshme të aksioneve, duke reflektuar pasigurinë e lartë në sektor.
Edhe pse industria kishte hyrë në një periudhë rikuperimi të fortë pas pandemisë, me disa kompani që regjistruan fitime rekord, drejtuesit tani druhen se rritja e çmimeve mund të godasë kërkesën në afat më të gjatë.
Shefi ekzekutiv i Lufthansa-s, Carsten Spohr, ka paralajmëruar se rritja e kostove nuk mund të absorbohet nga kompanitë.
“Fitimi mesatar është rreth 10 euro për pasagjer, nuk ka asnjë mënyrë për të përballuar këto kosto shtesë.”
Ndikimi më i madh në Lindjen e Mesme
Kriza është më e theksuar në rajonin e Gjirit, ku kompanitë kryesore si Emirates, Etihad dhe Qatar Airways janë detyruar të reduktojnë ndjeshëm fluturimet për shkak të mbylljes së hapësirave ajrore dhe rënies së turizmit.
Sipas drejtuesve të industrisë, situata krahasohet me pasojat e sulmeve të 11 shtatorit, kur kërkesa për fluturime ndërkontinentale ra ndjeshëm.
Kompanitë ajrore po hartojnë plane emergjente edhe për skenarë të mungesës së karburantit. Ndërkohë, ndikimi është ndjerë edhe në transportin e mallrave, pasi zhvendosja e ngarkesave nga transporti detar drejt atij ajror ka mbingarkuar disa aeroporte.
Ekspertët paralajmërojnë se kompanitë pa mbështetje shtetërore mund të përballen me vështirësi serioze financiare nëse kriza zgjat. Megjithatë, ekziston optimizëm i kujdesshëm se tregjet mund të rikuperohen shpejt në rast të një armëpushimi.
Në përfundim, industria ajrore ndodhet në një moment kritik, ku kombinimi i kostove në rritje, pasigurisë gjeopolitike dhe presionit mbi kërkesën po teston qëndrueshmërinë e saj – në një shkallë që nuk është parë që nga mbyllja globale e vitit 2020.
