Nga Endri Xhafo/
Aleksis Cipras tregoi se është një burracak, një aksident historik për Greqinë; dashtë Zoti nuk rezulton një tragjedi për të! Vendimi i tij për një referendum për gjëra aq teknike sa negociatat me kreditorët ndërkombëtarë, tregon se ai nuk ka këllqe të marrë një vendim politik për të mirën e vendit të vet. Ai erdhi në pushtet si mashtrues, siç janë rëndom ata që në kohë krizash propozojnë zgjidhje çudibërëse!
Sot, në pamje të parë, Cipras është politikisht në rregull; nëpërmjet referendumit ai shkarkon nga vetja përgjegjësinë e një vendimi që mund të bjerë ndesh me premtimet dhe programin fillestar të qeverisë së tij. Ai mund t’u thotë grekëve se vërtet u premtoi atyre fundin e masave shtrënguese, por rrethanat ndërkombëtare nuk e lejojnë t’i realizojë. Ai nuk ka para jo që të rrisë rrogat e vogla dhe pensionet, por ai nuk ka para as për të paguar ekzistueset. Atëhere ai i drejtohet “sovranit”, siç ka ndodhur rëndom në historinë e ndërtimit europian, duke barazuar kushtet e kreditorëve nga njëra anë me daljen e Greqisë nga eurozona (praktikisht nga BE) nga ana tjetër. Por, referendumet mund të rezultojnë thikë me dy presa:
Presidenti francez Fransua Miteran, “monarku” i fundit i politikës franceze, ai prej nga erdhi ideja për Traktatin e Mastrihtit, – ide të cilën kancelari gjerman Helmut Kol ia pranoi në këmbim të pëlqimit francez për ribashkimin e Gjermanisë, – pra, Miterani arrogant dhe i gjithëpushtetshëm, e pranoi kërkesën për një referendum për Traktatin e Mastrihtit si një sfidë në luftën e brendshme politike në Francë; gjithashtu e pranoi edhe sepse me hyrjen e tij në fuqi, traktati, që parashikonte delegim sovraniteti, implikonte ndryshime kushtetuese. Në fund Miterani i shkoi shumë pranë refuzimit (51% pro, 49% kundër), duke shpëtuar vetëm për qime nga turpi i dështimit.
Kurse në Danimarkë në referendumin e parë për Traktatin e Mastrihtit triumfoi “JO”-ja! Qeveria e hodhi edhe një herë të dytë në referendum vetëm pasi Danimarka fitoi Kupën e Europës në futboll, duke shfrytëzuar kështu me zgjuarsi momentin e një euforie europeiste.
Në një rast tjetër identik referendumi rezultoi fatal për Kushtetutën për Europën, që u rrëzua pas “JO”-së në dy referendumet që u mbajtën në Vendet e Ulta dhe në Francë (2005), pavarësisht se në Francë krejt klasa politike franceze u rreshtua “pro” referendumit, me përjashtim vetëm të ca partive të vogla të ekstremeve.
Populli në referendum është i lirë të shprehë humorin e vet, siç ndodhi me danezët pas Kupës së Europës (më 1992), siç ka ndodhur me refuzimin e dyfishtë të norvegjezëve për të qenë pjesë e KEE/BE (më 1972 dhe 1994), apo, siç ka ndodhur, – kësaj here në kah të kundërt, – me ratifikimet me referendum të traktateve të anëtarësimit në BE të Finlandës, Suedisë, Austrisë, Kroacisë…
A do të duan grekët të dalin nga BE, ata që e kanë kaq shumë për zemër të thonë se janë djepi i demokracisë europiane, i arteve, i letërsisë? Varet si do t’u shtohet pyetja. Varet si do ta shohin Europën. Do të duan të kapen pas saj si një shpëtim, apo ta shkundin nga supet si barrë?
Ne nuk mund të jemi indiferentë për Greqinë. Cilido qoftë vendimi i grekëve, ai na prek gjithashtu. Jo vetëm pse në Greqi jetojnë rreth 1 milionë bashkatdhetarë, por sepse ekonomistët thonë se çdo zhvillim negativ i ekonomisë greke, ka pasoja direkte mbi ne.
Me vendimin për të mbajtur një referendum më datë 5 korrik, kur në 30 qershor skadon afati i pagesës së borxhit, Aleksis Cipras po shpërdoron besimin që iu dha për të qeverisur. Një marksist i pandreqshëm, në luftë jo kundër liberalizmit, por kundër arsyes! Dhe të mendosh se në fillim ndonjë nga e majta jonë, i thurri lavde edhe këtu, në Shqipëri!
