Gjermania do të rrisë gradualisht moshën e daljes në pension deri në rreth 70 vjeç në fillim të viteve 2090, sipas rekomandimeve të mbështetura nga kancelari gjerman Friedrich Merz, si një mënyrë për të garantuar qëndrueshmërinë e sistemit të pensioneve përballë plakjes së popullsisë.
Duke paraqitur gjetjet e saj të martën, një komision ekspertësh i ngritur për të shqyrtuar reforma të mundshme në sistemin e pensioneve deklaroi se mosha e pensionit duhet të lidhet me rritjen e jetëgjatësisë dhe se pensionimi i parakohshëm duhet të hiqet.
“Asnjë qytetar nuk ka nevojë të shqetësohet”, tha Merz, duke theksuar se këto masa do të parandalonin kolapsin e sistemit të pensioneve, i cili po përballet me vështirësi të mëdha, dhe do të forconin kontratën sociale mes brezave. Sipas tij, të rinjtë do të kenë një “arsye për optimizëm”, pasi këto reforma do të “heqin një barrë të jashtëzakonshme” nga supet e tyre.
Komisioni i ekspertëve zhvilloi seanca të gjata pune nga janari deri në prezantimin e planit me 33 pika të martën.
Ndër rekomandimet kryesore të tij është investimi në tregun e aksioneve i kontributeve të detyrueshme që paguhen nga punonjësit dhe punëdhënësit, me qëllim rritjen dhe mbrojtjen e vlerës së fondit të pensioneve për brezat e ardhshëm. Gjithashtu, komisioni propozoi zgjerimin e skemës së kontributeve të detyrueshme duke përfshirë edhe nëpunësit civilë dhe personat e vetëpunësuar.
Aktualisht, mosha e pensionit për ata që do të dalin në pension në fillim të viteve 2030 në Gjermani është 67 vjeç, një kufi i përcaktuar rreth dy dekada më parë. Paneli i ekspertëve sugjeroi që kjo moshë të rritet gradualisht në përputhje me jetëgjatësinë, duke arritur në rreth 70 vjeç në fillim të viteve 2090.
Gjermania ka një nga popullsitë që plaken më shpejt në botë dhe, ashtu si shumë vende perëndimore, po përballet me sfidën e garantimit të së ardhmes së sistemit të pensioneve, në një kohë kur gjithnjë e më pak punonjës financojnë pensionet e një numri në rritje pensionistësh që jetojnë më gjatë.
Qeveria shpreson t’i miratojë reformat përpara pushimeve verore të muajit të ardhshëm, megjithëse ato duhet ende të debatohen dhe votohen në parlament. “Të gjitha elementet e këtij paketi reformash duhet të zbatohen shpejt”, tha Merz, duke këmbëngulur se “dështimi nuk është një opsion”.
Lideri i konservatorëve të CDU deklaroi se koalicioni qeverisës është i bashkuar dhe nuk dëshiron të humbasë në debate të panevojshme rreth formulimeve të ndryshme. Kjo deklaratë erdhi pasi disa anëtarë të majtë të qeverisë nga partneri i vogël i koalicionit, Partia Socialdemokrate e Gjermanisë, si dhe sindikatat, kishin vënë në pikëpyetje drejtësinë e disa prej rekomandimeve.
Kritikët kanë kundërshtuar veçanërisht propozimin për heqjen e të drejtës së personave që kanë punuar për 45 vjet të dalin në pension në moshën 63-vjeçare pa ulje të pensionit. Sipas tyre, kjo do të dëmtonte punëtorët në profesione fizikisht të rënda dhe me paga më të ulëta, si ndërtuesit ose kujdestarët. Nga ana tjetër, ekspertët argumentuan se kjo skemë ka përfituar shpesh burra në pozicione të paguara mirë, të cilët kanë pasur një histori të pandërprerë punësimi.
“Nuk mund të përballojmë të izolojmë ose të refuzojmë masa të veçanta”, tha Merz, duke shtuar se komisioni i reformës kishte krijuar një “koncept gjithëpërfshirës që funksionon si një tërësi”.
Merz ndodhet nën presion për të treguar se qeveria e tij, e cila është në pushtet prej pak më shumë se një viti, por po has vështirësi në sondazhe dhe po përballet me mosmarrëveshje të është në gjendje të përmbushë premtimet për reforma të thella ekonomike dhe sociale me qëllim ringjalljen e ekonomisë gjermane, e cila po kalon një periudhë vështirësish.
Sistemi gjerman i pensioneve është sistemi më i vjetër shtetëror i këtij lloji në botë. Ai u krijua nga kancelari Otto von Bismarck në vitin 1889, kryesisht për arsye politike. Bismarck shpresonte të frenonte rritjen e lëvizjes socialiste duke tërhequr punëtorët larg sindikatave dhe duke përqendruar besnikërinë e tyre te Perandoria Gjermane.
Mosha fillestare e pensionit ishte 70 vjeç, një moshë që në atë kohë arrinin shumë pak punëtorë. Mbi 200 vjet pas krijimit të sistemit të pensioneve, mosha e pensionit mund të rikthehet sërish në 70 vjeç për të gjithë ata që kanë lindur nga viti 2021 e në vazhdim.
Sipas statistikave më të fundit të vitit 2024, rreth 23% e gjermanëve ose 19 milionë njerëz janë 65 vjeç ose më të moshuar, krahasuar me vetëm 15% në vitin 1991. Jetëgjatësia mesatare është 78.5 vjet për burrat dhe 83.2 vjet për gratë.
Kritikët deklaruan gjithashtu se varësia më e madhe nga tregjet financiare është problematike dhe mund të sjellë paqëndrueshmëri, veçanërisht në një kohë kur ekonomia po përballet me vështirësi. Në përgjithësi, gjermanët janë të kujdesshëm ndaj investimeve në tregje dhe preferojnë të mbajnë kursimet e tyre në llogari bankare.
Merz, i cili më parë ka punuar si bankier investimesh, theksoi rëndësinë e një perspektive afatgjatë. “Përdorimi i tregut të kapitalit në skemën ligjore të pensioneve është ndoshta faktori kryesor që do të përcaktojë qëndrueshmërinë dhe stabilitetin afatgjatë të sistemit tonë të pensioneve”, tha ai.
