Presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, ka paraqitur disa kushte për përfundimin e luftës me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, në një moment kur konflikti ka hyrë në ditën e 13-të dhe presioni ndërkombëtar për uljen e tensioneve po rritet.
Në një postim në rrjetin social X, Pezeshkian tha se Irani mbetet i përkushtuar ndaj paqes, por theksoi se lufta mund të përfundojë vetëm nëse SHBA-ja dhe Izraeli njohin të drejtat legjitime të Iranit, paguajnë reparacione për dëmet e shkaktuara dhe ofrojnë garanci të forta ndërkombëtare se sulme të ngjashme nuk do të ndodhin më në të ardhmen.
Kjo deklaratë është parë nga analistët si një sinjal i mundshëm për de-eskalim, pasi në fillim të konfliktit Teherani kishte refuzuar çdo mundësi për negociata apo armëpushim.
Megjithatë, brenda udhëheqjes iraniane ka mesazhe të ndryshme. Ndërsa udhëheqja politike duket më e hapur ndaj diplomacisë, Garda Revolucionare Islamike (IRGC) vazhdon të mbajë një qëndrim të ashpër dhe të zhvillojë sulme kundër Izraelit dhe bazave amerikane në rajon.
Analistët thonë se këto dallime kanë ekzistuar edhe më parë, por tani janë bërë më të dukshme për shkak të rolit të madh që Garda Revolucionare po luan në konflikt. Kjo forcë raporton drejtpërdrejt te Këshilli Suprem i Sigurisë Kombëtare të Iranit, i cili drejtohet nga politikani i linjës së ashpër Ali Larijani.
Lufta ka pasur pasoja të mëdha ekonomike dhe energjetike në nivel global. Të dyja palët kanë përdorur energjinë si armë. Izraeli goditi objektet e naftës së Iranit në fillim të marsit, ndërsa Irani ka shtrënguar kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit, një rrugë detare jetike për eksportet e naftës nga Gjiri Persik.
Rreth 20 për qind e tregtisë globale të naftës dhe gazit kalon përmes kësaj ngushtice. Sulmet ndaj anijeve dhe kërcënimet iraniane për të bllokuar plotësisht kalimin e naftës kanë çuar në rritje të ndjeshme të çmimeve në tregjet ndërkombëtare.
Çmimi i naftës u rrit mbi 100 dollarë për fuçi nga rreth 65 dollarë para luftës, duke ndikuar drejtpërdrejt në çmimet e karburanteve në SHBA, Europë dhe disa vende të tjera. Irani paralajmëroi se çmimet mund të arrijnë deri në 200 dollarë për fuçi nëse tensionet vazhdojnë dhe nëse eksportet përmes Ngushticës së Hormuzit bllokohen plotësisht.
Për të stabilizuar tregjet, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë vendosi të lirojë rreth 400 milionë fuçi naftë nga rezervat emergjente të vendeve anëtare, por ende nuk është e qartë sa ndikim do të ketë kjo masë.
Konflikti ka përfshirë gjithashtu vendet fqinje të Gjirit. Irani është akuzuar për sulme ndaj infrastrukturës energjetike në rajon, përfshirë cisterna nafte në ujërat irakiane dhe një port nafte në Oman, edhe pse Teherani ka mohuar përfshirjen në disa nga këto incidente.
Përveç kësaj, sulmet dhe tensionet në rajon kanë ndërprerë transportin detar dhe kanë shkaktuar shqetësime të mëdha për furnizimet globale me energji.
Ndërkohë, edhe brenda SHBA-së dhe Izraelit ka mesazhe të ndryshme për përfundimin e luftës. Presidenti amerikan Donald Trump ka deklaruar se konflikti mund të përfundojë së shpejti dhe se objektivat ushtarake janë pothuajse të gjitha të goditura. Ai ka thënë se lufta mund të ndalet “sa herë që ai të vendosë”. Në të kundërt, ministri izraelit i Mbrojtjes, Israel Katz, ka deklaruar se operacioni do të vazhdojë pa kufizim kohor derisa të arrihen të gjitha objektivat dhe të sigurohet një fitore e plotë.
Lufta ka rezultuar gjithashtu shumë e kushtueshme për SHBA-në. Sipas zyrtarëve të Pentagonit, vetëm në gjashtë ditët e para të konfliktit Uashingtoni ka shpenzuar mbi 11 miliardë dollarë për operacionet ushtarake.
Vlerësimet tregojnë se në 100 orët e para lufta i kushtoi SHBA-së rreth 3.7 miliardë dollarë, kryesisht për shkak të përdorimit të municioneve të shtrenjta dhe operacioneve ajrore.
Në të njëjtën kohë, presioni politik ndaj administratës amerikane është rritur, veçanërisht për shkak të zgjedhjeve të mes-mandatit që pritet të mbahen në nëntor dhe për shkak të kundërshtimit të një pjese të madhe të opinionit publik amerikan ndaj luftës.
Analistët paralajmërojnë se konflikti mund të rrisë inflacionin dhe të përkeqësojë situatën ekonomike, duke e bërë edhe më të vështirë për administratën të mbajë mbështetjen e votuesve.
Në këtë kontekst, deklaratat e fundit të presidentit iranian Pezeshkian tregojnë se Teherani mund të jetë i hapur për një zgjidhje diplomatike, por vetëm nëse plotësohen disa kushte të rëndësishme që garantojnë sigurinë dhe interesat e Iranit në të ardhmen.
