Një epokë e re mbikëqyrjeje dhe kontrolli pritet të nisë në sistemin penitenciar shqiptar. Me dekretimin e ligjit nga Presidenti i Republikës, shteti shqiptar ka zyrtarizuar krijimin e “Agjencisë së Mbikëqyrjes në Sistemin e Ekzekutimit të Vendimeve Penale”, një super-strukturë e cila zëvendëson përfundimisht ligjin e vjetër të vitit 2005 për Shërbimin e Kontrollit të Brendshëm në Sistemin e Burgjeve (SHKBB).
Kjo Agjenci e re, e cila do të funksionojë si person juridik publik në varësi të drejtpërdrejtë të Ministrit të Drejtësisë, ka një mision të qartë dhe të gjerë: parandalimin, zbulimin dhe hetimin e veprave penale të kryera brenda mureve të burgjeve dhe në zyrat e Shërbimit të Provës.
Kush do të jetë nën “lupën” e Agjencisë?
Sipas dispozitave të ligjit të ri, subjekte të mbikëqyrjes dhe hetimit nga kjo agjenci nuk do të jenë vetëm të burgosurit apo personat me liri të kufizuar. Në fokus të drejtpërdrejtë do të jenë drejtuesit dhe punonjësit e Drejtorisë së Përgjithshme të Burgjeve; punonjësit e Policisë së Burgjeve dhe administratës së institucioneve të vuajtjes së dënimit; punonjësit e Shërbimit të Provës dhe personat që mbikëqyren nga ky institucion (përfshirë ata me byzylykë elektronikë).
Kompetenca të forta hetimore dhe bashkëpunim me SPAK
Ligji e pajis Agjencinë me kompetenca të ashpra. Punonjësit e saj operacionalë do të gëzojnë atributet e Policisë Gjyqësore. Kjo do të thotë se ata mund të kryejnë hetime proaktive, të mbledhin informacione në fshehtësi, si dhe të hyjnë për të kontrolluar dokumente apo servera kompjuterikë në çdo zyrë të burgjeve apo Shërbimit të Provës.
Për të realizuar këtë, Agjencia autorizohet të bashkëpunojë ngushtë me Prokurorinë e Posaçme (SPAK), Prokurorinë e Përgjithshme, Shërbimin Informativ të Shtetit (SHISH) dhe Agjencinë e Mbikëqyrjes Policore.
Agjentët e rinj, kriteret e rrepta dhe depolitizimi
Për t’u bërë pjesë e kësaj strukture, kandidatët do të duhet të kalojnë filtra të rreptë sigurie. Punonjësit operacionalë duhet të pajisen me “Certifikatë të Sigurimit të Personelit” (CSP) dhe të kenë të paktën 5 vjet përvojë në struktura të ngjashme hetimore (Polici, BKH, SHISH, etj.).
Kusht thelbësor mbetet depolitizimi absolut. Punonjësve u ndalohet rreptësisht të marrin pjesë në veprimtari politike, të shprehin bindjet e tyre publikisht, apo të jenë pjesë e grevave. Në rast shkeljeje të këtyre rregullave ose në rast korrupsioni, ligji parashikon masa të ashpra disiplinore deri në përjashtim dhe ndjekje penale.
Mbrojtje dhe trajtim i veçantë financiar
Për shkak të rrezikshmërisë së lartë të detyrës, shteti ka parashikuar një paketë të gjerë mbrojtjeje dhe përfitimesh për këta punonjës. Ata do të kenë të drejtën e mbajtjes së armës së zjarrit, mbrojtje të veçantë fizike për veten dhe familjen në rast kërcënimi, kredi me interesa të buta për strehim, trajtim suplementar pensioni, si dhe ndihma financiare thelbësore (deri në 10 paga, pagesë bursa për fëmijët dhe banesë falas) nëse humbin jetën në krye të detyrës.
Me miratimin e këtij ligji dhe detyrimin e Këshillit të Ministrave për të nxjerrë aktet nënligjore brenda 6 deri në 9 muajve të ardhshëm, synohet që Agjencia e re, sipas ligjit, të kthehet në një instrument kyç për rritjen e sigurisë, eliminimin e korrupsionit dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut në sistemin e drejtësisë penale në Shqipëri.
