Nga Ben Andoni
Në një perceptim publik votimet në Shqipëri nuk janë aq shpresë dhe zgjidhje mbarëpopullore për të zgjedhur njerëzit që do të drejtojnë vendin, sa thjesht zgjidhje ekuilibrash militantësh. Kjo shpjegon në një farë mënyre që liderët shqiptarë në retorikën e tyre nuk përdorin fjalë që t’i bëjnë njerëzit të mendojnë për të zgjedhur, por thjesht të trandin militantët me fytyrat e ekzaltuara që thithin deri çdo grimë budallallëku, që u drejtohet. Frika që pason zgjedhësin e thjeshtë e tejkalon atë vetë, ajo kaplon të gjithë masën, që do të arsyetojë dhe nuk i jepet hapësirë prej agresivitetit të militantëve.
Po çfarë i bën vallë militantët që t’i ndjekin pa asnjë logjikë liderat e PS-së, PD-së, LSI-së etj.? Janë dy arsye, mundohen të zbardhin disi studimet sociologjike. E para lidhet me anën racionale dhe e dyta ka si logjikë anën irracionale. E para lidhet me ndërgjegjen pragmatiste dhe ka të bëjë me fashën e militantëve që e lidhin përkatësinë e djathtë me PD-në dhe derivatet e saj kurse të majtët që e lidhin ekzistencën me PS-në dhe LSI-në.
Këta janë edhe më të lexueshmit dhe më të parashikueshmit, sepse përkatësinë e tyre e lidhin me vendin e punës, fuqinë e pozitës, beneficet më së shumti të pamerituara, por edhe frikën nga humbja e kësaj lidhje të thellë. Kurse i çuditshëm mbetet për studiuesit sensi irracional, që gjendet krejt jashtë ndërgjegjësimit dhe kuptohet atje ku nuk mund të kemi aftësi për të kontrolluar. Mikael Makobi, një sociolog i njohur në këtë lëmë, beson se këto motivime lindin nga imazhet dhe emocionet e fuqishme në pavetëdije që ne i projektojmë mbi marrëdhëniet tona me udhëheqësit.
Po pse vallë Edi Rama, Ilir Meta dhe Lulëzim Basha ngjallin sërish tek një publik që e kanë gënjyer paq?! Si ndodh që çka mbetur prej masës që e kanë braktisur vendin në dy vitet e fundit masivisht drejt Gjermanisë dhe Austrisë, apo dhe që aplikojnë gjithnjë e më shumë për Green Card, vazhdojnë e besojnë? Artikullshkrues të ndryshëm rendisin pafund arsye, ku sipas interesave politike vërejnë aftësinë e liderave tanë, fuqinë e tyre mbi militantët apo dhe sugjestionimin…dhe timonin edhe këtë herë.
Në arsyetimin tonë, sociologu Makobi solli në këtë rast rastin e Sigmund Frojdit, themeluesit të psikoanalizës, që ishte i pari i cili hodhi dritë në faktin sesi motivohet pavetëdija e ndjekësit (Lexo në rastin tonë militantit) drejt liderit. Duke punuar në laboratorin e tij të psikoanalizës, Frojdi u kërshërua shumë të kuptojë sensin pse sa më shumë kalonin seancat e tij me pacientët, aq më shumë ata binin në dashuri me të!
Sot, kjo lëmë e diturisë i detyrohet shumë Frojdit për atë që do të arrinte në konkluzion nga ky fenomen pak kohë më vonë: Idealizimi i tij nga pacientët nuk vinte prej cilësive të rralla që ai kishte shfaqur në seanca, porse ai provoi se njerëzit ishin të lidhur me të, ngaqë e identifikonin me një nga njerëzit e tij të së shkuarës, zakonisht prindin ose një të afërt. Me kalimin e terapisë ose në adhurimin e tyre (kalonte deri në dashuri), njerëzit i transferonin (shtegtonin) eksperiencat dhe emocionet nga e shkuara e tyre në të tashmen. Këtu na vjen në ndihmë sërish Makobi: Frojdi pati meritën sepse kuptoi që fenomeni ishte universal: Nuk ka dashuri që nuk riprodhon sterotipet fëminore.
Frojd e quajti fenomenin “shtegtim” dinamik dhe për psikoanalizën është një nga zbulimet e tij më të mëdha. Ajo që do rridhte më vonë u bë kanonike. Frojdi ua ndërpriste terapinë pacientëve të tij kur ata arrinin të kuptonin dhe ia dilnin të zotëronin pozitivisht shtegtimin e tyre. Por edhe sot, të mos harrojmë, thotë Makobi se identifikimi dhe zgjidhja e shtegtimeve mbeten qëllimet kryesore të psikoanalizës, pasi shtegtimet pozitive pjellin suksese kurse ata negative trauma. Nga ato që shqiptarët i mbartin në kalvarin e tyre…
Ashtu si është e pamundur që publiku shqiptar të mos jetë i njohur me këtë zbulim, ashtu duket e pamundur që të trajtohet masivisht pjesa militante, që sjell qartë se ka remineshenca shumë të mëdha nga e kaluara komuniste sa i përket adhurimit pa kushte të liderit. Në vitet e demokracisë, paçka fashave demografike, ajo arriti në një apoteozë të njëjtë si në komunizëm, me idhujtarinë e Sali Berishës, Ilir Metës, Fatos Nanos, Edi Ramës. E habitshme se pjesa e djathtë por edhe e majtë është gjithnjë e më e prekur dhe pa e shëruar nga shtegtimi negativ.
Nuk harrohet kurrë fjala e asaj militantes së gjorë, që thoshte dikur se edhe pa bukë rrimë vetëm që Nano dhe Meta të mos ziheshin! Në fakt, ky mbetet edhe aspekti tjetër që zgjidhën psikoanalistët dhe që lidhej me ndryshimin në mes të shtegtimit negativ dhe atij pozitiv. Militantët tanë e kanë të pamundur të ndahen me shtegtimin negativ, quravitjen dhe brohoritjen pa asnjë sens, ndërsa e kanë të vështirë shtegtimin pozitiv, që t’u shkonin pas dhe të mbështesnin figura që bënin diferenca nga artikulimet logjike. Të duket se në një aspekt, patologjinë shqiptare të militantizmit politik dhe këtë lloj shtegtimi dhe Frojdi vetë nuk do ta zgjidhte dot aq lehtë. Kjo panjohje e fenomenit duket se i bën kaq të frikshëm militantët tanë në zgjedhjet e 25 Qershorit, që për 27 vjet nuk po bëhen zgjidhje për njerëzit. (Javanews)
