Teksa qëndroja në një kafe në Berat, i njohur si qyteti i 1001 dritareve dëgjova Nevila Mukën kur përmendi efektet që Lufta e Kosovës pati në vend. Në mënyrë që të shpëtonin nga vdekja, prej shkatërrimit që sollën forcat ushtarake Serbe në vitin 1990 më shumë se 500 000 refugjatë u larguan nga Kosova për të kërkuar strehim në Shqipëri.
Muka më tha: “Gjyshja ime u vendos në një familje. Isha shumë e re kështu që mbaj mend teksa luaja me fëmijët. Familja që na priti gatuante shumë mirë, mbaj mend që kam ngrënë bukën më të shijshme që kam provuar ndonjëherë.
Për ne nuk ishte e vështirë, ishim në rregull, Për shumë familje ishte luftë më vete pasi nuk kishin para mjaftueshëm për të mbështetur kosovarët, por ata kurrë nuk kthyen njeri mbrapsht”.
Kur e pyeta përse ajo rrudhi supet dhe më tha: “ Kjo është mënyra shqiptare. Është besa”.
Kisha dëgjuar më përpara për besën, e dija që kishte të bënte me besimin, por kurrë nuk e njihja në një kontekst të tillë. Muka ka shpjeguar se është si në kod për shqiptarët që dikton mikpritjen dhe bujarinë.
Pas këtij diskutimi isha i hipnotizuar nga koncepti i besës dhe doja të mësoja më shumë kështu që kontaktova Orgest Beqirin, një student shqiptar në degën e historisë. Ai më shpjegoi që kjo traditë është trashëguar që nga Kanuni i Lekë Dukagjinit, një numër ligjesh zakonore të krijuara në shekullin e 15 dhe që qeveriste Veriun e Shqipërisë.
“Është një proverbë e vjetër në Kanun, “Shpija para se me qenë e Shqiptarit asht e Zotit dhe e mikut”. Është një traditë e vjetër dhe nëse para shumë kohësh të zinte nata diku dhe doje të strehoheshe, mjaftonte të trokisje në derën e shtëpisë së parë që shikoje dhe të pyesje: “O i Zoti i shtëpisë, a prisni miq”, kaq mjaftonte që të ftoheshe brenda në shtëpi.
Unë pyeta se edhe nëse nuk doje të ftoje njeri e kishe për detyrë?
“Nuk është pikërisht kështu. Është një detyrim, por në fakt shumicë a e shqiptarëve gëzojnë kur presim mysafirë. Ekziston një histori e vjetër rreth banorëve të një qyteti në veri. Thuhet se ata janë rebeluar kur nisi të ndërtohej një hotel. Të gjithë banorët e zonës u ankuar duke thënë se nuk është i nevojshme ndërtimi i një hoteli kur njerëzit mund të vijnë dhe të trokasin në dyert e tyre”.
Edhe pse roli i besës në Shqipëri mund të jetë zbehur, mbetet një nga vlerat më të rëndësishme të këtij populli. Përpos pritjes ndaj kosovarëve, pavarësisht presionit fashist dhe nazist Shqipëria ishte vendi europian që ka pritur numrin më të madh të hebrenjve nga fundi i Luftës së Dytë Botërore.
Kohët e fundit Shqipëria ka treguar sërish vlerat e saj mikpritëse. Këtë vendi ka pritur mijëra refugjatë iranianë.
Pavarësisht gjithë këtyre rasteve heroike, Shqipëria mbetet e panjohur për shërbimet e mëdha ndaj popullsive nga e gjithë bota. E vërteta është se ky vend ballkanik është i vogël dhe i varfër dhe si i tillë e ka të vështirë të marrë vëmendjen ndërkombëtare.
