Bateristja e rrymës heavy metal dhe admiruesja e “Zonjës së Hekurt” Margaret Thatcher, rrezikoi dhe fitoi.
Nacionalizmi i asaj që tashmë quhet “Meloni aziatike” rezultoi tërheqës sidomos për të rinjtë. Kryeministrja japoneze Sanae Takaichi vendosi të shfrytëzojë “muajin e mjaltit” me opinionin publik dhe popullaritetin e lartë të fillimit të mandatit për të shpërndarë Parlamentin dhe për të shkuar në zgjedhje të parakohshme. Llogaritje rezultoi e saktë: fitorja erdhi në kohë rekord. Analizat e para tregojnë se një rol kyç në suksesin e saj në zgjedhje e kanë pasur brezat e rinj.
Mes tyre, Takaichi pëlqehet edhe për mesazhin e fuqishëm emancipues që përçon ngjitja e saj në pushtet.
Ajo është gruaja e parë në krye të qeverisë japoneze dhe vetë historia e saj familjare është simbol i një shoqërie në ndryshim, ku patriarkalizmi tradicional po lëkundet. Vajzë nga provinca, u përball me kundërshtimin e prindërve që nuk donin as ta dërgonin në universitet.
Në jetën private u martua dy herë me të njëjtin burrë, por në martesën e dytë këmbënguli që të ishte bashkëshorti ai që të merrte mbiemrin e saj.
Në garën për drejtimin e partisë në pushtet mundi një trashëgimtar të një dinastie politike, djalin e ish-kryeministrit Koizumi. Edhe kjo i ka shtuar pikë: një “e jashtme” me origjinë modeste që ia doli në një elitë politike të dominuar për dekada nga mbiemra të mëdhenj.
Nga ky këndvështrim, Takaichi mund të përkufizohet si progresiste për sa i përket vlerave shoqërore që përfaqëson. Por politikat e saj mbeten thellësisht konservatore dhe nacionaliste, në linjë me mentorin e saj politik, Shinzo Abe, ish-kryeministrin e vrarë pasi ishte tërhequr nga jeta politike dhe arkitektin e një marrëdhënieje të ngushtë personale me Donald Trump gjatë mandatit të parë të këtij të fundit.
Në planin e brendshëm, një nga shtyllat e suksesit të Takaichit është qëndrimi i prerë kundër imigracionit. Japonia ishte vendi i parë në botë që përjetoi plakjen demografike: rënie të lindshmërisë, rritje të jetëgjatësisë dhe tkurrje të popullsisë aktive. Ndryshe nga Perëndimi, Tokio, ashtu si më pas Koreja e Jugut dhe Kina, nuk e ka përqafuar idenë se imigracioni është zgjidhja e domosdoshme për krizën demografike. Niveli i imigracionit mbetet shumë i ulët krahasuar me SHBA-në apo BE-në, dhe edhe ai perceptohet si problematik, sidomos në dritën e tensioneve që flukset migratore kanë shkaktuar në Perëndim. Takaichi mbron një kontroll edhe më të rreptë të hyrjeve, por ky qëndrim është plotësisht në harmoni me kulturën kombëtare dhe me linjën dominuese në të gjithë Azinë Lindore.
Shtylla tjetër e platformës së saj është përballja me sfidën kineze. Duke ndjekur trashëgiminë e Shinzo Abe, Takaichi synon ta nxjerrë Japoninë gradualisht nga pacifizmi i saj kushtetues – i sanksionuar në Kushtetutën e vitit 1945 nën ndikimin amerikan – drejt një rivendosjeje të kapaciteteve mbrojtëse. Nga njëra anë kjo është përgjigje ndaj rritjes së fuqisë ushtarake kineze dhe zgjerimit gjithnjë e më agresiv të Pekinit në hapësirat detare përreth. Nga ana tjetër, është pranimi realist se Shtetet e Bashkuara nuk do të jenë përgjithmonë garantuesi absolut i sigurisë japoneze. Në këtë kuptim, Takaichi nxjerr nga “shoku Trump” të njëjtin mësim si kancelari gjerman Friedrich Merz: Japonia, megjithëse nis nga nivele shumë të ulëta të shpenzimeve ushtarake, synon fillimisht objektivin e 2% të PBB-së për mbrojtjen.
Një ironi historike bashkon dy ish-fuqi të mundura në Luftën e Dytë Botërore, të detyruara të çarmatosen 80 vite më parë dhe sot të shtyra nga po ata amerikanë të rindërtojnë kapacitetet mbrojtëse përballë kërcënimeve ruse dhe kineze.
Ajo që nuk funksionoi ishte ndërhyrja e drejtpërdrejtë e Xi Jinping në politikën e brendshme japoneze. Pak para shpërndarjes së Parlamentit, lideri kinez e sulmoi ashpër Takaichin për deklaratat e saj mbi Tajvanin, një qëndrim në fakt tradicional në diplomacinë japoneze. Kryeministrja kishte theksuar se një pushtim i armatosur i Tajvanit do të përbënte një problem sigurie kombëtare edhe për Japoninë. Një realitet i vetëkuptueshëm. Por reagimi i Pekinit pati efektin e kundërt: rriti popullaritetin e Takaichit dhe forcoi imazhin e saj si lidere që nuk i nënshtrohet presionit të jashtëm.
Një tjetër front strategjik është ai i mineraleve të rralla dhe zinxhirëve të furnizimit. Japonia mbetet një superfuqi teknologjike, veçanërisht në sektorin e mikroçipeve. Në vitin 2010 ishte vendi i parë që u përball me një embargo gjeopolitike kineze për tokat e rralla. Sot Tokio është në vijën e parë të nismave amerikane për të ndërtuar zinxhirë alternativë furnizimi, me Australinë si partner kyç, për të shmangur varësinë nga Kina.
Megjithatë, “rregulli Trump” vlen edhe për Takaichin : fati i saj politik nuk do të përcaktohet nga suksesi në politikën e jashtme, por nga ekonomia. Japonezët presin rritje ekonomike, paga më të larta dhe fuqi blerëse më të madhe. Një objektiv që politikanë të shumtë e kanë ndjekur për tri dekada, shpesh pa sukses. Eksperimenti “Abenomics” pati si mbështetës entuziastë ashtu edhe kritikë të ashpër. Kapitalizmi japonez ka treguar aftësi për t’u përshtatur dhe sot shfaq një dinamizëm të ri, por për shumë qytetarë standardi i jetesës mbetet i ngecur. Premtimet për ulje taksash do të rrisin një borxh publik tashmë rekord.
Ky do të jetë testi vendimtar për Zonjën e re të Hekurt të Japonisë./ Corriere Della Sera
