Nga Rudina Koromani, Psikologe Klinike
Filmi The Invite, me regji të Olivia Wilde dhe me interpretimin e Penélope Cruz, Edward Norton, Seth Rogen dhe vetë Olivia Wilde, që po shfaqet së fundmi në kinematë tona është një adaptim në anglisht i komedisë spanjolle Sentimental. Në pamje të parë ai prezantohet si një komedi erotike, por në thelb shndërrohet në një studim psikologjik mbi marrëdhëniet intime në shoqërinë bashkëkohore.
Në sipërfaqe kemi vetëm një darkë mes dy çifteve. Në planin psikologjik, kemi katër individë që përfaqësojnë mënyra të ndryshme të përjetimit të intimitetit, vulnerabilitetit dhe frikës nga lidhja emocionale.
Personazhi i Penélope Cruz është ndoshta më provokuesi. Ajo portretizohet si një grua që e jeton seksualitetin si pjesë të filozofisë së saj të jetës dhe e paraqet atë si shprehje të lirisë personale. Kjo e bën personazhin njëkohësisht tërheqës dhe sfidues për publikun, sepse na fton të reflektojmë mbi kufirin midis lirisë seksuale dhe intimitetit emocional.
Në një lexim të parë, filmi duket se flet për frikën universale të njeriut: frikën se mos nuk jemi më të dëshiruar, se mos plakemi, se mos partneri na njeh aq mirë sa nuk na sheh më me të njëjtën kureshtje. Çdo personazh përdor një mekanizëm të ndryshëm mbrojtës përballë këtyre frikërave: Joe përdor humorin për të maskuar pasiguritë, Angela kontrollin, ndërsa Hawk dhe Piña shfaqen si njerëz që duket se kanë kapërcyer xhelozinë dhe pasigurinë.
Megjithatë, këndvështrimi im është disi ndryshe.
Përtej debatit ideologjik mbi marrëdhëniet e hapura dhe kundërvënies mes “çiftit modern” dhe “çiftit tradicional”, unë e pashë filmin si një analizë të plagëve emocionale që secili çift mbart.
Çifti i parë, profesori i muzikës dhe bashkëshortja e tij, nuk më duket se përballen me një problem seksual. Problemi i tyre është mungesa e komunikimit emocional. Ata nuk ndajnë më frikërat, zhgënjimet, ndjenjën e mosvlerësimit apo vetminë që kanë krijuar brenda martesës. Darka shërben si një katalizator: tensionet e akumuluara verbalizohen dhe pikërisht në atë moment lind mundësia për rilidhje emocionale.
Ky është një fenomen i njohur në terapinë e çifteve. Konfliktet më të mëdha rrallë lindin nga mungesa e dashurisë; ato lindin kur partnerët humbasin aftësinë për të komunikuar nevojat e tyre emocionale pa frikën e gjykimit ose refuzimit.
Interpretimi im për çiftin e dytë është krejt tjetër.
Në pamje të parë ata paraqiten si një çift me një nivel më të lartë lirie emocionale dhe seksuale. Megjithatë, unë nuk e lexova marrëdhënien e tyre si shenjë të një pjekurie emocionale superiore.
Përkundrazi.
Hipoteza ime është se marrëdhënia e hapur seksuale e hapur mund të përfaqësojë një mekanizëm mbrojtës ndaj traumave të papërpunuara nga e kaluara: humbje, zhgënjime, ndoshta procese zie të pambyllura dhe frikë nga investimi i ri emocional. Në këtë këndvështrim, seksualiteti nuk funksionon më si shprehje e intimitetit, por si mënyrë për të mbajtur nën kontroll dhimbjen.
Është sikur personazhet refuzojnë të dashurojnë sërish, duke zgjedhur një afërsi trupore që nuk kërkon domosdoshmërisht ekspozim emocional. Pikërisht për këtë arsye nuk i perceptova si njerëz të çliruar nga normat shoqërore, por si individë që kanë ndërtuar një distancë emocionale për të mos u lënduar më.
Trupi është i pranishëm.
Zemra mbetet në distancë.
Në diskursin bashkëkohor shpesh krijohet ideja se liria nënkupton mungesën e kufijve. Nga këndvështrimi psikologjik kjo nuk është domosdoshmërisht e vërtetë. Kufijtë nuk janë sinonim i represionit; ata mund të jenë struktura që mbron sigurinë emocionale dhe cilësinë e lidhjes.
Një marrëdhënie intime nuk mund të mbështetet vetëm mbi dëshirën seksuale. Dëshira është një komponent i rëndësishëm, por pa besim, vulnerabilitet, kujdes, empati dhe përkushtim emocional, ajo rrezikon të shndërrohet në një përvojë konsumimi dhe jo lidhjeje.
Psikologjia e marrëdhënieve bën një dallim të qartë mes intimitetit emocional dhe intimitetit seksual.
Intimiteti emocional është përvoja e të ndjerit i parë, i kuptuar dhe i pranuar nga partneri.
Intimiteti seksual është afrimi fizik dhe kënaqësia trupore.
Kur këto dy dimensione ecin së bashku, marrëdhënia fiton stabilitet dhe thellësi. Kur shkëputen nga njëri-tjetri, mund të kemi seks pa afërsi emocionale, por jo domosdoshmërisht një lidhje të shëndetshme.
Në këtë kuptim, leximi im klinik është se çifti i parë, pavarësisht heshtjes emocionale, ruan ende potencialin për rilidhje, sepse problemi i tyre qëndron te komunikimi. Ndërsa çifti i dytë duket se ka ndërtuar një mënyrë funksionimi që i ndihmon të bashkëjetojnë me plagët e së kaluarës, por jo domosdoshmërisht t’i përpunojnë apo t’i shërojnë ato.
Prandaj, për mua, The Invite nuk është një film për seksin.
Është një film për mënyrat e ndryshme se si njerëzit mbrohen nga dhimbja emocionale.
Dhe ndonjëherë, mekanizmi më i sofistikuar mbrojtës mund të duket pikërisht si liria.
P.S: @Analiza përfaqëson një interpretim psikologjik të personazheve dhe jo një vlerësim klinik diagnostik
