Bashkimi Evropian po lufton kundër Starlink të Elon Musk në të paktën pesë fronte — nga bllokimi i aksesit, te nxitja e rivalëve, e deri te hartimi i rregullave të reja që synojnë drejtpërdrejt minimin e dominimit në rritje të manjatit të teknologjisë mbi biznesin hapësinor.
Njeriu më i pasur në botë po zgjeron kontrollin e tij në hapësirë dhe po kërkon ta shndërrojë kampionin e tij të internetit me brez të gjerë satelitor, Starlink, në një ” operator të madh celular “. Lajmi i fundit se shërbimi i nivelit ushtarak të sistemit në Ukrainë u ngadalësua , duke penguar mbrojtjen e Kievit kundër sulmeve ruse, ekspozoi – edhe një herë – rreziqet e mbështetjes në biznesin e një njeriu gjatë kohës së luftës.
Në Evropë, qeveritë dhe kompanitë kanë frikë nga mbështetja në teknologjinë e Muskut – dhe po shtojnë përpjekjet e tyre për t’u kundërpërgjigjur.
“Varësia e Ukrainës nga Starlink nxjerr në pah cenueshmërinë e sistemeve mbrojtëse evropiane që mbështeten në teknologjinë amerikane”, tha në një deklaratë anëtarja finlandeze e qendrës së djathtë në Parlamentin Evropian, Aura Salla. “Është një tjetër kujtesë se Evropa duhet të zvogëlojë varësitë e saj të rrezikshme teknologjike — sa më shpejt të jetë e mundur”.
POLITICO analizon pesë mënyra se si Bashkimi Evropian po përpiqet të ndalojë dominimin e satelitëve të Musk në qiellin tonë.
1. Hapja e rrugës për një rival të Starlink
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka mbështetur një marrëveshje midis Airbus, Leonardo dhe Thales për të kombinuar bizneset e tyre të satelitëve dhe hapësirës në një kompani të vetme me peshë të rëndë, me emrin e koduar “Bromo” dhe një rivale të mundshme të SpaceX, kompanisë mëmë të Starlink.
“Këto janë llojet e kampionëve industrialë që na duhen nëse Evropa do të udhëheqë ekonominë hapësinore të së nesërmes”, tha von der Leyen në një samit ndërkombëtar hapësinor në Paris muajin e kaluar. Është shumë e pazakontë që presidentja e Komisionit të shprehë mbështetje për një bashkim të propozuar që ende nuk është miratuar nga rregullatorët e konkurrencës të BE-së.
Ndërmarrja e përbashkët synon të përsërisë një pjesë të formulës së suksesit të SpaceX duke bashkuar prodhimin e satelitëve, sistemet tokësore dhe shërbimet hapësinore nën një çati të vetme. Por marrëveshja nuk garanton se do të kalojë rregullat antitrust të BE-së dhe, edhe nëse rregullatorët e miratojnë atë, sipërmarrja mund të kërkojë vite për t’u përputhur me shkallën dhe aftësitë e bizneseve hapësinore të Musk.
2. Bllokimi i Muskut nga valët e transmetimit
Komisioni Evropian më herët këtë vit vendosi të rezervojë pjesë kritike të frekuencave satelitore – të njohura si spektër – për lojtarët evropianë për të garantuar sigurinë dhe për të mbajtur kontrollin mbi asetin e çmuar. Pjesët që Evropa dëshiron për vete janë të përshtatshme për të ofruar lidhje mobile direkt me një telefon pa ndonjë kullë celulare apo antenë shtesë.
Ky veprim shkaktoi menjëherë kundërshtim nga kompania e Musk: “Propozimi krijon një gjasë të konsiderueshme që evropianët të mbeten pa shërbim satelitor direkt në pajisje ose që operacionet e reja evropiane do të krijojnë probleme globale ndërhyrjeje, duke përfshirë shërbimet e emergjencës si ato në Ukrainë”, paralajmëroi SpaceX në një kërkesë prej katër faqesh të siguruar nga POLITICO .
Tani, qeveritë evropiane po punojnë për ta bërë më të lehtë për gjigantët evropianë të telekomunikacionit që të marrin valët e lakmuara të transmetimit. Në fund të fundit, Starlink do të jetë ende në gjendje të aplikojë për disa nga frekuencat satelitore, por BE dëshiron të mbajë një kontroll më të fortë mbi asetin.
3. Ndërtimi i një rrjeti satelitor të BE-së
BE-ja ka punuar për të zhvilluar konstelacionin e vet satelitor — të quajtur IRIS² — që përfundimisht do t’u ofrojë qeverive komunikime të sigurta dhe qytetarëve internet të besueshëm me brez të gjerë.
“Lufta në Ukrainë ka treguar se sa shumë varet siguria e Evropës nga hapësira. Dhe këtu përsëri, Evropa duhet të bëjë më shumë, dhe kjo është një nevojë urgjente që kemi për veten tonë”, u tha gazetarëve zëdhënësi i Komisionit, Thomas Regnier.
Por plani ambicioz është tashmë vite prapa afatit. Shërbimet duhej të fillonin në vitin 2024, me kapacitet të plotë deri në vitin 2027. Kostot janë rritur gjithashtu, me një pjesë të faturës që bie në buxhetin e ardhshëm të BE-së, i cili është nën negociata të ashpra. I pari nga 348 satelitët e konstelacionit tani pritet të lançohet në vitin 2029, me shërbimet fillestare të planifikuara për vitin 2030 në rastin më të hershëm – krahasuar me më shumë se 10,000 satelitë të Starlink që janë tashmë në orbitë.
4. Dhënia e një alternative ndaj Starlink për Ukrainën
Në javët e fundit, forcat ukrainase janë përballur me kufizime shpejtësie të Starlink që penguan përpjekjet për të kapur dronë sulmues rusë dhe për të kryer sulme me rreze të mesme veprimi. Të shtunën, ministri i mbrojtjes i Ukrainës tha se shërbimet ishin rikthyer, duke u lejuar forcave të vendit të operonin përsëri dronë me shpejtësi të lartë – megjithëse pak pasi Musk tha në X se Kievi po shkelte kushtet e shërbimit të Starlink duke e përdorur atë për sulme sulmuese me dronë.
Saga ka rritur presionin mbi ekzekutivin e BE-së për ta lejuar Kievin të përdorë një projekt ekzistues satelitor të sigurt të drejtuar nga disa vende të BE-së, të quajtur Govsatcom . Ky sistem u vu në punë në fillim të vitit 2026 dhe ka për qëllim të mbështesë shërbimet kritike të komunikimit të qeverive derisa konstelacioni IRIS² të bëhet funksional.
Negociatat midis Brukselit dhe Kievit filluan zyrtarisht në mars të vitit 2026, por ende nuk kanë çuar në ndonjë përparim. Govsatcom i BE-së gjithashtu nuk do të përputhej me atë që Starlink mund të ofrojë – megjithëse mund të shërbejë si një opsion rezervë.
“Ajo që nuk e kuptoj është pse Komisioni Evropian dhe Shtetet Anëtare nuk kanë bërë gjithçka që është e mundur për të arritur shpejt një marrëveshje që do t’i lejonte Ukrainës të përfitonte prej saj”, tha në një intervistë anëtari francez i Parlamentit Evropian, Christophe Grudler .
5. Zhvillimi i avokatisë në Starlink
Ligjvënësit në Bruksel po punojnë aktualisht në të paktën tre projektligje dhe iniciativa rregullatore që mund të pengojnë, ngadalësojnë ose ndërlikojnë zgjerimin e Starlink në Evropë.
Negociatori kryesor i Parlamentit Europian për një rishikim të rregullave të telekomunikacionit të bllokut, qendrori polak Michał Kobosko, dëshiron që Musk të përputhet me rregullat e reja të sigurisë së zinxhirit të furnizimit kur kërkon autorizimin e BE-së për shërbimet Starlink, sipas propozimit të tij të marrë nga POLITICO, dhe me detyrime më të ashpra mbi ruajtjen e të dhënave, mënyrën e trajtimit të përgjimit të ligjshëm dhe caktimin e përfaqësuesve ligjorë.
Ndërkohë, projektligji i parë hapësinor i BE-së, i cili aktualisht është në diskutim, do të imponojë rregulla të reja për sigurinë kibernetike, mbeturinat hapësinore dhe mjedisin mbi Starlink dhe operatorët e tjerë të huaj satelitorë.
Këto rregulla mund të mos jenë të mjaftueshme për të ndaluar Starlink, por ato e shtynë Departamentin Amerikan të Shtetit t’i kritikonte ato si “barra rregullatore të papranueshme” që “duken të synuara posaçërisht kundër kompanive amerikane” në një konsultim të kohëve të fundit. Kreu i rregullatorit amerikan të komunikimeve, Brendan Carr, i tha POLITICO në mars se SHBA-të do të hakmerren dhe do të vendosin kufizime për shërbimet e BE-së nëse lojtarët amerikanë pengohen./Politico
The post Evropa kundër Muskt: 5 mënyra se si BE po përpiqet të nxjerrë jashtë loje Starlink-un appeared first on Euronews Albania.
Burimi: Botë
