Evropa po shqyrton një sërë propozimesh që mund të lejojnë vendosjen e tarifave për shërbimet e lundrimit në ngushticën e Hormuzit, me kusht që ato të jenë vullnetare dhe të mbështeten nga agjencia e OKB-së që rregullon transportin detar.
Zëvendëskryeministri britanik, David Lammy, deklaroi se vendosja e tarifave të detyrueshme për kalimin në këtë korridor strategjik do të ishte “katastrofike”. Megjithatë, disa anëtarë të kabinetit britanik pranuan se pagesat për shërbime specifike të navigimit lejohen edhe në rrugë të tjera detare natyrore, si ngushtica e Malakës dhe Kanali Anglez.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara i kanë kërkuar Iranit të bëjë një deklaratë publike ku të garantojë se ngushtica e Hormuzit është e hapur dhe se anijet tregtare nuk do të sulmohen më. Zyrtarët amerikanë fajësojnë përplasjet e brendshme politike në Teheran për vështirësitë në arritjen dhe zbatimin e marrëveshjeve.
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi në rrjetet sociale se armëpushimi i përkohshëm është “i përfunduar”, por shtoi se SHBA do të vazhdojë negociatat për një marrëveshje të përhershme që do t’i japë fund konfliktit. Më pas ai paralajmëroi Iranin se, nëse do të tentohej atentat ndaj tij, “1.000 raketa janë gati dhe të drejtuara ndaj Republikës Islamike të Iranit”.
Një plan alternativ për administrimin e ngushticës, i frymëzuar nga modeli i ngushticës së Malakës, është përgatitur nga Omani në bashkëpunim me juristë britanikë. Muscati ka ofruar të dërgojë ekspertët e tij ligjorë në Teheran për të shpjeguar në detaje këtë projekt.
Sipas mediave shtetërore iraniane, ministri i Jashtëm Abbas Araghchi do të zhvillojë bisedime në Oman të përqendruara te siguria e lundrimit në Hormuz, si vazhdim i konsultimeve që kanë nisur muajt e fundit.
Omani, i cili kontrollon pjesën më të madhe të ujërave të lundrueshme të ngushticës, kundërshton tarifat e detyrueshme. Edhe Katari ka shprehur shqetësim, duke paralajmëruar se dhënia e kontrollit të plotë Iranit mbi ngushticën do të binte ndesh me të drejtën ndërkombëtare detare dhe do të rriste rrezikun për tregtinë globale.
Megjithatë, diplomatët thonë se brenda Iranit ka ndarje të thella. Një pjesë e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) argumenton se SHBA ka kryer sulme të paligjshme ndaj Iranit dhe se nuk ka arsye të respektohet e drejta ndërkombëtare e detit, ndërsa zyrtarë të tjerë mbështesin bashkëpunimin.
Ambasada iraniane në Londër ka shprehur interes për një propozim të përgatitur nga Energy Policy Research Group, i cili parashikon tarifa transparente për shërbime navigimi, të integruara në një sistem rajonal bashkëpunimi dhe jo tarifa të thjeshta tranziti.
Në mbledhjen e Këshillit të Organizatës Ndërkombëtare Detare (IMO) në Londër, përfaqësuesi i Omanit deklaroi se e drejta e kalimit tranzit në ngushticat ndërkombëtare garantohet nga e drejta ndërkombëtare dhe nuk mbështet vendosjen e tarifave të detyrueshme për anijet që kalojnë në Hormuz. Megjithatë, ai theksoi se Omani mbështet marrëveshje vullnetare për shërbime që rrisin sigurinë detare, mbrojtjen e mjedisit dhe reagimin ndaj emergjencave.
Modeli i propozuar bazohet në mekanizmin bashkëpunues të ngushticave të Malakës dhe Singaporit, ku mbi 120 mijë anije kalojnë çdo vit dhe ku financimi sigurohet përmes kontributeve vullnetare të shteteve pjesëmarrëse.
Gjatë takimit në Londër, një grup shtetesh evropiane dhe të Gjirit Persik kërkuan miratimin e një rezolute që dënonte Iranin për përpjekjet për të kontrolluar ngushticën përmes sulmeve ndaj anijeve. Rusia dhe Kina e kundërshtuan tekstin, duke argumentuar se ai ishte i njëanshëm dhe tejkalonte mandatin e IMO-së.
Përplasjet kanë vazhduar edhe në terren. SHBA deklaron se këtë javë goditi mbi 150 objektiva në jug të Iranit për të dobësuar aftësinë e Teheranit.
