Një fond europian krize me më shumë se 430 miliardë euro kapacitet financiar mund të përdoret për të dhënë hua për shpenzime në mbrojtje. Kështu ka deklaruar për Reuters drejtuesi i Mekanizmit Europian të Stabilitetit (ESM), në një kohë kur Bashkimi Europian po përpiqet të forcojë aftësitë e tij ushtarake.
Pierre Gramegna, drejtor menaxhues i ESM-së, tha se fondi mund të ofrojë linja kredie për mbrojtjen pa kërkuar reforma të ashpra ekonomike në këmbim, me synimin për të shmangur stigmatizimin që shoqëron zakonisht kërkesat për ndihmë nga fondi emergjent i eurozonës.
“Në këto kohë trazirash gjeopolitike, që kanë sjellë rritje të shpenzimeve, përfshirë kostot e mbrojtjes për të gjitha vendet, duhet të përdorim potencialin e plotë të ESM-së,” deklaroi Gramegna.
Ai theksoi se linjat e kredisë për mbrojtje mund të përdoren nga vendet me financa të shëndosha, por me buxhete të tendosura, veçanërisht shtetet më të vogla të eurozonës.
“Ne kemi instrumente. Është në interesin më të mirë të Europës të përdorë potencialin e plotë”, shtoi ai, duke nënvizuar se marrëdhëniet mes Europës dhe Shteteve të Bashkuara po bëhen gjithnjë e më të vështira.
Çdo mbështetje e tillë financiare do të kishte rëndësi simbolike, pasi do të ripërdorte një fond të krijuar gjatë kulmit të krizës së borxheve në eurozonë, i cili kishte për qëllim parandalimin e kolapsit të ekonomive kombëtare, bankave dhe monedhës së përbashkët.
Qëndrimi armiqësor i presidentit amerikan, Donald Trump, ndaj Europës po i detyron liderët europianë të kërkojnë alternativa për të mbrojtur rajonin nga agresioni rus. Deklaratat e Gramegna-s sugjerojnë gatishmëri për të përdorur rezervat e mëdha europiane për të mbështetur vendet e eurozonës, veçanërisht shtetet baltike që kufizohen me Rusinë. Megjithatë, huatë duhet të miratohen fillimisht nga vendet e eurozonës që mbështesin ESM-në.
Vetëm vendet e eurozonës mund të përfitojnë nga këto hua, duke përjashtuar shtete që nuk përdorin euron, si Polonia. Aktualisht, misioni i ESM-së nuk përmend drejtpërdrejt mbrojtjen dhe çdo ndryshim i tillë kërkon miratimin e vendeve anëtare, përfshirë shtete neutrale ushtarakisht si Austria, Qiproja, Malta apo Irlanda.
Përpjekjet e Europës për të forcuar mbrojtjen janë intensifikuar katër vjet pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia dhe janë bërë edhe më urgjente pasi Trump kërcënoi me tarifa tregtare vendet që kundërshtuan pretendimin e tij mbi Groenlandën, territor danez.
Gramegna la të kuptohet se ESM, i cili u krijua për të ndihmuar vende si Greqia gjatë krizës së borxheve, mund të ketë sërish një rol aktiv. Ai foli për përdorimin e linjave parandaluese të kredisë për mbrojtje, duke theksuar se ato janë të disponueshme dhe se duhet të “rizbulohet potenciali i këtij instrumenti”.
Ai sqaroi se huatë do të përdoren vetëm për shpenzime mbrojtjeje dhe nuk do të shoqërohen me kushte të rënda.
“Qëllimi është të shmanget lidhja e këtij mjeti me ristrukturimin e ekonomisë”, tha Gramegna.
Deklaratat e tij ringjallin idenë e një “linje mbështetjeje për mbrojtjen”, e propozuar më herët nga ish-kryeministri italian Enrico Letta, e cila do të lejonte huadhënie deri në 2% të prodhimit ekonomik të një vendi me norma të ulëta interesi.
