Casablanca, Marok – Ayoub Akbili kishte nevojë për para për operacionin e nënës së tij.
Hamza Haibouri ëndërronte të bëhej futbollist profesionist. Abdelouahed Iken ndiqte në Facebook jetën luksoze që një mik i tij shfaqte nga Italia.
Kur dëgjuan se kufiri i Marokut me Spanjën ishte hapur, vendosën t’i bashkoheshin turmës që po përpiqej të arrinte në Europë. Të tre humbën jetën gjatë përpjekjes për të kaluar kufirin. Ata u bënë viktima të krizës më vdekjeprurëse të emigracionit mes Marokut dhe Spanjës.
Të shtyrë nga dezinformimi, varfëria dhe mungesa e mundësive, më shumë se 70 mijë njerëz nga Maroku dhe vende të tjera u përpoqën muajin e kaluar të hynin në Ceuta, territor spanjoll në brigjet e Afrikës së Veriut.
Disa notuan në det, ndërsa të tjerë u përpoqën të kapërcenin barrierat kufitare.
Sipas shifrave zyrtare, të paktën 90 persona humbën jetën. Organizatat për të drejtat e njeriut raportuan një numër edhe më të lartë. Shumë familje ende nuk kanë mundur të marrin trupat e të afërmve të tyre.
Pothuajse të gjithë të mbijetuarit janë kthyer në Marok. Ndërkohë, Maroku dhe Spanja kanë forcuar masat e sigurisë. Autoritetet e të dy vendeve fajësuan thashethemet në rrjetet sociale dhe rrjetet e trafikimit të emigrantëve. Por emigrantët thanë se papunësia dhe pagat e ulëta ishin arsyet kryesore që i shtynë të largoheshin.
Kur turma të jep guxim
Akbili, 31 vjeç, jetonte në Tangier, rreth një orë larg qytetit bregdetar Fnideq. Prej kohësh kishte menduar për emigrimin, por miqtë dhe familjarët thonë se ai nuk kishte menduar kurrë seriozisht të kalonte ilegalisht kufirin.
Kishte mbaruar universitetin për fizikë, por nuk kishte gjetur punë në profesionin e tij. Punonte në një fabrikë pjesësh këmbimi për makina dhe fitonte rreth 421 dollarë në muaj.
Maroku po përpiqet të kthehet në një qendër të rëndësishme të industrisë së automjeteve dhe ekonomia e vendit pritet të rritet me 4.5 për qind këtë vit. Por një nga problemet kryesore mbetet krijimi i vendeve të punës me paga më të mira.
Akbili punonte në turnin e pasdites, nga ora 14:00 deri në 22:00, kur pa në Facebook postime për njerëz që po kalonin drejt Ceutës. Ai vendosi të provonte fatin. Shpresonte të gjente një punë që do ta ndihmonte të paguante operacionin e nënës, e cila kishte nevojë për ndërhyrje për një hernie.
“Ndryshoi krejtësisht. Nga dikush që nuk mendonte për emigrimin ilegal, u kthye në dikë që donte të shkonte me çdo kusht”, tha për Associated Press Abdelhakim Saadaoui, një i afërm dhe bashkëbanues i Akbilit.
Akbili e bindi edhe Saadaouin të shkonte me të. Më 31 korrik, ata i paguan një shoferi 129 dollarë për t’i çuar pranë kufirit me Ceutën. Ishte sa qiraja e dy muajve. Kur mbërritën, gjithçka ishte në kaos.
Nga larg, turma dukej si një kolonë milingonash, tregoi Saadaoui. Rrugët ishin mbushur me njerëz që drejtoheshin drejt kufirit. Policia përdori granata trullosëse dhe gaz lotsjellës për t’i shpërndarë.
Saadaoui vendosi të mos vazhdonte.
Akbili vazhdoi.
Të dy qëndruan në kontakt përmes telefonit. Pastaj Akbili nuk u përgjigj më.
Sipas një dokumenti të Ministrisë së Brendshme të Marokut, të siguruar nga AP, Akbili vdiq në mesnatën e 31 korrikut. Vdekja e tij erdhi si pasojë e një dëmtimi të rëndë në kokë.
Ai u varros në vendlindjen e tij, Khenifra.
Familjes iu tha se kishte vdekur pasi kishte rënë nga një shkëmb. Ministria e Brendshme tha se një nga 11 vdekjet e regjistruara në anën marokene ishte shkaktuar nga rënia nga shkëmbi.
Por një kushëri i tij dyshon se mund të ketë ndodhur diçka tjetër dhe kërkon një hetim të mëtejshëm.
“Telefoni dhe portofoli i tij ishin ende aty. Si mundet dikush të bjerë nga një shkëmb dhe ato të mbeten të paprekura?”, tha ai për AP.
Ëndrra për t’u bërë futbollist
Hamza Haibouri, i cili luante futboll për Kenitra Athletic Club, ekip i kategorisë së dytë në Marok, kishte një ëndërr të madhe: të bëhej i njohur në Evropë.
Kështu tregon miku i tij i fëmijërisë, Bilal Ratib.
28-vjeçari ndodhej me pushime në Martil, një qytet bregdetar rreth 40 kilometra larg Ceutës, kur pa njerëzit që po shkonin drejt kufirit. Vendosi t’u bashkohej.
Vdekja e tij u njoftua nga tifozët e klubit të futbollit.
Ratib tregon se Haibouri kishte vizituar Francën kur ishte i vogël dhe gjithmonë kishte dashur të kthehej atje.
“Gjithmonë e kishte menduar të jetonte jashtë, të shkonte në Francë, të luante futboll më mirë dhe të kishte një jetë më të mirë”, tha Ratib.
Ai e përshkruan Haibourin si një njeri të mirë, edhe në vitet kur ishin të rinj dhe të papjekur.
“Shkonte në xhami herët për faljen e parë. Ishte shumë fetar”, tha ai.
Haibouri jetonte vetëm me të ardhurat nga futbolli. Kur luante, fitonte rreth 540 dollarë në muaj. Por këtë vit nuk kishte luajtur asnjë ndeshje.
Familjet e mësuan lajmin nga Facebook-u
Abdelouahed Iken ishte vetëm 19 vjeç. Po përfundonte shkollën e mesme në qytetin jugor Agadir. Në Facebook shihte vazhdimisht fotot që një mik i tij postonte nga Italia.
Iken e shihte Europën si një mundësi për një jetë më të mirë. Kur dëgjoi se kufiri me Ceutën ishte hapur, i kërkoi nënës para për të udhëtuar drejt fshatit të tij.
Por nuk shkoi në shtëpi. Bashkë me disa miq, udhëtoi më shumë se 850 kilometra drejt veriut, në drejtim të Ceutës.
Familjari i tij, Housine Zligui, e mësoi për vdekjen e Ikenit përmes Facebook-ut.
Tani familja po përpiqet të sjellë trupin e tij në shtëpi. Iken nuk dinte të notonte. Për kalimin e detit kishte blerë një jelek shpëtimi.
Miqtë që u kthyen i thanë familjes se e kishin parë duke luftuar me ujin, para se të mbytej, tha Zligui.
Për shumë marokenë, Europa përfaqëson një mundësi për punë, siguri dhe një të ardhme më të mirë.
Ata që arrijnë të largohen shpesh kthehen në shtëpi me rroba firmato, makina dhe euro. Për të tjerët, ata bëhen një simbol i suksesit dhe i jetës që duan edhe vetë. Paratë që marokenët që jetojnë jashtë dërguan në vend arritën në 6.6 miliardë dollarë vetëm në 6 muajt e parë të këtij viti. Kjo shumë përbën më tepër se 3 për qind të ekonomisë së vendit.
Familjet përballen edhe me koston e kthimit të trupave
Familjeve iu kërkua të paguanin rreth 2 500 euro për të sjellë trupat e të afërmve të tyre nga Ceuta në Marok, sipas Ratib dhe Zligui. Megjithatë, AP thekson se nuk mundi ta konfirmonte këtë shumë.
Gjithsesi, kthimi i një trupi nga Spanja në Marok kërkon dokumente dhe autorizime të posaçme. Rregullat marokene kërkojnë zakonisht edhe një arkivol të mbyllur dhe një dokument që konfirmon se vdekja nuk është shkaktuar nga ndonjë sëmundje ngjitëse.
Një zëdhënës i qeverisë së Ceutës tha se dokumentet për kthimin e trupave ishin përfunduar. Por qeveria marokene ende nuk i kishte pranuar.
Familjet nuk morën përgjigje të qarta se kush do të paguante shpenzimet apo kur do të mund t’i merrnin trupat. Autopsitë e 82 emigrantëve që u nxorën në breg në Spanjë kanë përfunduar, tha Manuel Aparcero, drejtues i ekipit mjekoligjor të Ceutës.
Motra e Haibourit iu nënshtrua testit të ADN-së për të konfirmuar identitetin e vëllait të saj. Autoritetet i dhanë asaj kartën e identitetit dhe patentën e tij. Por nuk e lejuan të shihte trupin.
“Do të duhen rreth 20 ditë ose më shumë”, tha Ratib për kthimin e trupit.
“Ju nuk mund ta imagjinoni vuajtjen e familjeve.”
Rrjeti i Sindikatave për Migracionin në Marok u bëri thirrje Marokut dhe Spanjës të mbulojnë shpenzimet për kthimin e të vdekurve pranë familjeve të tyre.
Ndërkohë, në Tangier, Saadaoui po jeton me një nga kolegët e punës. Nuk mund ta duronte jetën në apartament pa Akbilin.
Në kufi, Akbili i kishte thënë:
“Unë nuk do të kthehem kurrë.”
Dhe kështu ndodhi.
Ai nuk u kthye më!
Artikulli është përshtatur në shqip nga Associated Press
