Në vitin 2025, kërkesat për shtetësi irlandeze të paraqitura nga qytetarë amerikanë janë rritur me 63% krahasuar me vitin e kaluar. Sipas të dhënave zyrtare irlandeze, të cituara nga Financial Times, bëhet fjalë për rreth 19 mijë aplikime në vitin 2025, nga pak më shumë se 11 mijë një vit më parë.
Nuk bëhet fjalë për një “eksod” apo largim masiv në kuptimin klasik, por gjithsesi ky trend shihet nga shumë analistë si një shenjë e një ndryshimi më të heshtur në mënyrën se si një pjesë e shoqërisë amerikane e sheh të ardhmen e saj.
Shumica e aplikimeve vijnë përmes regjistrit të lindjeve të huaja (Foreign Birth Register), një mekanizëm që u lejon personave me prindër ose gjyshër irlandezë të përfitojnë shtetësinë. Edhe pse kjo mundësi ekziston prej kohësh, sot po përdoret më shpesh dhe me një ndjesi më të madhe urgjence.
Sipas avokatëve dhe këshilltarëve të cituar nga Financial Times, një faktor që ndikon është klima politike në SHBA, veçanërisht pas rikthimit të Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë dhe politikave të tij mbi emigracionin dhe të drejtat civile. Megjithatë, ekspertët theksojnë se reduktimi i këtij fenomeni vetëm në politikë do të ishte e tepruar.
Më shumë se një reagim i menjëhershëm, po formohet një strategji afatgjatë: pasaporta si “plan B”, një mënyrë për të mbajtur të hapura opsionet për të ardhmen. Ky trend, i quajtur nga disa analistë “planifikim për raste emergjente”, po përhapet edhe jashtë elitave tradicionale.
Pse Irlanda?
Irlanda është një nga destinacionet më tërheqëse për amerikanët që kërkojnë shtetësi evropiane, pasi vlerësohet se rreth 55 milionë amerikanë kanë origjinë irlandeze. Faktorë të tjerë që e bëjnë vendin tërheqës janë gjuha e përbashkët angleze, lidhjet e forta ekonomike me SHBA-të dhe qasja në tregun e Bashkimit Evropian.
Sipas të dhënave të Financial Times, një pjesë e madhe e aplikimeve përfundon me dhënien reale të shtetësisë.
Një trend më i gjerë europian
Fenomeni nuk kufizohet vetëm te Irlanda. Edhe Mbretëria e Bashkuar ka regjistruar rritje të aplikimeve për shtetësi nga amerikanët, rreth 8 800 në vitin 2025, me një rritje mbi 40%.
Sipas analizave të Bloomberg dhe Reuters, rritje të interesit po shënohet edhe për vende si Portugalia, Spanja dhe Italia. Në çdo rast, motivet ndryshojnë, por ideja kryesore është e njëjtë: kërkimi i fleksibilitetit dhe alternativave.
Jo largim, por “opsion i hapur”
Edhe pse disa amerikanë po shpërngulen në Europë, nuk bëhet fjalë për një valë emigrimi masiv. SHBA-të vazhdojnë të tërheqin kapital, studentë dhe profesionistë nga e gjithë bota.
Megjithatë, ai që po ndryshon është mentaliteti: gjithnjë e më shumë amerikanë po kërkojnë të kenë alternativa të hapura, duke diversifikuar “rrezikun gjeografik” dhe duke mbajtur mundësinë e lëvizjes në sisteme të ndryshme ligjore.
Duket si një ndryshim i heshtur kulturor në një shoqëri që tradicionalisht është parë si e fokusuar te vetja.
