Për herë të parë që nga lindja e euros, kartëmonedhat e monedhës së përbashkët po përgatiten të ndryshojnë pamje. Më 23 korrik, Banka Qendrore Evropiane do të prezantojë në fakt 10 projektet finaliste që konkurrojnë për t’u bërë seria e re, e destinuar që në vitet e ardhshme të zëvendësojë atë që hyri në qarkullim në vitin 2002.
Nuk bëhet ende fjalë për zgjedhjen përfundimtare, por është momenti kur qytetarët e Eurozonës do të mund të shohin për herë të parë se si mund të jetë e ardhmja e euros.
Presidentja e BQE-së, Christine Lagarde, i ka parë tashmë skicat. “Do t’i shihni edhe ju”, ka shkruar Eurotower në kanalet e saj sociale, duke njoftuar prezantimin zyrtar. Pas miratimit nga një komision i pavarur ekspertësh, propozimet do t’i nënshtrohen gjithashtu vlerësimit të qytetarëve përmes një konsultimi publik.
Nga neutraliteti te figurat e historisë evropiane
Ndryshimi nuk ka të bëjë vetëm me pamjen grafike. Me serinë e re, BQE-ja braktis filozofinë e ndjekur më shumë se 20 vite më parë, kur kartëmonedhat u dekoruan me ura, dritare dhe porta imagjinare për të shmangur favorizimin e monumenteve ose simboleve të një shteti anëtar në raport me një tjetër.
Kartëmonedhat e ardhshme, përkundrazi, do të tregojnë një histori. Në nëntor të vitit 2023, Këshilli Drejtues i BQE-së përzgjodhi dy tema që synojnë të përfaqësojnë identitetin evropian: “Kultura evropiane: vende të kulturës dhe ndarjes” dhe “Lumenj dhe zogj: qëndrueshmëri në diversitet”. Në janar të vitit 2025 u përcaktuan edhe motivet dekorative, pra subjektet që do të shfaqen në prerjet e ndryshme.
Zgjedhja erdhi pas një procesi të gjatë pjesëmarrës, ku u përfshinë mbi 365 mijë qytetarë evropianë, si dhe grupe ekspertësh shumëdisiplinorë nga e gjithë zona e euros.
“Jemi entuziastë që po prezantojmë këto motive, imazhe të jetës reale që dëshmojnë angazhimin tonë për Evropën dhe që festojnë trashëgiminë e saj kulturore dhe natyrore”, kishte deklaruar presidentja e BQE-së, Christine Lagarde. “Kartëmonedhat e reja do të jenë simboli i identitetit tonë të përbashkët evropian dhe i diversiteteve që na bëjnë të fortë”.
Leonardo, Maria Callas dhe Beethoven në kartëmonedhat e reja
Nëse do të zgjidhet seria kushtuar kulturës evropiane, çdo prerje do t’i bëjë homazh një protagonisti të madh të historisë së kontinentit, të shoqëruar me vende simbol të jetës kulturore.
Kartëmonedha 5 euro do t’i kushtohet Maria Callas dhe arteve skenike, me artistë rruge në pjesën e pasme. Në 10 euro do të shfaqet Ludwig van Beethoven, i shoqëruar nga një festival muzikor me një kor të të rinjve. 20 euro do t’i bëjnë homazh Marie Curie, e vendosur në një shkollë ose universitet. 50 euro do të ketë si protagonist Miguel de Cervantes, i shoqëruar nga një bibliotekë publike. 100 euro do t’i kushtohen Leonardo da Vinçit, me një muze të frekuentuar nga të rritur dhe fëmijë, ndërsa 200 euro do të nderojnë Bertha von Suttner, fituese e Çmimit Nobel për Paqen, përballë një sheshi publik të konceptuar si vend takimi dhe shoqërimi.
Alternativa: lumenj, zogj dhe institucionet evropiane
Propozimi i dytë ndjek një linjë krejtësisht të ndryshme. Çdo kartëmonedhë tregon një fazë të rrjedhës së një lumi evropian, nga burimi deri në det, e shoqëruar nga një specie zogu përfaqësuese e ekosistemeve të ndryshme.
Rruga nis nga burimi malor me zogun qukapik murator dhe arrin deri te peizazhi detar i mbuluar nga fluturimi i zogut sule. Në pjesën e pasme do të vendosen disa nga institucionet kryesore të Bashkimit Evropian, nga Parlamenti Evropian te Komisioni, nga BQE-ja te Gjykata e Drejtësisë, deri te Këshilli Evropian dhe Gjykata e Auditimit.
Sipas BQE-së, kjo seri synon të përfaqësojë “qëndrueshmërinë dhe diversitetin e ekosistemeve natyrore evropiane”, duke kujtuar në të njëjtën kohë rëndësinë e mbrojtjes së mjedisit dhe vlerave të përbashkëta të Bashkimit.
Projekti përfundimtar deri në fund të vitit 2026
Data 23 korrik përfaqëson vetëm një nga fazat e procesit. Temat dhe subjektet tashmë janë vendosur; ajo që do të zbulohet janë interpretimet grafike të realizuara nga dizajnerët që morën pjesë në konkursin ndërkombëtar të organizuar nga BQE-ja.
Pas konsultimit publik, Këshilli Drejtues i Eurotower pritet të zgjedhë projektin përfundimtar deri në fund të vitit 2026. Vetëm atëherë do të nisë dizajni ekzekutiv, integrimi i teknologjive të reja të sigurisë dhe prodhimi i kartëmonedhave.
“Zhvillimi i kartëmonedhave të reja dëshmon angazhimin tonë ndaj parasë fizike, sot dhe në të ardhmen”, shpjegoi Piero Cipollone, anëtar i Komitetit Ekzekutiv të BQE-së. “Kartëmonedhat janë një simbol i unitetit tonë evropian; me futjen e motiveve të reja dekorative ne festojmë historinë tonë të përbashkët dhe angazhimin për një të ardhme të qëndrueshme”.
