Epidemia finale pas të vërtetës së tradhëtuar

Nga Alba Malltezi

Ekziston një profesion, tashmë i lashtë dhe fisnik, që dikur mbështetej mbi një marrëveshje: të thuash të vërtetën. Ky profesion është gazetaria.

Ai që shkruan për të treguar faktet, ai që flet për të informuar popullin, ai që heton për të zbuluar padrejtësinë, nuk ka thjesht një punë. Ka një mision. Dhe ky mision quhet E Vërteta.

Por çfarë ndodh kur e vërteta nuk kërkohet më, por shmanget? Kur ai që duhet të zbulojë gënjeshtrat, i përqafon ato? Kur informacioni kthehet në spektakël, lajmet bëhen armë, dhe gënjeshtra vishet si e vërtetë?

Ndodh që bota sëmuret.

Gazetari që ndjek gënjeshtrën — për servilizëm, për pushtet, për frikë, për intrigë — nuk është thjesht një tradhtar i profesionit të vet. Ai është një mbjellës i kaosit. Sepse gënjeshtra, kur del nga goja e dikujt me autoritet, nuk është më një gabim: është helm.

Një popull që jeton në mashtrim humbet busullën. Nuk dallon më të drejtën nga manipulimi, realen nga e sajuara. Dhe në këtë mjegull, ai që gënjen bëhet mbret, dhe ai që kërkon të vërtetën bëhet një i çmendur që duhet të heshtë.

Por e vërteta nuk është kurrë e lehtë për t’u gjetur, ndryshe nga gënjeshtrat që prodhohen lehtësisht sepse nuk kanë nevojë të vërtetohen. Për të thënë të vërtetën një gazetari shpesh i duhet të paraqesë dy versione të të njëjtit fakt. Le të marrim shembullin e një procesi penal: krahas versionit të prokurorisë, gazetari ka për detyrë të paraqesë edhe versionin e mbrojtjes. Por kjo është një detyrë, jo një formë manipulimi. Të pretendosh të kundërtën është një gënjeshtër.

E megjithatë e Vërteta — ajo e vërtetë— nuk vdes. Mund të fshihet, të shkelet, të injorohet. Por ka një forcë të çuditshme: reziston. Dhe më në fund, kthehet. Edhe kur frikëson. Edhe kur kushton.

Të jesh gazetar do të thotë të kesh guximin të humbasësh diçka për të thënë të vërtetën. Do të thotë të zgjedhësh rrezikun, mosmirënjohjen, ndoshta edhe gabimin, por kurrë bashkëpunimin me gënjeshtrën.

Sepse heshtja përballë gënjeshtrës është një formë e hollë dhune. Dhe ai që hesht, duke ditur, është bashkëfajtor.

Sot më shumë se kurrë, në një botë të mbushur me zhurmë, me opinione të maskuara si fakte, me tituj që bërtasin për klikime, duhen rojëtarë. Duhen zëra të kthjellët, të qartë, të gatshëm të paguajnë çmimin për të qenë të ndershëm.

E vërteta nuk ka nevojë për heronj, por për dëshmitarë. Dhe nëse gazetarët nuk janë mes tyre, kush do ta tregojë botën siç është në të vërtetë?

Si një ortek që prej vitesh mbarset me gënjeshtra të fabrikuara, duket se sot, mbi shqiptarët po shohim epilogun e 30 viteve manipulim: Dihet kush i bën, dihet nga vijnë, njihet dora, stili, fryma. Po çdo ortek, e çdo epilog, sado i zhurmshëm, i frikshmë, apo i bujshëm, e ka një fund. Edhe në gazetarinë shqiptare, ky fund i manipuluesve profesionistë, është i pashmangshëm. Do të vijë.