Nga Rudina Koromani
Ne kemi lindur të ndjejmë emocione. Përjetimi i tyre është një proçes sa i natyrshëm si fryma që marrim po aq dhe i rëndësishëm sa ajo frymë që na mban gjallë.
Kur jemi të lumtur, mendimet përqendrohen në arritjet tona: fituam punën që dëshironim, blemë apartamentin e ëndërruar, morëm një kompliment e ky emocion na bën të ndihemi të lehtë, të qetë e plot buzëqeshje.
Por kur vjen puna tek emocionet negative ndihemi të rënduar, të palumtur e plot ndjesi negative që asnjë nga ne nuk i do. Ankthi me mendimet” po sikur të mos gjej një punë?”, “po sikur të mbetem vetëm?”, “po sikur të dështoj në provim, rrahjet e zemrës shtohen, duart djersisin apo trishtimi me mendimet negative për të shkuarën që na bën të ndihemi të lodhur e me vështirësi në përqëndrim, si dhe zemërimi që na nxjerr jashtë kontrollit – të gjitha këto emocione negative nuk janë të pëlqyeshme për askënd.
Tendenca primare njerëzore është injorimi i përjetimit të emocioneve negative: largohemi prej tyre për të mos u ndjerë keq.
Priremi të ndërrmarim veprime të caktuara për të përjetuar emocione pozitive dhe për të minimizuar probabilitetin për të ndjerë emocione negative. Kërkojmë aktivitete shoqërore ose hobi që na ofrojnë një ndjenjë lumturie, kënaqësie dhe eksitimi duke shmangur situatat që mund na çojnë në mërzitje, trishtim ose ankth.
Për meshkujt, mënyra më e zakonshme për t’ju larguar këtyre ndjesive negative janë lojërat, abuzimi me alkool e substanca të ndryshme e për femrat zhytja në shumë punë, abuzimi me ushqimin e blerjet kompulsive.
Të përdorura në mënyrë të kontrolluar këto forma ndihmojnë deri diku, megjithatë, të gjithë e dimë që këto forma të pashëndetshme i përdorim rregullisht shumicën e kohës.
Emocionet nuk janë të kota e të pavlera, ato kanë mesazhet e tyre e kërkojnë vëmëndjen tonë. Mund t’i shtypim emocionet, por nuk mund të shpëtojmë prej tyre. Sa më shumë që i injorojmë, aq më të forta bëhen. Mënyra e vetme për t’u përballur me emocionet është t’i lejojmë vetes t’i ndjejmë ato duke mos ikur prej tyre. Nëse duan të njohim më mirë emocionet tona, duhet filluar t’i pranojmë ato për të shmangur keqkuptimet me të tjerët por dhe për tu ndjerë mirë me veten.
Pyete veten për të kuptuar pse-në e emocionit:
Ankthi: Nga çfarë kam frikë?
Trishtimi: Çfarë kam humbur?
Zemërimi: Çfarë vlerash lëndoi tjetri?
Lumturia: Çfarë kam fituar?
Pasi të keni identifikuar emocionin dhe mesazhin e tij, duhet të veproni. Pyesni veten nëse ka ndonjë gjë që mund ta zgjidhë situatën. Nëse është e mundur, bëjeni.
Për shembull, nëse jeni të trishtuar dhe nuk mund të gjeni një punë, mund të kërkoni ndihmë nga miqtë dhe të njohurit.
Nëse nuk mund të bëni asgjë, mendoni se si mund ta përballoni emocionin.
⚠️Mënyra sesi prindërit tuaj reaguan ndaj emocioneve tuaja përcakton sesi ndiheni sot për emocionet tuaja.
Shpërqëndrimet toksike që kryejnë disa njerëz për të evituar përjetimin e emocioneve negative si abuzim me substanca ( medikamente, alkol, drogëra), kryerja e sjelljeve rriskuese ndaj vetes dhe të tjerëve janë vetëm zgjidhje të shpejta e të përkohshme, zgjidhje të pamenduara që nuk zgjidhin problem… problemi mbetet aty sëbashku me mërzinë, inatin, frikën, dhimbjen, ankthin.
Përballja me dhimbjen dhe shqetësimin është një art që duhet mësuar. Se si të përballemi me dhimbjen është po aq e rëndësishme sa çdo gjë që mësojmë.
Bëni pak meditim, bisedoni me një mik, dëgjoni muzikë, kërceni, këndoni, ulërisni, shkruani mendimet tuaja në letër, merruni me aktivitet fizik dhe kërkoni ndihmë profesionale. Zgjidhni formën që ju përshtatet, por mos privoni veten të përjetoni emocionet që ndieni, të kuptoni mesazhet e tyre e mbi të gjitha tu rezervoni dinjitetin që meritojnë: dhimbja kërkon privatësinë e saj.
Ashtu si një plagë e papastruar mirë rrezikon të marri infeksion e të mos shërohet, po ashtu dhe emocionet negative mbeten të tilla nëse nuk njihen, nuk përjetohen e nuk shprehen.
Nuk ka asnjë garanci që të gjitha format e dhimbjes emocionale të largohen përgjithmonë. Disa emocione do të qëndrojnë me ne ndoshta gjithmonë por duke ditur sesi t’i menaxhojmë ato e bën rrugëtimin tonë më të lehtë.
Pavarësisht se çfarë po përjetoni, me kohën dhe kujdesin e duhur, vëmendja do t’ju shërojë plagën dhe do të jeni në gjendje të vazhdoni me guxim.
Emocionet janë të lidhura pazgjidhshmërisht me çdo përvojë jetësore dhe mirëqenien tonë të përgjithshme. Nëse ndonjëherë shpresoni të jeni të lumtur, të suksesshëm dhe të shëndetshëm, duhet të mësoni se si të menaxhoni emocionet dhe ndjenjat komplekse që do të përjetoni gjatë rrugës.
“Nuk dua të jem në mëshirën e emocioneve të mia. Unë dua t’i përdor , t’i shijoj dhe t’i dominoj ato. Oscar Wilde
*Psikologe Klinike
