Në një mjedis ku konfliktet e armatosura tani ndikojnë drejtpërdrejt në korridoret kryesore detare, transporti detar tregtar po evoluon, me tre zona të ndryshme që mbeten në epiqendër të rreziqeve: Ngushtica e Hormuzit, Deti i Kuq dhe Deti i Zi.
Zhvillimet e fundit më 6 dhe 7 gusht tregojnë se, pavarësisht lëvizjeve diplomatike dhe përpjekjeve për uljen e tensioneve, situata për anijet, ekuipazhet, portet dhe infrastrukturën energjetike mbetet veçanërisht e brishtë.
Në Hormuz, shpërthimet në mbrëmjen e 6 gushtit në ishullin Qeshm kanë ringjallur frikën e një përshkallëzimi të ri ushtarak. Mediat iraniane raportuan se forcat e vendit kishin sulmuar “objektiva armiqësorë” pranë hyrjes së Ngushticës.
Megjithatë, deri më tani, nuk ka prova të mjaftueshme për të vërtetuar se anijet tregtare ishin në shënjestër.
Zhvillimi është veçanërisht i rëndësishëm, pasi vjen në një kohë kur ende nuk është arritur asnjë marrëveshje midis SHBA-së dhe Iranit mbi rivendosjen thelbësore të lundrimit të lirë në Ngushticën e Hormuzit.
Pala amerikane e ka bërë të qartë se ende nuk ka një marrëveshje përfundimtare për rihapjen e Ngushticës në kushte normale, ndërsa Teherani përsërit se çdo operacion i ri ushtarak amerikan mund të provokojë hakmarrje kundër objekteve energjetike në Gjirin Persik.
Për transportin tregtar, pika më e rrezikshme mbetet zona që Irani e konsideron nën kontrollin e tij brenda Ngushticës së Hormuzit.
Vlerësimi i përgjithshëm i rrezikut për transportin tregtar në Gjirin Arabik mbetet në SUBSTANCIALE, 3 nga 5, ndërsa rreziku për infrastrukturën energjetike dhe portet në vendet e Gjirit është qartësisht më i lartë.
Objektet në Kuvajt, Katar, Bahrein, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabinë Saudite vlerësohen në LARTË, 4 nga 5, pasi konflikti SHBA-Iran mbetet i pazgjidhur. Pamja është edhe më e rëndë në Detin e Kuq dhe Gjirin e Adenit.
Më 6 gusht, Huthitët nisën sulme të reja me raketa dhe dronë kundër disa pozicioneve ushtarake në Jemen të mbështetura nga Arabia Saudite. Sipas informacionit të disponueshëm, të paktën 45 persona u vranë.
Në të njëjtën kohë, sulme u regjistruan në rajonin Najran të Arabisë Saudite, ku u plagosën 11 civilë. Sulmet pasuan sulmin e raportuar dy ditë më parë, më 4 gusht, në aeroportin e Najranit.
Përshkallëzimi i ri përforcon vlerësimin se aftësitë e Huthëve për mbledhjen e inteligjencës, synimin dhe sulmin mbeten dukshëm aktive.
Për këtë arsye, rreziku për anijet e lidhura me Arabinë Saudite, si dhe për portet saudite në Detin e Kuq, mbetet në nivelin EKSTREME, 5 nga 5, niveli më i lartë në shkallë.
Ky realitet e mban të lartë presionin mbi kompanitë e transportit detar për të vendosur nëse do të operojnë në rajon, pasi çdo lidhje e një anijeje me interesat, ngarkesat ose portet saudite mund të rrisë ekspozimin e saj ndaj rrezikut.
Tre fronte “alarm i kuq” për anijet: Shpërthime në Hormuz, sulme të reja në Jemen dhe sulme ndaj anijeve në Odessa
Ndërkohë, një tjetër front veçanërisht i rrezikshëm është rihapur në Detin e Zi. Më 6 gusht, dy anije tregtare u sulmuan pranë Odesës.
Anija mallrash MERA QUEEN (IMO 9664108) u godit ndërsa transportonte drithëra ukrainase. Sulmi vrau një person dhe plagosi tre të tjerë.
Në të njëjtën kohë, transportuesi i mallrave EMIL (IMO 9462483) u godit disa herë, duke shkaktuar shpërthimin e zjarreve dhe humbjen e aftësisë së anijes për të manovruar. Njëmbëdhjetë anëtarë të ekuipazhit u evakuuan nga anija.
Rusia pretendoi se të dy anijet transportonin ngarkesa ushtarake, një pretendim që megjithatë nuk e ndryshon faktin se anijet tregtare tani janë të ekspozuara drejtpërdrejt ndaj operacioneve ushtarake rreth porteve ukrainase.
Rreziku për anijet tregtare në zonën portuale të Ukrainës mbetet në nivelin EKSTREME, 5 nga 5, ndërsa rreziku i dëmeve kolaterale ose dëmtimit të anijeve tregtare vlerësohet gjithashtu si shumë i lartë, në nivelin E LARTË, 4 nga 5.
Mbajtja e njëkohshme e rrezikut të lartë ose ekstrem në Ngushticën e Hormuzit, Detin e Kuq dhe Detin e Zi krijon një mjedis operacional jashtëzakonisht kompleks për anijet ndërkombëtare.
Përveç kërcënimit të menjëhershëm për ekuipazhet, kompanitë përballen me kosto më të larta sigurimi, ndryshime itinerari, kërkesa më të larta sigurie dhe vështirësi më të mëdha në planifikimin e udhëtimeve.
