Nga Faik Basha
Sot Tirana po kalon orë të vështira. Qytetarë që protestojnë për të drejtat e tyre dhe individë të maskuar që shfrytëzojnë protestën për akte dhune. Mes të drejtës kushtetuese për të protestuar dhe përpjekjeve për të imponuar ndryshimin përmes forcës ekziston një vijë e kuqe që nuk duhet kapërcyer.
Prej pesë ditësh, kryeqyteti përballet me një situatë të rënduar. Institucione të sulmuara, prona të dëmtuara, biznese të shkatërruara dhe përplasje të dhunshme me Policinë e Shtetit kërkojnë reagim serioz institucional.
Protesta është e drejtë. Dhuna është shkelje e ligjit.
Ajo që po ndodh në Shqipëri duhet analizuar edhe në kontekstin e zhvillimeve në Europë. Franca, Italia, Gjermania dhe vende të tjera po perjetojne protesta, tensione sociale dhe përplasje me forcat e rendit. Ngjashmëritë në format e mobilizimit, përdorimin e rrjeteve sociale dhe përfshirjen e grupeve të maskuara meritojnë një analizë të thelluar.
Veçanërisht shqetësuese janë persona të maskuar që hyjnë në mjediset shkollore apo ushtrojnë presion ndaj gjimnazistëve dhe studentëve për t’iu bashkuar protestave. Këto veprime përbëjnë një cenim serioz të lirisë individuale dhe sigurisë së institucioneve arsimore.
Kush e ndien nevojën për të protestuar, proteston me vullnet të lirë. Kush detyrohet të protestojë, nuk po ushtron një të drejtë, por po i nënshtrohet një imponimi.
Në këtë situatë, policët që përballen me breshëri gurësh dhe sulme të dhunshme nuk janë kundërshtarë politikë. Ata janë punonjës të shtetit, me detyrimin për të mbrojtur jetën, pronën dhe rendin kushtetues. Po aq i domosdoshëm është respektimi i ligjit, proporcionalitetit dhe të drejtave të qytetarëve nga vetë forcat e rendit.
Çdo fëmijë, qytetar apo punonjës policie i lënduar është një humbje për shoqërinë. Dhuna nuk prodhon fitues, por vetëm viktima, frikë dhe pasoja.
Përgjegjësi të veçantë kanë edhe forcat politike dhe mediat. Opozita ka të drejtën legjitime të kundërshtojë qeverinë dhe të kërkojë ndryshim, por asnjë objektiv politik nuk mund të justifikojë dhunën. Media ka detyrimin të informojë, të verifikojë dhe të analizojë, jo të normalizojë shkatërrimin apo të shndërrohet në instrument propagande.
Shqipëria nuk mund të kthehet në kaos për interesa politike apo ndikime që veprojnë jashtë transparencës demokratike.
Kush kërkon të protestojë, ka sheshin dhe të drejtën kushtetuese. Kush kërkon ndryshim politik, ka votën dhe mekanizmat demokratikë. Kush përdor dhunën, kërcënon jetën dhe shkatërron pronën, duhet të përballet me ligjin dhe institucionet e shtetit.
U bëj thirrje mediave dhe ekspertëve të sigurisë të analizojnë zhvillimet në Europë, mekanizmat e mobilizimit digjital, përhapjen e dezinformimit dhe mundësinë e ndërhyrjeve të organizuara në protestat qytetare.
Pyetja që duhet shtruar është: A kemi të bëjmë vetëm me protesta kundër qeverive të veçanta, apo edhe me forma të reja ndikimi që mund të cenojnë stabilitetin dhe institucionet demokratike?
Kjo kërkon prova, analizë profesionale dhe jo përfundime të nxituara.
Sepse lufta hibride e shekullit XXI nuk zhvillohet vetëm me armë, tanke apo raketa. Ajo mund të zhvillohet edhe përmes manipulimit të informacionit, dezinformimit, polarizimit shoqëror dhe përdorimit të algoritmeve për të amplifikuar tensionet.
Në luftën hibride, arma mund të jetë algoritmi, objektivi mund të jetë besimi publik dhe viktima mund të jetë vetë demokracia.
Shqipëria ka nevojë për paqe, siguri, drejtësi dhe institucione të forta. Jo për frikë, dhunë dhe shkatërrim.
Shteti duhet të garantojë protestën paqësore, të mbrojë qytetarët dhe të zbatojë ligjin ndaj kujtdo që përdor dhunën, pa dallim politik.
DEMOKRACIA MBROHET ME LIGJ, JO ME GURË. LIRIA MBROHET ME INSTITUCIONE, JO ME KAOS.
