Deti Kaspik po shfaqet si një korridor me rëndësi potenciale logjistike në bashkëpunimin ushtarak në rritje mes Rusisë dhe Iranit. Të dyja vendet po e shfrytëzojnë këtë hapësirë ujore për të transportuar mallra dhe furnizime, në një rrugë ku fuqitë detare perëndimore nuk kanë qasje të drejtpërdrejtë.
Ky korridor mund t’i mundësojë Moskës dhe Teheranit të shkëmbejnë sasi të mëdha ngarkesash përmes një hapësire ujore të rrethuar nga toka, ku flotat perëndimore nuk mund të hyjnë drejtpërdrejt.
NBC News raportoi këtë javë se kishte siguruar një dokument, të konfirmuar nga një zyrtar perëndimor, sipas të cilit Rusia tashmë po përdor Detin Kaspik për të transportuar furnizime të lidhura me ushtrinë drejt Iranit.
Barry Pavel, ish-drejtor i lartë për politikën dhe strategjinë e mbrojtjes në Këshillin e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, tha se ky korridor meriton më shumë vëmendje, ndërsa Rusia dhe Irani, të dyja nën sanksione ndërkombëtare dhe të përfshira në konflikte ushtarake, po thellojnë bashkëpunimin.
“Teksa këto dy vende afrohen me njëra-tjetrën, pritet që të rritet trafiku dhe përdorimi i këtij korridori për transportin në të dyja drejtimet”, tha Pavel për Radion Evropa e Lirë.
Glen Howard, president i Fondacionit Saratoga, e përshkroi Kaspikun si një “lidhje jetike natyrore” dhe një rrugë të sigurt furnizimi për Rusinë dhe Iranin.
Një rrugë e sigurt për furnizimet
Irani është bërë një furnizues i rëndësishëm i Rusisë gjatë luftës në Ukrainë, duke i ofruar dronë, teknologji ushtarake dhe pajisje të tjera. Teherani ka ndihmuar gjithashtu Moskën në zhvillimin e kapaciteteve për prodhimin e dronëve Shahed, përfshirë në Zonën e Posaçme Ekonomike të Alabugës.
Tani Rusia duket se po ia kthen këtë mbështetje, në një kohë kur Irani po përpiqet të rindërtojë kapacitetet e dëmtuara gjatë konfliktit të muajve të fundit me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin.
Përmbajtja e ngarkesave që transportohen përmes Kaspikut mbetet kryesisht e panjohur. Për këtë arsye, është e vështirë të përcaktohet se sa prej tyre janë mallra tregtare, furnizime ushtarake apo lëndë të para.
Kaspiku është njëkohësisht një rrugë e rëndësishme tregtare, përmes së cilës transportohen drithëra dhe mallra të tjera mes dy vendeve.
“Thjesht nuk e dimë se çfarë ka në ngarkesat e atyre anijeve. Por e dimë se ato janë aty dhe se trafiku është i madh”, tha Howard.
SHBA-të po monitorojnë bashkëpunimin ruso-iranian
Zyrtarë të lartë të administratës amerikane, të cilët folën në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së çështjes, thanë për Radion Evropa e Lirë se Uashingtoni po monitoron nga afër bashkëpunimin ushtarak dhe logjistik mes Rusisë dhe Iranit.
Sipas tyre, vëmendja është përqendruar edhe te mundësia që marrëveshjet e furnizimit të krijuara gjatë luftës të shndërrohen në një infrastrukturë më të qëndrueshme.
Zyrtarët nuk pranuan të japin detaje mbi informacionet e inteligjencës apo ngarkesa specifike. Ata theksuan se natyra e mbyllur e Detit Kaspik dhe transparenca e kufizuar e bëjnë të vështirë përcaktimin e përmbajtjes dhe qëllimit të çdo ngarkese.
Megjithatë, çështja po merr rëndësi për politikëbërësit amerikanë, të cilët po analizojnë mënyrën se si Rusia, Irani dhe partnerët e tyre po krijojnë rrjete furnizimi më pak të ekspozuara ndaj sanksioneve dhe presionit perëndimor.
Pse Kaspiku është strategjik?
Gjeografia e Detit Kaspik është një nga arsyet kryesore që e bën këtë rrugë të rëndësishme. Ndryshe nga rrugët detare që kalojnë përmes Mesdheut dhe Bosforit, Kaspiku është i mbyllur nga toka në të gjitha anët.
Pajisjet dhe furnizimet ruse mund të ngarkohen në porte si Olja dhe Astrakhan dhe më pas të transportohen përtej Kaspikut drejt Iranit. Transporti detar mund të mundësojë lëvizjen e sasive të mëdha të mallrave në një mënyrë relativisht të vështirë për t’u monitoruar.
“Mund të dërgosh sasi më të mëdha dhe ta bësh këtë në një mënyrë shumë më diskrete”, tha Howard.
Sipas tij, Marina amerikane nuk mund të hyjë drejtpërdrejt në Detin Kaspik, duke e bërë atë një hapësirë ku Rusia ka një avantazh të rëndësishëm.
Megjithatë, Kaspiku nuk është plotësisht jashtë rrezes së veprimit të Ukrainës.
Ukraina ka intensifikuar sulmet me rreze të gjatë ndaj objektivave ushtarake dhe ekonomike në Rusi, duke prekur edhe infrastrukturën në zonat përreth pjesës veriore të Kaspikut, përfshirë Dagestanin.
Muajin e kaluar, Kievi goditi një anije tregtare iraniane, duke vrarë një marinar iranian. Pas incidentit, Teherani kërkoi kompensim dhe kërcënoi me hakmarrje.
Në këtë mënyrë, Deti Kaspik po merr një rëndësi gjithnjë e më të madhe në marrëdhëniet mes Rusisë dhe Iranit, jo vetëm si rrugë tregtare, por edhe si një korridor potencial për furnizime ushtarake dhe logjistike.
