Detet e planetit po regjistrojnë temperaturat më të larta të matura ndonjëherë, një zhvillim që sipas ekspertëve mund të sjellë pasoja të rënda në muajt në vijim.
Përveç rrezikut për stuhi të forta, përmbytje, thatësira dhe zjarre, ngrohja e ujërave po favorizon edhe përhapjen e specieve të huaja pushtuese në ekosistemet detare.
Ekspertët paralajmërojnë se detet e mbingrohura grumbullojnë sasi të mëdha energjie, duke rritur ndjeshëm mundësinë e fenomeneve ekstreme atmosferike. Në Evropë, sidomos gjatë vjeshtës, priten stuhi më intensive, reshje të rrëmbyeshme dhe përmbytje me pasoja të konsiderueshme.
Mesdheu po ngrohet me ritme alarmante
Situata është veçanërisht shqetësuese në Detin Mesdhe, ku temperatura e sipërfaqes ka qenë deri në 8 gradë Celsius mbi mesataren sezonale. Në disa zona pranë Sardenjës, në Detin Tirren dhe në pjesë të Adriatikut, temperaturat sipërfaqësore të ujit kanë arritur afro 30°C.
Hartat satelitore të Copernicus tregojnë se pothuajse të gjithë oqeanet e botës paraqesin temperatura shumë mbi normalen, ndërsa në Paqësorin ekuatorial po forcohet fenomeni El Niño, i cili pritet të intensifikohet në muajt e ardhshëm.
Ky fenomen klimatik lidhet me ngrohjen e ujërave të Paqësorit dhe ndikon në modelet atmosferike në mbarë globin, duke favorizuar temperatura edhe më të larta dhe shtim të ngjarjeve ekstreme të motit.
Rrezik për biodiversitetin detar
Temperaturat rekord nuk kërcënojnë vetëm klimën, por edhe jetën detare. Sipas studiuesve, ngrohja e ujërave po shkakton zhvendosjen e shumë specieve, ndërsa krijon kushte ideale për përhapjen e organizmave pushtues.
Në Mesdhe tashmë po vërehet shtimi i specieve si peshku luan (lionfish), peshku top me njolla (silver-cheeked toadfish) dhe organizma të tjerë tropikalë, të cilët po përshtaten me temperaturat gjithnjë e më të larta.
Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për rrezikun e shtimit të algave të dëmshme, dëmtimit të molusqeve dhe ndryshimeve të mëdha në zinxhirin ushqimor detar.
Thatësirë dhe zjarre në Evropë
Ngrohja e oqeaneve shoqërohet edhe me përkeqësimin e kushteve të thatësirës. Sipas Copernicus, pjesa më e madhe e Evropës Perëndimore dhe Qendrore, përfshirë Italinë, Francën dhe zona të Mbretërisë së Bashkuar, përjetuan në qershor reshje shumë nën mesataren.
Thatësira ka shtuar rrezikun e zjarreve pyjore, veçanërisht në Spanjë, Portugali, Francë dhe Greqi, ndërsa lumenjtë kanë shënuar nivele historikisht të ulëta. Në Itali, lumi Po ka rënë në disa zona deri në rreth 80% nën mesataren, duke rrezikuar seriozisht prodhimin bujqësor.
“Territor i panjohur”
Drejtori i Copernicus, Carlo Buontempo, thekson se bota po hyn në një fazë të paprovuar më parë.
Sipas tij, temperaturat e oqeaneve jashtë zonave polare kanë tejkaluar tashmë rekordet e viteve 2023 dhe 2024, ndërsa ujërat pranë Evropës janë ndër më të ngrohtët e regjistruar ndonjëherë.
Ekspertët paralajmërojnë se, me forcimin e fenomenit El Niño gjatë muajve të ardhshëm, temperaturat globale pritet të vazhdojnë të rriten, duke shtuar rrezikun për valë të nxehti më intensive, mot ekstrem dhe ndikime gjithnjë e më të mëdha mbi njerëzit, ekosistemet dhe infrastrukturën.
