Në Britani po shtohen thirrjet politike për largim nga Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut (ECHR), një instrument ligjor që përdoret shpesh nga emigrantët, përfshirë shqiptarët, për të shmangur dëbimin, duke ngritur shqetësime për të ardhmen e mbrojtjes së të drejtave të tyre.
Ndërsa qeveria britanike debaton për reformën apo tërheqjen nga ECHR, shumë emigrantë mund të humbasin një nga mjetet kryesore ligjore për të qëndruar në vend.
Në një artikull të publikuar së fundmi, Sky News raporton se ka ndjekur nga afër një seancë apeli në një gjykatë emigracioni në Britani, për të parë sesi Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut (ECHR) po përdoret nga migrantët dhe avokatët e tyre në përpjekjet për të qëndruar në Britani, ndërsa presioni politik nga e djathta për tërheqjen e Britanisë nga kjo konventë po rritet.
Sa shpesh migrantët e fitojnë betejën ligjore për të mos u dëbuar nga Britania mbi bazën e të drejtave të njeriut?
Thirrjet për t’u larguar nga ECHR janë shtuar ndjeshëm në radhët e partive të djathta britanike, madje edhe figura të njohura nga Partia Laburiste kanë nisur të kërkojnë reformimin e saj.
Një gazetar i Sky News ka vizituar një gjykatë apeli për emigracionin në Birmingham për të parë nga afër se si përdoret kjo konventë në praktikë. Në katin e katërt të një ndërtese të madhe gjykate në Birmingham, rasti i parë i ndjekur ishte ai i një burri 38-vjeçar nga Nigeria, i cili kishte hyrë në Britani me vizë student, por ajo kishte skaduar. Para se të përfundonte afati, ai kishte paraqitur një kërkesë për qëndrim, duke u mbështetur te marrëdhënia e tij me një grua nga Barbadosi, e cila jeton dhe punon në Britani që nga viti 2015.
Gjykatësi, i cili merr pjesë në seancë përmes video-lidhjeje, dëgjon se partnerja e tij ka një vajzë 17-vjeçare. Vajza jeton me babanë biologjik, por çifti këmbëngul se ka një marrëdhënie shumë të ngushtë me nigerianin, aq sa ajo e quan “baba”. Rasti i tyre bazohet në Nenin 8 të ECHR, e drejta për një jetë familjare.
Të nesërmen, një tjetër gjykatës, këtë herë fizikisht në sallë, dëgjon rastin e një burri që përballet me dëbim drejt Kenias. Ai kishte ardhur në Britani që kur kishte qenë foshnjë me nënën dhe vëllezërit e motrat e tij. Si adoleshent, ishte dënuar me gati 10 vite burg për një akt dhune me thikë.
Edhe ky rast mbështetet te Neni 8 i ECHR, pasi pas lirimit nga burgu, ai është bërë baba i një fëmije që sapo ka mbushur dy vjeç. Avokatët e tij sjellin gjithashtu argumente në bazë të Nenit 3 të ECHR-së, që ndalon torturën dhe trajtimin çnjerëzor apo degradues, për shkak të diagnozës së tij me ankth të përgjithësuar dhe depresion.
Vendimet për këto raste pritet të jepen pas disa javësh dhe rezultatet nuk publikohen nga gjykata. Për gazetarin, procesi duket i errët dhe jo transparent.
A është ECHR vërtet një pengesë për dëbimin e emigrantëve?
Disa politikanë e shohin Konventën si një pengesë për të larguar më shumë migrantë nga Britania. Por Alice Donald, profesore e të Drejtave të Njeriut në Universitetin Middlesex në Londër, thotë: “Ka një dinamikë politike të fortë që ka çuar në një lloj ‘fajësimi’ të Konventës Evropiane… Por nuk jemi të sigurt se largimi nga ECHR do të bënte një ndryshim të madh.”
Ajo thekson se të dhënat nuk janë të mjaftueshme për të vlerësuar ndikimin real. Megjithatë, sipas statistikave të publikuara nga Ministria e Brendshme britanike: Midis Prillit 2008 dhe Qershorit 2021, plot 21 mijë e 521 shtetas të huaj të dënuar për krime apeluan kundër dëbimit. Nga këta, 2 mijë e 392 prej tyre patën sukses vetëm mbi bazën e të drejtave të njeriut, që përbën rreth 181 raste në vit.
Nuk ka të dhëna për kategoritë e tjera të emigrantëve që lejohen të qëndrojnë për arsye të të drejtave të njeriut. Ndërkohë, azilkërkuesit që vijnë me gomone zakonisht mbështeten në Konventën e Refugjatëve të vitit 1951.
Rasti i “chicken nuggets”, një mit i rrëzuar
Në shkurt të vitit 2025, në media qarkulloi një histori ku thuhej se një kriminel shqiptar nuk u dëbua sepse djali i tij nuk donte të hante “chicken nuggets” (copëza mishi pule të vogla të skuqura) të huaja.
Profesoresha Alice Donald sqaron se: “Në realitet, rasti shkoi në tribunalin e lartë dhe u vendos që ai mund të dëbohej. Gjithashtu u theksua se argumenti për ‘chicken nuggets’ nuk kishte peshë ligjore të mjaftueshme.”
Çfarë do të thotë largimi nga ECHR?
Nëse Britania tërhiqet nga ECHR, garancitë e saj do të hiqen për të gjithë qytetarët, jo vetëm për migrantët.
Konventa mbron: Të drejtën për jetën, lirinë, një gjykim të drejtë. lirinë e shprehjes dhe ndalon torturën, skllavërinë dhe diskriminimin.
Tërheqja nga kjo marrëveshje gjithashtu mund të shkelë Marrëveshjen e Belfastit edhe pse disa besojnë se një rrugë mesatare mund të gjendet. Por në një vend ku emigracioni është ndër çështjet më të rëndësishme për votuesit, ka nga ata që mendojnë se ky është një çmim që ia vlen të paguhet.
