Groenlanda u shfaq, u bë papritur një emergjencë dhe më pas po aq papritur u zhduk (të paktën për momentin) nga agjenda. Ndërkohë tensioni mes qeverive kryesore europiane dhe administratës së Donald Trump mbetet. Dhe tashmë ngjan me një luftë të ftohtë për shëndetin publik, dominimin teknologjik dhe rregullsinë e cikleve të ardhshme zgjedhore: bashkimi mes rrjeteve sociale dhe inteligjencës artificiale për të orientuar, ndikuar miliona të mitur dhe për të maksimizuar fitimet e realizuara në Bashkimin Europian nga platformat teknologjike.
Se kjo është loja e vërtetë e ka pohuar Pedro Sánchez në World Governments Summit në Dubai të martën e kaluar. Kryeministri spanjoll pyeti nëse Europa dëshiron vërtet “një teknologji që normalizon dhe amplifikon mashtrimin, që e shndërron privatësinë në një lëndë të parë” për t’u shfrytëzuar, dhe “një shoqëri ku një tekno-oligark mund të ndërhyjë në telefonat celularë të miliona qytetarëve për të përhapur gënjeshtra”.
Presidenti kishte në mendje dy protagonistë të sektorit. Disa ditë më parë Elon Musk e kishte fyer në X, platforma e tij me 234 milionë ndjekës, duke e quajtur “tiran” dhe “tradhtar i popullit” për legalizimin e gjysmë milioni emigrantësh (Sánchez dje mbrojti zgjedhjen e tij në një editorial në New York Times). Në të njëjtën kohë Pavel Durov, themeluesi dhe pronari i Telegram, i lindur në Rusi por me pasaporta franceze, emirate dhe të parajsës fiskale Saint Kitts and Nevis, mobilizoi platformën e tij për të sulmuar kryeministrin e Madridit për ligjin që po miratohet mbi kufizimet e përdorimit të rrjeteve sociale nga të miturit.
Ligji spanjoll në këtë pikë është i ngjashëm me ato në përgatitje në Londër dhe tashmë i miratuar në Asamblenë Kombëtare në Paris. Propozimi i Madridit ndalon aksesin në rrjete sociale për të miturit nën 16 vjeç dhe vendos mekanizma të rreptë për verifikimin e moshës; i bën drejtuesit e platformave përgjegjës penalisht për mos heqjen e përmbajtjeve të paligjshme, të mbushura me urrejtje ose të dëmshme; përcakton krimin e manipulimit të algoritmeve me qëllim amplifikimin e gënjeshtrave ose mesazheve që ekstremizojnë opinionin publik dhe kapin vëmendjen e përdoruesve për të rritur të ardhurat e platformave. Këto të fundit, për më tepër, paguajnë në Europë taksa minimale: Irlanda, ku kanë selinë, ka futur një normë që ndërvepron me reformën fiskale të miratuar nga Trump në 2018-ën, në mënyrë që kompanitë teknologjike të jenë praktikisht të lira të vendosin sa të derdhin në arkën e shtetit.
Pas fjalimit në Dubai, Musk dhe Durov u rikthyen të sulmonin Sánchez. Themeluesi i Telegram tashmë flet për “tepricë censure” për të “minuar anonimitetin” e përdoruesve, “heshtur disidencën, gazetarinë dhe opinionet e përditshme” dhe për “hapa drejt kontrollit total”. Musk e quan kryeministrin spanjoll “Sánchez i ndyrë” dhe “fashist totalitar i vërtetë”.
Por nuk është thjesht një përplasje mes atyre treve. Në Europë po lëvizin për të bllokuar aksesin e të miturve në platformat, përveç Francës dhe Spanjës, edhe Britania e Madhe (kryeministri Keir Starmer ka nisur një konsultim për një ligj), Danimarka, Norvegjia, Greqia dhe Sllovenia. Në Itali një propozim ligji bipartizan me bazë të ngjashme u ndal në Këshillin e ministrave në mes të tetorit, për arsye kurrë realisht të shpjeguara.
Të gjitha vendet e tjera të mëdha po koordinohen. Gjermania po studion idenë për t’i imponuar Amazon dhe Netflix të ri-investojnë në vend një pjesë të të ardhurave të tyre gjermane. Qeveri të tjera po punojnë mbi rreziqet që platformat paraqesin për shëndetin mendor të të miturve, pas studimeve të shumta që i kanë dokumentuar.
Të martën, Franca dhe Britania e Madhe kanë vepruar mbi Grok. Shkaku është se modeli i inteligjencës artificiale i X ka bërë të mundur abuzime dhe obscenitete, ka mbrojtur nazizmin dhe ka shkruar se dhomat e gazit të Auschwitz shërbenin “për dezinfektim”. Këtë javë prokuroria e Parisit ka bastisur selinë franceze të rrjetit social dhe ka thirrur Musk-un dhe menaxheren e tij Linda Yaccarino. Në Londër po veprojnë autoritetet për privatësinë dhe komunikimet.
Në Washington shumica republikane në Kongres po reagon në mbrojtje të Big Tech (kompanive të mëdha të teknologjisë). Komisioni i drejtësisë i Dhomës akuzon qeveritë europiane për “censurë” dhe mban seanca dëgjimore luftarake për këtë çështje. Qeveria italiane mbetet në mes, në heshtje. Por mes botës së Donald Trump dhe Europës, paqja duket ende larg.
