Pavarësisht progresit dhe suksesit të reformës administrativo- territoriale të vitit 2014, janë identifikuar disa probleme të rëndësishme, të cilat sugjerohen të analizohen dhe merren në konsideratë në hartimin e reformës së re.
Raporti i financave vendore për vitin 2025, rendit si ndër problemet kryesore varësinë e disa njësive vendore nga qeveria qendrore, ku argumentohet se disa bashki të vogla dhe të mesme për shkak të kapacitetit të ulët fiskal kanë ende varësi të konsiderueshme nga transfertat e qeverisë qendrore (mbi 50% i buxhetit financohet nga transfertat qeveritare).
Po ashtu, vlerësohet se reforma prodhoi pabarazi financiare midis bashkive të mëdha dhe atyre të vogla/të mesme. Një pjesë e madhe e të ardhurave nga taksat dhe tarifat vendore përqendrohet në bashkitë e mëdha, veçanërisht në Tiranë. Gjithashtu, jo të gjitha bashkitë kanë të njëjtat burime ekonomike dhe financiare. Disa bashki urbane kanë më shumë të ardhura dhe zhvillim, ndërsa bashkitë rurale përballen me: mungesë investimesh, emigracion, burime financiare të kufizuara.
Një pasojë tjetër është rritja e kostove administrative dhe detyrimet e prapambetura.
Analiza e zhvillimeve financiare gjatë viteve të fundit evidenton se në një pjesë të bashkive, shpenzimet administrative kanë ndjekur një trajektore rritëse, shpeshherë më të shpejtë se rritja e të ardhurave. Gjithashtu, disa bashki vazhdojnë të jenë në situatën e problemeve/vështirësisë financiare dhe me rritje të nivelit të detyrimeve të prapambetura, duke reflektuar dobësi strukturore në menaxhimin buxhetor dhe planifikimin financiar.
Kjo situatë është shoqëruar me rritjen e nivelit të detyrimeve të prapambetura, çka sinjalizon mangësi në disiplinën financiare, mungesë të prioritizimit të shpenzimeve dhe një alokim joeficient të fondeve. Sipas raportit, në periudhën afatmesme, për disa bashki rritja e kostove administrative dhe detyrimet e prapambetura mund të cenojë qëndrueshmërinë fiskale të bashkive, do të kufizojë hapësirën për investime zhvillimore, si dhe do të reduktojë cilësinë e shërbimeve publike ndaj komunitetit.
Ndër pasojat e tjera, konsiderohen shërbime të dobëta në zonat rurale. Në raport thuhet se në disa zona të largëta: investimet janë të kufizuara dhe si rrjedhojë shërbimet e ofruara publike janë përkeqësuar. Si rrjedhojë, këto bashki përballen me nivele më të ulëta shërbimi krahasuar me qendrat urbane, duke thelluar pabarazitë territoriale dhe sociale
Nga një analizë e bërë mbi funksionimin e bashkive të mëdha kundrejt bashkive të vogla në disa drejtime, vihet re se bashkitë e vogla kanë kufizime në: Mirëmenaxhimin e pasurive dhe burimeve natyrore (pyje, minerale, bujqësi, turizëm, ujërat etj) të zonave dhe territoreve përkatëse, Mirëmenaxhimin e burimeve financiare, dhe Mirëadministrimin e territorit.
Po ashtu kapacitetet e kufizuara njerëzore me të cilat përballen shpesh njësitë e vogla të vetëqeverisjes vendore, shoqërohen me pamundësinë për të ushtruar funksionet e tyre, për të mbledhur të ardhura, e si rrjedhojë për të ofruar shërbime për qytetarët./Scan/
