Përveç një postimi në rrjetet sociale nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, Shtëpia e Bardhë ka thënë pak për atë që ai e quan “marrëveshja më e madhe e naftës në historinë botërore” në Venezuelë.
Trump tha se marrëveshja e njoftuar të premten në mbrëmje do t’u jepte Shteteve të Bashkuara një pjesë të rezervave të mëdha të naftës së Venezuelës, një hap drejt qëllimit të tij për të nxjerrë energji nga vendi pasi forcat amerikane kapën presidentin e atëhershëm Nicolás Maduro në një bastisje në mes të natës në janar dhe e sollën atë në Nju Jork për t’u përballur me akuzat federale për trafik droge.
Udhëheqësja e përkohshme e Venezuelës, Delcy Rodríguez, e përshkroi marrëveshjen si një hap drejt rimëkëmbjes ekonomike që do të modernizojë industrinë e naftës së vendit. Në një fjalim televiziv drejtuar kombit të dielën vonë, Rodríguez këmbënguli se sovraniteti i Venezuelës është i sigurt dhe tha se dëshiron që vendi të bëhet një fuqi globale e energjisë.
Më herët të shtunën, ajo tha se rezervat e naftës “do të pushonin së qeni një statistikë inerte dhe e ftohtë dhe në vend të kësaj do të shndërroheshin në zgjidhje konkrete. Strehimi është një prej tyre”.
Por përgjigjet për shumë pyetje, duke përfshirë se sa shpejt mund të shpohen rezervat dhe kush do të paguajë për ta bërë këtë të ndodhë, nuk ishin menjëherë të qarta. Nuk është publikuar asnjë tekst i ndonjë marrëveshjeje.
Ja një vështrim mbi atë që dihet dhe atë që nuk dihet:
Cilat janë kushtet?
Qeveria amerikane dhe një operator privat i paidentifikuar në Venezuelë formuan një kompani të re të cilës iu dhanë të drejtat për të zhvilluar fusha nafte të pashfrytëzuara.
Një deklaratë nga Rodríguez tha se marrëveshja përfshin zhvillimin e 17 fushave me një potencial të provuar prej 65 miliardë fuçish. Ajo tha se marrëveshja mund të tërheqë 100 miliardë dollarë (86 miliardë euro) investime në industrinë e naftës së Venezuelës dhe të sjellë më shumë se 209 miliardë dollarë (180 miliardë euro) taksa për Karakasin.
Trump tha se marrëveshja u negociua nga Sekretari i Shtetit Marco Rubio, Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth dhe Rodríguez.
Marrëveshja u jep Shteteve të Bashkuara 55% të prodhimit efektiv të kompanisë së re private, duke përfshirë një pjesëmarrje në pronësi dhe të drejtat për të blerë naftë me kosto. Blerjet amerikane të naftës do të shkojnë për Rezervën Strategjike të Naftës së SHBA-së së bashku me ushtrinë, sipas një zyrtari amerikan i cili nuk ishte i autorizuar të diskutonte çështjen publikisht dhe foli në kushte anonimiteti.
Kompania do të ishte mbajtësja e dytë më e madhe e rezervave të provuara pas Saudi Aramco, sipas zyrtarit.
Si do të reagojnë venezuelianët?
Disa në Venezuelë e konsideruan këtë një tradhti të asaj që qeveria e tyre ka deklaruar vazhdimisht për dekada të tëra: Burimet venezueliane janë për Venezuelën dhe udhëheqësit nuk do t’i lejonin qeverisë amerikane qasje në ato burime.
Profesori i Universitetit të Harvardit, Ricardo Hausmann, një ish-ministër i planifikimit të Venezuelës, e quajti atë një “marrëveshje të turpshme”.
“Venezuelianët nuk do ta respektojnë këtë marrëveshje të paligjshme dhe asnjë kompani e madhe amerikane e naftës nuk do ta marrë seriozisht sepse e dinë se nuk do të zgjasë”, tha Hausmann në mediat sociale, duke shtuar se Rodríguez “nuk ka legjitimitet apo fuqi kushtetuese për ta angazhuar Venezuelën në një marrëveshje të tillë”.
Në fjalimin e saj kombëtar, Rodríguez kundërshtoi disa nga kritikat e hershme.
“Një gjë duhet të jetë absolutisht e qartë: Venezuela ruan pronësinë dhe sovranitetin mbi burimet e saj”, tha Rodríguez. Ajo tha se qëllimi është të arrihen marrëveshje të tjera me kompani private transnacionale si Chevron, Repsol dhe Shell.
Ajo shtoi: “Ne duam të jemi një fuqi energjetike, një prodhues i madh nafte, një eksportues i rëndësishëm gazi dhe një zhvillues i madh kombëtar petrokimik.”
Cili është reagimi në Capitol Hill?
Nuk është e qartë nëse Kongresi do të luajë ndonjë rol në këtë marrëveshje, por ligjvënësit nga të dyja partitë nxituan të jepnin mendimin e tyre.
Aleatët e Trump e quajtën atë një fitore.
Senatori Bernie Moreno, republikan nga Ohio, tha se ishte një marrëveshje historike që i ndihmon të dy vendet. “Nëse do të varej nga demokratët e DC-së, Maduro do të ishte ende në pushtet, nafta venezueliane do të shkonte në Kinë me gjysmën e çmimit dhe populli i Venezuelës do të vidhej nga një regjim i korruptuar”, shkroi Moreno në mediat sociale.
Kjo u dënua nga demokratët, të cilët thanë se kapja e Maduros ishte një mjet për këtë qëllim.
Senatori Tim Kaine, D-Va., tha se Trump ishte gjithmonë pas naftës së Venezuelës, duke e quajtur atë “korrupsion në shkallë epike”.
“A do të ulen çmimet për amerikanët? Kush e di, por ka shumë të ngjarë jo aq sa i ka detyruar Trump t’i rrisë ato përmes Luftës së tij idiote me Iranin”, tha Kaine në mediat sociale.
Senatori Chris Van Hollen, demokrat nga Mr., tha se Trump “i vuri në rrezik anëtarët e shërbimit tonë ushtarak për të siguruar naftë venezueliane për miqtë e tij miliarderë”.
Cilat pyetje mbeten?
Shumë detaje të rëndësishme mbeten të paqarta, duke përfshirë se kush do të mbulojë investimet e nevojshme, identitetin e operatorit privat dhe se si do të ndahet pjesa e Amerikës në kompani.
SHBA-të do të marrin 55% të prodhimit efektiv të kompanisë, por nuk ishte e qartë se cila pjesë e kësaj v vjen nga një aksion pronësie dhe sa vjen nga e drejta për të blerë naftë me kosto.
Gjithashtu është e paqartë se si do të reagojë industria. Bindja e kompanive të mëdha amerikane të naftës që të kthehen në rajon mund të jetë një sfidë duke pasur parasysh pasigurinë politike dhe infrastrukturën e dëmtuar.
Chevron, e vetmja kompani amerikane e naftës që prodhon në mënyrë aktive në Venezuelë, nuk pranoi të komentojë. Përveç njoftimit të Trump, Chevron tashmë kishte qenë në bisedime për të zgjeruar investimet në vend. Exxon Mobil gjithashtu nuk pranoi të komentojë.
David Oxley, kryeekonomist i klimës dhe mallrave në Capital Economics, tha se në pamje të parë, marrëveshja mund të dyfishojë rezervat e naftës amerikane dhe të zvogëlojë varësinë nga nafta bruto nga Kanadaja dhe Meksika. Por Oxley, duke shkruar në një koment, paralajmëroi se ka pengesa logjistike dhe tha se vlera e rezervave të Venezuelës mund të jetë ekzagjeruar nën ish-Presidentin Hugo Chávez.
Edhe me garanci ligjore dhe sigurie, nuk është e qartë nëse kompanitë amerikane të naftës “do të ishin të etura për të investuar”, shkroi ai, duke vënë në dukje se “thjesht mund të ketë mundësi më joshëse tregtare që ofrohen diku tjetër”.
