Një nënvariant i ri Covid po shkakton shqetësime në mbarë botën, sidomos në Shtetet e Bashkuara, ku po përhapet me shpejtësi. Por çfarë është XBB.1.5?
Është një degë tjetër e variantit dominues globalisht Omicron Covid, i cili vetëndoqi variantet e mëparshme Alfa, Beta, Gama dhe Delta.
Omicron ka tejkaluar të gjitha versionet e mëparshme të koronavirusit që kur u shfaq në fund të vitit 2021 dhe ka krijuar shumë nën-variante që janë edhe më ngjitëse se origjinali.
Simptomat e XBB.1.5 mendohet të jenë të ngjashme me ato të shtameve të mëparshme Omicron, por është ende shumë herët për ta konfirmuar këtë. Shumica e njerëzve përjetojnë simptoma të ngjashme me të ftohtin.
A është XBB.1.5 më infektive apo më e rrezikshme se variantet e mëparshme?
Vetë XBB.1.5 ka evoluar nga XBB, e cila filloi të qarkullonte në Mbretërinë e Bashkuar në shtator 2022, por që nuk është klasifikuar si një i ashtuquajtur “variant shqetësimi” nga autoritetet shëndetësore.
XBB kishte një mutacion që e ndihmoi të mposhtte mbrojtjen imune të trupit, por e njëjta cilësi uli gjithashtu aftësinë e tij për të infektuar qelizat njerëzore.
Prof Ëendy Barclay nga Imperial College London tha se XBB.1.5 kishte një mutacion të njohur si F486P, i cili rikthen këtë aftësi për t’u lidhur me qelizat ndërsa vazhdon t’i shmanget imunitetit. Kjo e bën atë të përhapet më lehtë.
Shkencëtarët nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) konfirmuan të mërkurën se XBB.1.5 ka një “përparësi në rritje” mbi të gjitha nën-variantet e tjera të parë deri më tani. Por ata thanë se nuk kishte asnjë indikacion se ishte më serioz apo më i dëmshëm se variantet e mëparshme të Omicron.
Ku po përhapet XBB.1.5?
Mbi 40% e rasteve me Covid në Shtetet e Bashkuara vlerësohet se shkaktohen nga XBB.1.5, duke e bërë atë llojin dominues në vend. Në fillim të dhjetorit, ajo përbënte vetëm 4% të rasteve, kështu që ka kaluar shpejt versionet e tjera të Omicron.
Pranimet në spitale Covid janë rritur javët e fundit në të gjithë SHBA-në. Agjencia e Sigurisë Shëndetësore e Mbretërisë së Bashkuar do të publikojë një raport mbi variantet që përhapen në MB javën e ardhshme dhe mund t’i referohet XBB.1.5.
A mund të ngrihet varianti XBB.1.5 në MB?
Asgjë nuk është e sigurt, por duket e mundshme. Mbretëria e Bashkuar kishte pesë valë Omicron në 2022, dhe rritjet e mëtejshme të rasteve janë të pashmangshme.
Shifrat për javën deri të shtunën 17 dhjetor nga Instituti Sanger në Kembrixh sugjeruan se një në 25 raste Covid në Mbretërinë e Bashkuar ishin XBB.1.5.
Por kjo u bazua në vetëm nëntë mostra, kështu që do të duhet të presim një ose dy javë për të marrë një pamje më të mirë se si po përhapet.
A janë të shqetësuar shkencëtarët për XBB.1.5?
Profesoresha Barclay tha se ajo nuk ishte veçanërisht e shqetësuar për popullatën e përgjithshme të Mbretërisë së Bashkuar sepse nuk kishte “asnjë tregues” se XBB.1.5 do të “përparonte” mbrojtjen kundër sëmundjeve të rënda të ofruara nga vaksinat.
Por ajo është e shqetësuar për efektin e saj tek të pambrojturit, duke përfshirë të dëmtuarit nga imuniteti, të cilët përfitojnë më pak nga vaksinat me Covid.
Prof Hunter tha se nuk kishte parë asnjë provë që XBB.1.5 ishte më virulent, që do të thotë se nuk kishte më shumë gjasa të “ju vendoste në spital ose t’ju vriste” sesa variantet ekzistuese të Omicron.
Prof David Heymann nga Shkolla e Higjienës dhe Mjekësisë Tropikale në Londër pranoi se kishte ende shumë për të mësuar rreth këtij varianti të fundit.
Por ai tha se nuk ka gjasa të shkaktojë probleme të mëdha në vende si Mbretëria e Bashkuar, të cilat kanë nivele të larta të vaksinimit dhe infeksione të mëparshme.
Shqetësimi i tij ishte për vende si Kina, ku kishte marrje të ulët të vaksinave dhe imunitet të vogël natyror për shkak të bllokimeve të zgjatura.
/a.r
