Andy Burnham do të bëhet sot, 20 korrik, kryeministri i 7-të i Britanisë së Madhe në vetëm një dekadë, duke marrë drejtimin e vendit në një moment të vështirë, me një listë të gjatë problemesh që kanë sfiduar edhe paraardhësit e tij.
Lideri i ri britanik merr detyrën nga Keir Starmer, i cili humbi mbështetjen politike pas një sërë skandalesh, gabimesh dhe ndryshimesh të shumta në politika. Dorëheqja e Starmer vjen vetëm dy vite pasi ai udhëhoqi Partinë Laburiste drejt një fitoreje të thellë zgjedhore, duke i dhënë fund 14 viteve të qeverisjes konservatore.
Pasi mbreti Charles III e ftoi zyrtarisht të formojë qeverinë e re, Burnham, 56 vjeç, pritet të mbajë këtë të hënë fjalimin e tij të parë përpara selisë qeveritare në Downing Street, menjëherë pasi Starmer të japë lamtumirën.
Ekipi i tij ka bërë të ditur se Burnham do të paraqesë prioritetet e qeverisë së tij, duke u fokusuar në rikthimin e besimit te institucionet dhe në lehtësimin e presionit mbi qytetarët përballë krizës së kostos së jetesës.
Në planin e tij pritet të jenë edhe rritja ekonomike dhe transferimi i më shumë pushteteve te komunitetet rajonale. Po ashtu, pritet të shpallen edhe emrat e ministrave kryesorë të kabinetit, me vëmendjen më të madhe te personi që do të zëvendësojë Rachel Reeves në postin e ministrit të Financave.
Ish-kryebashkiaku, i njohur me nofkën “Mbreti i Veriut”, u zgjodh nga Partia Laburiste si figura që mund të rikthejë besimin e elektoratit dhe të frenojë rritjen e partisë së Nigel Farage, Reform UK.
Sfida të mëdha për qeverinë e re
Zëvendëskryetarja e Partisë Laburiste, Lucy Powell, tha se përvoja e Burnham-it jashtë qendrës politike të Londrës i ka dhënë atij një kuptim më të mirë për masat e mëdha që nevojiten për të përmbushur premtimet elektorale të partisë.
Megjithatë, kryeministri i ri përballet me një ekonomi të dobët, kosto të larta të huamarrjes së qeverisë, rritje të shpenzimeve për ndihmat sociale dhe numrin e lartë të emigrantëve që mbërrijnë me varka të vogla në brigjet britanike, një çështje që ka rritur mbështetjen për Reform UK.
Situatën e ndërlikon edhe pasiguria në çmimet e energjisë, e ndikuar nga lufta SHBA-Iran, si dhe politika e paparashikueshme e presidentit amerikan Donald Trump.
Powell tha se Burnham synon të ndryshojë rrënjësisht një sistem politik tepër të centralizuar dhe një model ekonomik që, sipas saj, ka favorizuar interesat e grupeve të fuqishme në vend të qytetarëve të zakonshëm.
Ajo theksoi se objektivi është që njerëzit të kenë më shumë siguri në punë, në banesat e tyre dhe të krijojnë komunitete ku familjet të kenë më shumë mundësi për të ardhmen.
Një mandat me pak hapësirë për gabime
Keir Starmer njoftoi dorëheqjen nga posti i kryeministrit dhe drejtimi i Partisë Laburiste në fund të qershorit, pas një periudhe të shoqëruar me polemika, vendime të kritikuara dhe ndryshime kursi politik.
Burnham, i cili u rikthye si deputet vetëm katër javë më parë, do të përballet me kufizime të mëdha financiare, pasi ekonomia britanike po rritet ngadalë, borxhi publik është i lartë dhe rregullat fiskale e detyrojnë qeverinë të balancojë shpenzimet me të ardhurat nga taksat.
Procesi i transferimit të pushtetit do të nisë me vizitën e Starmer në Pallatin Buckingham, ku ai do t’i dorëzojë zyrtarisht dorëheqjen mbretit Charles III. Më pas ai do të mbajë një deklaratë të shkurtër jashtë Downing Street.
Pas tij, Burnham do të shkojë në Pallat për t’u takuar me mbretin dhe më pas do të mbajë fjalimin e parë si kryeministër, ku pritet të flasë për nevojën që Britania të përballet me realitetin dhe sfidat që e presin.
“Shansi i fundit” për Laburistët
Burnham ka qenë deputet nga viti 2001 deri në vitin 2017 dhe ka shërbyer si ministër në qeveritë e Tony Blair dhe Gordon Brown.
Pas largimit nga parlamenti, ai u rikthye në politikë duke ndërtuar një profil më popullor, me një stil më të afërt me qytetarët dhe një përdorim të fortë të rrjeteve sociale.
Por ai ka vetëm tre vite kohë për të ndryshuar situatën para zgjedhjeve të ardhshme parlamentare në vitin 2029, ku sondazhet parashikojnë një rritje të mëtejshme të Reform UK.
Burnham u tha mbështetësve të tij se marrja e drejtimit të Laburistëve është “shansi i fundit” që partia të rikthejë besimin e qytetarëve.
Kritikët e kanë akuzuar qeverinë e Starmerit se nuk ishte përgatitur mjaftueshëm për pushtetin pas fitores së zgjedhjeve në korrik 2024. Ndërsa Burnham ka këmbëngulur se ai ka një plan për ndryshimin.
Megjithatë, mënyra e shpejtë me të cilën ai mori drejtimin e partisë ka ngritur pikëpyetje mbi aftësinë e tij për të realizuar objektivat e premtuara.
Vendimi i parë i rëndësishëm i Burnham ishte anulimi i skemës së identitetit dixhital kombëtar të propozuar nga Starmer, një projekt që do t’i kushtonte Britanisë rreth 1.8 miliardë paund në tre vite dhe që synonte të kontrollonte emigracionin e paligjshëm.
Kjo nismë ishte kritikuar nga një komision parlamentar i përbashkët, i cili e cilësoi atë një “dështim”.
Tani vëmendja do të përqendrohet te vendimet e ardhshme të Burnhamit për taksat, shpenzimet publike, industrinë e naftës dhe gazit, si dhe kompanitë e dobëta të shërbimeve publike, të cilat ai dëshiron t’i vendosë nën kontroll më të madh shtetëror.
Një nga kompanitë që mund të preket është Thames Water, një kompani ujësjellësi e zhytur në borxhe, e cila sipas Laburistëve mund të vendoset nën masa të veçanta dhe të funksionojë nën mbikëqyrjen e qeverisë.
Qëllimi i qeverisë së re, sipas zëdhënësve të saj, është që burimet financiare të drejtohen aty ku nevojiten më shumë, veçanërisht për të ndihmuar qytetarët që po përballen me rritjen e kostos së jetesës.
