Irlanda, e vendosur në skajin e Oqeanit Atlantik por njëkohësisht thellësisht europiane, ka marrë nga 1 korriku Presidencën e radhës së Këshillit të Bashkimit Europian. Kjo është hera e tetë që vendi e ushtron këtë rol që prej anëtarësimit në BE në vitin 1973.
Kryeministri irlandez Micheál Martin deklaroi gjatë ceremonisë së hapjes në Dublin se Irlanda i detyron shumë zhvillimit të saj anëtarësimit në Bashkimin Europian. Sipas tij, transformimi i vendit në një ekonomi moderne dhe të hapur lidhet ngushtë me integrimin evropian.
Që nga ajo kohë, Irlanda ka kaluar një zhvillim të madh ekonomik, duke u njohur si “Tigri Keltik”. Që nga viti 2018, vendi është bërë kontribuues neto në buxhetin e BE-së, ndërsa sot renditet ndër shtetet me të ardhurat më të larta për frymë në Bashkimin Evropian.
Prioritetet e presidencës irlandeze
Gjatë 6 muajve të ardhshëm, Irlanda do të drejtojë mbledhjet e Këshillit të BE-së, organit kryesor vendimmarrës ku përfaqësohen 27 shtetet anëtare. Motoja e presidencës është në gjuhën irlandeze: “Ní neart go cur le chéile”, që do të thotë “Nuk ka forcë pa unitet”.
Qeveria irlandeze synon të forcojë bashkëpunimin mes vendeve anëtare dhe të përqendrohet në disa fusha kryesore: rritjen e konkurrueshmërisë ekonomike, mbrojtjen e vlerave të BE-së dhe forcimin e sigurisë.
Ndër prioritetet kryesore janë: rregullimi i përdorimit të rrjeteve sociale për të rinjtë nën 16 vjeç, diskutimet për buxhetin e ri të BE-së pas vitit 2028, avancimi i Bashkimit të Tregjeve të Kapitalit dhe mbështetja për Ukrainën.
Ukraina dhe qëndrimi i BE-së
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky mori pjesë në ceremoninë e hapjes në Dublin si i ftuar nderi. Ai kërkoi forcimin e sanksioneve ndaj Rusisë, përfshirë masa kundër të ashtuquajturës “flotë në hije” dhe rrjeteve që, sipas tij, ndihmojnë Moskën në luftë.
Zelensky theksoi gjithashtu nevojën për të ndalur kompani dhe struktura që, sipas tij, vazhdojnë të furnizojnë industrinë ruse.
Nga ana e tij, kryeministri Micheál Martin deklaroi se çështja e eksporteve të mundshme nga Irlanda drejt Rusisë po hetohet dhe se rezultatet do t’i paraqiten Komisionit Evropian. Ai theksoi se Irlanda nuk dëshiron që asnjë produkt i saj të përdoret për qëllime ushtarake në Rusi.
Irlanda gjithashtu synon të mbështesë paketat e reja të sanksioneve të BE-së dhe përparimin e negociatave për anëtarësimin e Ukrainës në Union.
Ekonomia dhe tregu i përbashkët
Një nga prioritetet kryesore të presidencës irlandeze është forcimi i konkurrueshmërisë së BE-së përmes thellimit të tregut të përbashkët. Qëllimi është thjeshtimi i rregullave për bizneset, ulja e burokracisë dhe përfundimi i integrimit të tregjeve të kapitalit deri në vitin 2027.
Ministri i Financave, Simon Harris, theksoi se ky projekt do të jetë në qendër të punës së presidencës, por paralajmëroi se negociatat do të jenë të vështira, sidomos për buxhetin e ardhshëm të BE-së.
Buxheti i ri i Unionit për periudhën 2028-2035 pritet të jetë një nga temat më të ndërlikuara, pasi shtetet anëtare kanë ende qëndrime të ndryshme për kontributet financiare.
Një tjetër çështje e rëndësishme është roli i Irlandës si vend ku janë të vendosura shumë kompani të mëdha teknologjike amerikane, si Google, Apple dhe Meta.
Irlanda pritet të luajë rolin e një “ndërmjetësi të ndershëm” në debatet për rregullimin e sektorit digjital dhe taksimin e kompanive teknologjike. Qeveria thekson se vendimet e BE-së duhet të balancojnë interesat ekonomike të Unionit me marrëdhëniet ndërkombëtare, veçanërisht me Shtetet e Bashkuara.
