Pavarësisht tensioneve të vazhdueshme ushtarake në Gjirin Persik, Shtetet e Bashkuara dhe Irani po përpiqen të ruajnë armëpushimin e shpallur më 8 prill, ndërsa vazhdojnë negociatat e ndërmjetësuara nga Pakistani, Katari dhe vende të tjera rajonale.
Megjithëse luftimet janë pezulluar, të dyja palët mbeten në gatishmëri të lartë. Uashingtoni vazhdon të mbajë forca të konsiderueshme detare dhe ajrore pranë rajonit, ndërsa Teherani po shfrytëzon periudhën e armëpushimit për të riorganizuar kapacitetet e tij ushtarake dhe për të riparuar dëmet e shkaktuara gjatë përballjeve të fundit.
Analistët paralajmërojnë se situata mbetet e brishtë dhe se çdo llogaritje e gabuar mund të rikthejë konfliktin. SHBA-ja po përpiqet të ushtrojë presion ndaj Iranit për të arritur lëshime në tavolinën e bisedimeve, ndërsa Republika Islamike vazhdon të tregojë se është e gatshme të kundërpërgjigjet nëse ndihet e kërcënuar.
Një nga objektivat kryesore të raundit aktual të negociatave është arritja e një memorandumi mirëkuptimi që do të përcaktonte temat dhe kornizën e dialogut të ardhshëm. Megjithatë, përpjekjet diplomatike po ndërlikohen nga zhvillimet në Liban dhe qëndrimi i Izraelit.
Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, vazhdon të kundërshtojë çdo afrim mes Uashingtonit dhe Teheranit, duke e konsideruar një marrëveshje të mundshme si të pafavorshme për sigurinë izraelite. Nga ana tjetër, Irani këmbëngul se çdo zgjidhje afatgjatë duhet të përfshijë edhe ndalimin e operacioneve ushtarake izraelite në Liban.
Një pikë kyçe mbetet edhe çështja e Ngushticës së Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme energjetike në botë. Teherani pritet të kërkojë lehtësim sanksionesh ose lirim asetesh të ngrira në këmbim të rihapjes së plotë të trafikut detar.
Mbyllja e kësaj rruge ka shkaktuar tronditje në tregjet ndërkombëtare, pasi përmes saj kalon një pjesë e konsiderueshme e furnizimit global me naftë dhe gaz. Ndërsa Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë alternativa të kufizuara për eksportet energjetike, ekonomia globale vazhdon të përballet me pasiguri.
Presidenti amerikan, Donald Trump, gjendet përballë një dileme politike. Nga njëra anë, ai kërkon të shmangë përshkallëzimin e konfliktit, i cili mbetet i debatueshëm në opinionin publik amerikan. Nga ana tjetër, çdo lëshim ndaj Iranit mund të përballet me kundërshtime të forta brenda Partisë Republikane.
Ndërkohë, shtetet arabe të Gjirit po shtojnë përpjekjet diplomatike për të shmangur një konflikt të ri. Katari dhe Pakistani po luajnë rol ndërmjetësues, ndërsa Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe po kërkojnë të mbrojnë interesat e tyre ekonomike dhe sigurinë rajonale.
Ekspertët vlerësojnë se kriza ka treguar se as SHBA-ja dhe as Izraeli nuk arritën të realizojnë objektivat e deklaruara për dobësimin vendimtar të regjimit iranian. Përkundrazi, konflikti ka nxjerrë në pah aftësinë e Teheranit për të përballuar presionin ushtarak dhe ekonomik, duke e bërë rrugën drejt një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse më të vështirë se kurrë më parë.
