Avokati i Popullit konstaton shkeljen e parimit të sigurisë juridike në rastin e përfitimit të pensionit të invaliditetit dhe atij familjar nga personat të cilat në pesë vitet e fundit detyrohen të kenë të paktën një vit të siguruar.
Një gjë e tillë pra, kriteri i vjetërsisë së punës, është vendosur me ndryshimet e fundit të bëra në ligjin e sigurimeve shoqërore si rezultat i reformës në pensione, duke penalizuar shtetas, që më parë mund ta përftonin këtë pension invaliditeti.
Në një rekomandim drejtuar Ministrisë së Mirëqënies Sociale në datën 01.06.2015 (Rekomandimi plote), Avokati i Popullit ka referuar shqetësimin e shtetases R.M. banuese në qytetin e Tiranës, e cila ka paraqitur pranë institucionit ankesën lidhur me mosdhënien e të drejtës për të përfituar pension familjar.
Sipas shpjegimeve të parashtruara në ankesë, bashkëshorti i shtetases R.M. ka ndërruar jetë më datë 24.01.2015, duke i lënë në ngarkim dy fëmijë. Ajo ka paraqitur kërkesë pranë Drejtorisë Rajonale të Sigurimeve Shoqërore Tiranë për të përfituar pension familjar, por ka marrë përgjigje se nuk mund të përfitojë këtë pension, pasi nuk plotësohet kushti i vjetërsisë së punës. Kjo për arsye se bashkëshorti i saj i ndjerë ka ndërprerë marrëdhëniet e punës në vitin 2000 dhe nuk ka qenë i siguruar në 5-vjeçarin e fundit të paktën 12 muaj. Ankuesja këtë e quan shkelje të të drejtave të njeriut, pasi bashkëshorti i saj ka punuar prej 21 vitesh dhe kjo punë e bërë nuk i njihet, vetëm për faktin se nuk ka qenë në marrëdhënie pune për pesë vitet e fundit, jo për faj të tij. Duke qenë në moshë pune, atij nuk i është ofruar asnjë vend pune, pavarësisht se ka qenë i regjistruar në zyrën e punësimit si punëkërkues i papunë.
Avokati i Popullit në rekomandimin e adresuar për Ministrinë e Mirëqenies Sociale kërkon përmirësim të nenit 35 pika 2 si dhe të nenit 41 pika 1 të ligjit nr.7703 datë 11.05.1993 “Për sigurimet shoqërore në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar, në kuptimin e rivendosjes së parimit të sigurisë juridike.
Në rekomandim argumentohet fakti se, ndryshimi ligjor në këto dy nene, bie ndesh pikërisht me parimin e sigurisë juridike. Ky është një element esencial i parimit të shtetit të së drejtës. Siguria juridike nënkupton, ndërmjet të tjerash, garantimin e besueshmërisë së individit tek shteti, institucionet e tij dhe aktet që ato nxjerrin. Jurisprudenca e Gjykatës Kushtetuese të Shqipërisë e referon konceptin e sigurisë juridike, tek e drejta e fituar, pritshmëria e ligjshme dhe besimi i qytetarëve tek shteti për pandryshueshmërinë e ligjit për marrëdhëniet e rregulluara.
Parimi kushtetues i shtetit të së drejtës do të konsiderohet i dhunuar, nëse mohohen ose shkelen siguria juridike, stabiliteti ligjor dhe mbrojtja e pritshmërive të ligjshme. Besueshmëria e qytetarit ka të bëjë me faktin se ky i fundit, nuk duhet të shqetësohet vazhdimisht për ndryshueshmërinë dhe pasojat negative të akteve normative që cënojnë dhe përkeqësojnë një gjendje të vendosur me akte të mëparshme.
Avokati i Popullit deklaron se, pasi nuk ka morrë asnjë përgjigje zyrtare nga ana e Ministrisë së Mirëqenies Sociale brenda afateve kohore të përcaktuara me ligj për këtë rekomandim, i ka dërguar një tjetër kërkesë.
“Përgjigja e ardhur nga MMSR, ne muajin shtator 2015 është kjo: ‘Rekomandimi juaj është studiuar dhe diskutuar me specialistët e fushës së sigurimeve shoqërore dhe është konkluduar se skema publike e sigurimeve shoqërore në Shqipëri, është ndërtuar sipas parimit PAYGO, pra bazohet në kontributet dhe përfitimet që janë të përcaktuara në ligj. Në rastin e pensionit të invaliditetit janë përcaktuar kushtet për periudhën kontributive, dhe specifikisht kërkohet që në 5 vitet e fundit të ketë kontribut të paktën 1 vit. Veç kësaj, sqarojmë se pensioni i invaliditetit jepet për pamundësinë e kryerjes së punës ku personi është i angazhuar. Vlerësimi nga KMCAP-ja, bëhet duke vlerësuar aftësinë për punë në raport me punën ku është i angazhuar. Nëqoftëse personi bëhet i paaftë kur nuk ka qenë në punë, atëherë duhet t’i drejtohet skemës së ndihmës ekonomike për paaftësi, e cila jepet pavarësisht nga kontributet”.
ATSH
