Nga Erion Hiluku
Autobojkot, mund të duket si fjalë e huaj dhe e largët nga jeta jonë personale dhe sociale. Megjithatë edhe ju do keni vënë re se s’kalon ditë a orë pa dëgjuar: “ky vend nuk bëhet”. Dhe kjo i kalon kufinjtë e autobojkotit personal të shumë njerëzve: “është shumë vonë për këtë”, ose “nuk është punë që e bëj dot”, ose “tepër e bukur/i bukur për mua”, apo “jam i paaftë për atë”, “shkollë e vështirë, po e lë fare” etj. Të gjitha këto e të tjera kanë brenda farën e autobojkotit.
Autobojkoti është një problem psikologjik serioz, nëse e shikon nga pikëpamja individule. Terapisti B. Stamateas në librin “Autobojkoti: kur toksiku je ti”, tregon se si “uni” ynë pesimist mund të shkaktojë probleme vërtet serioze nëse ia vëmë veshin. Nëse nuk e ke armikun brenda, armiku i jashtëm s’të bën dot asgjë. Por kur toksikët janë ngado dhe ti mbase padashje je pjesë e tyre shpesh herë, si i bëhet? Këtë fenomen nuk e përmend Stamateas, sepse mund të mos e ketë hasur në Argjentinën e tij me shumë probleme edhe sociale. Se shprehjen “ky vend nuk bëhet” nuk e ka përvetësuar asnjë popull më mirë se ne. Seriozisht ne përbëjmë një fenomen social shumë të veҫantë. Keni dëgjuar njeri të flasë mirë për politikanët tanë? Ata janë të zgjedhurit, të votuarit, më të mirët, janë bij të këtij vendi, miqtë e dikujt që është miku ynë, kushërinjtë e dikujt tjetër që e kemi shok. Nëse ju i shkoni në zyrë ndonjërit prej tyre, ai mund të jetë po aq toksik sa një dembel servil. Gjëja më optimiste që mund të thotë: Nuk kam gjë në dorë. Nuk do shumë mend për të arritur në konkluzionin se kur sjelljen negative të një individi e kanë shumë individë kjo përbën një problem social. Sepse nëse njëmijë vetë bëjnë të njëjtin gabim, ky prapë gabim është dhe nuk bëhet dot virtyt, thotë E. From, një nga psikologët socialë më të njohur amerikanë.
Rrëmuja kombëtare territoriale që vizualisht përshkojmë ҫdo ditë nuk i lë gjë mangut asaj që dëgjojmë. Rrugët e parregulluara, pa ndriҫues, pa mbrojtës, kaos trafiku, plehra gjithandej dhe fasadat e rëna të godinave e qindra detaje në mungesë e të tjerë të lënë pas dore dalin komplet nga normaliteti i një mendjeje të rregullt. Për një psikolog, kjo rrëmujë është jo vetëm burim stresi por edhe tregues i një Sindrome Diogjeni, në rastin tonë aq progresiv e të përhapur sa do të përbënte një tjetër problem social.
Megjithatë, ndryshe nga popujt e tjerë që sapo e identifikojnë një problem marrin masa, edhe radikale, ne me sa duket presim, presim nuk e di ҫ’mrekulli kur edhe si besimtarë jemi po aq të hallakatur. Padyshim që fytyra e vuajtjes dhe vështirësitë janë të ngjashme dhe të pranishme në të gjithë popujt e botës. Shumë prej zgjidhjeve janë të thjeshta, shumë të thjeshta, mjafton të arsyetojmë pak. E para është të hapim sytë e të pranojmë realitetin, se nuk mund të presësh ndryshim kur bëjmë gjithnjë të njëjtat veprime ose gabime. Ҫfarë bëjnë popujt e tjerë që janë të lumtur? Por ҫfarë bëjnë ata dhe nuk bëjmë ne, sigurisht. Si punojnë, sa punojnë? Studiojnë? Si organizohen? Dhe kush kërkon llogari? Përgjegjësi? Arsyetojnë, padyshim. Një gjë është e sigurt: ҫdokush kërkon përgjegjësi për padrejtësitë që i bëhen, kjo është shumë personale. Sipas Stamateas të cituar më sipër: Dështimi personal më i thellë që vuajnë qeniet njerëzore është ai që bën ndryshimin ndërmjet asaj që dikush është i zoti të jetë me atë që ka arritur.
Jo shumë larg nga Tirana është një vend i mrekullueshëm. Në rrugët e tij ju do hasni tabela të mëdha që iu kujtojnë: Mos harroni se jetoni në një vend të mrekullueshëm! Tabela që ju ftojnë të vizitoni fshatrat anës rrugës, që të konsumoni produktet kombëtare, që të udhëtoni, e të jeni të lumtur. Në stacionet e shërbimit makina juaj do të qëndrojë nën hijen e pasqyrave që shfrytëzojnë energjinë diellore. Policë të sjellshëm me uniformat për shtat elegante, me ҫizmet e lustruara e armët flakë, do të ju pyesin nëse ju duhet ndihmë dhe do të ju shoqërojnë kudo që të keni nevojë. Pastaj do t’i afroheni qytetit dhe që në hyrje do të shihni shkëlqimin e zhvillimit të tij aktual. Lagjet e reja me hapësira të mëdha të gjelbra, pallatet jo të larta e rrugët e gjera, hapësirat publike, shkollat e spitalet bashkëkohore, të mirë menduara në detaje e të rregulluara siҫ duhet të ishin edhe te ne. Njerëz të shëndetshëm e të dashur qeshin me të madhe pa komplekse në terracat e bareve dhe shijojnë momentin e jetën me brioshët e kapuҫinot. Dikush ju kujton ҫdo ditë dhe sa herë dalin në rrugë se jetojnë në një vend të mrekullueshëm, jo shumë larg Tiranës, në Bari të Italisë. Psikologjia sociale e kujdesjes së detajit, e kujdesjes së njeriut. Ҫfarë bëjnë ata që nuk bëjmë ne?
