Nga Auron Tare
He Who Lives by the Sword Dies by the Sword – Genesis 31
Dikur ne shkollen e mesme, edukatorët më jepnin verejtje dhe paralajmerime per pyetje “provokative” ndaj historisë zyrtare. Ne fakt ishin të frikësuar se mos biseda merte drejtim jo moralist sipas mesimeve te partisë, ndaj i binin shkurt duke e shmangur llogjiken e ngjarjeve historike
Kjo forme edukative e krijuar nga nje shkolle e cila ne parim kishte ndarjen e historisë bardhë e zi, me ne apo kunder nesh, me ka bere qe t’i shikoj shpesh ngjarjet historike apo ata qe pretendojne te shkruajne histori me plot dyshim.
Fatkeqesisht shume syresh nga historianet e periudhes se lirise, demokracise, hapjes se arkivave e keshtu me rradhe, nuk me kane zhgenjyer ne kete pikepamje: kanë vazhduar traditen e edukatorëve te shkolles se mesme, por me nje ndryshim te madh ne kohe.
Sot askush nuk te heq nga puna nëse i pergjigjesh pyetjeve provokative me ndershmeri. Nëse dëshiron te perpiqesh te shkruash te verteten askush nuk te pengon. Sot ke luksin te hapësh edhe arkivat dhe t’i shikosh ngjarjet me nje sy realist duke edukuar brezin e ri me te verteten sido qofte ajo.
Prandaj jam i detyruar te flas shpesh (jo se ma kerkon njeri por sepse mendoj që publiku duhet respektuar) kur lexoj njerez qe pretendojne te nderhyjne ne ngjarje historike duke botuar skupe rrjetesh sociale te cilat me shume mjegullojne lexuesit.
Eshte e trishte te shikosh njerez ‘të lirë” qe perpiqen t’u ngjajnë edukatorëve te periudhes komuniste
I tille eshte edhe nje pseudo historian i cili shpesh nxjerr dokumenta totalisht jashte konteksteve historike duke i interpretuar sipas nje llogoreje te caktuar politike.
Sot lexova prej tij nje dokument mbi vrasjen e nje prifti katolik ne 1944 botuar ne shtyp. Padër Luli ishte nje franceskan i cili u vra nga formacionet partizane te Shkodres.
Shkrimi ne fjale vinte pa asnje analize te kontekstit kohor apo aktivitetit te priftit te ndjere, nje copez dokument i cili rrefen pa burime te sigurta apo emra konkrete ngjarjen e vrasjes se tij.
A duhet historiani qe boton te tilla dokumenta te bej nje analize ne ngjarjeve dhe te burimeve nga vjen kjo deshmi?
E para: Per te gjithe ata qe nuk e njohin At Lulin mund te lexojne disa prej shenimeve te oficereve britanike qe operonin ne veri te Shqiperisë, te cilet e cilesojne ate si te vetmin klerik me arme ne dore që ishte pjese e grupeve anti partizane.
Që At Luli (foto e dytë, poshtë) ishte nje anti komunist i vendosur kjo nuk duhet te kete kundershtim por a i lejohej nje kleriku armatosja dhe dalja ne prita kunder nje force e cila luftonte ushtrite gjermane?
Mos harrojme se deri ne ate moment formacionet partizane te njohura nga aleatet si te vetmet forca ushtarake anti gjermane ishin pjese e koalicionit nderkombetare anti nazist. (ishte koha kur Çurçilli ishte aleat me Stalinin).
Pra dalja e nje kleriku me automatik ne qafe kunder nje force anti naziste nuk eshte se i ben nder figures se tij marre ne kontekstin e kohes.
Nderkohe lind pyetja: A mund dhe a duhet te jete nje klerik i armatosur dhe i perfshire ne konflikte politike?
E njejta pyetje shkon edhe per nje tjeter klerik nga rradhet partizane i pozicionuar qartesisht ne formacionet luftarake antifashiste, Baba Faja Martaneshi (foto e parë, poshtë).
Ai u vra ne nje menyre shume te mjegullt duke i hapur rruge spekulimeve.
Vrasja e Baba Fajes per pozicionin qe kishte ne formacionet partizane mund te renditet ne vrasjet politike te kohes. Pra a duhet qe vrasja e Baba Fajes te cilesohet si vrasje e nje kleriku apo e nje ushtaraku/politikan që kishte zgjedhur automatikun në vend të predikimit fetar?
