Nga Shpëtim Luku
Endri Shabani u zgjodh Avokat i Popullit, mirëpo ndaj tij ka shpërthyer një stuhi e vërtetë. Edhe pse është zgjedhur konform procedurës përkatëse, duke marrë firmat e 38 deputetëve opozitarë dhe votat e atyre në pushtet, ai ka zgjuar një reagim të fortë kundër tij dhe kundër atyre deputetëve që e propozuan. Dhe e gjithë kritika kundrejt personit të tij përmblidhet vetëm në një akuzë: është Sorosist. Pra, nuk ka rëndësi nëse formimi dhe arsimimi i tij premton apo jo ta realizojë siç duhet këtë detyrë, nuk ka rëndësi fare nëse është diplomuar në një universitet të mirë britanik, nuk ka rëndësi që i përket një brezi të ri. Rëndësi mbi çdo gjë ka perceptimi që kanë jo pak vetë se ai është sorosist. Dhe këtu dalim tek fenomeni. Tek një dukuri që lulëzon prej vitesh, ku një pjesë e diskursit politik në Shqipëri është reduktuar në një skemë të thjeshtëzuar deri në absurditet: ndarjen e shoqërisë në pro Soros dhe anti Soros. Një ndarje artificiale kjo, por mjaftueshëm e zhurmshme për të zëvendësuar debatin real mbi demokracinë, shtetin dhe përgjegjësinë politike.
Në këtë këndvështrim të jo pak personave, burimi i çdo problemi shqiptar nuk është korrupsioni, nuk është paaftësia institucionale, nuk është mungesa e vizionit, por është Sorosi dhe sorosizimi. Ose për të qenë më të saktë, në perceptimin e këtyre njerëzve çdo gjë negative që ndodh në Shqipëri ka përgjegjës vetëm një emër: Sorosi. Sigurisht që kjo qasje e lehtëson jashtëzakonisht analizën politike pasi nuk kërkon argumente, nuk kërkon prova dhe mbi të gjitha nuk kërkon përgjegjësi.
Pasojë e drejtpërdrejtë e këtij reduktimi apo gjykimi të përciptë është relativizimi i meritës. Krijohet ideja se për të aspiruar poste të rëndësishme publike nuk është e domosdoshme të kesh formim, eksperiencë apo integritet, por mjafton një pozicionim ideologjik i zhurmshëm kundër një figure të demonizuar. Anti-sorosizmi shndërrohet kështu jo në bindje politike, por në kualifikim moral automatik.
Në vend që të diskutohet se kush është i aftë të drejtojë institucione, diskutohet se kush është në anën “e duhur” të narrativës. Në vend që të kërkohen programe dhe rezultate, kërkohen etiketime. Dhe kur etiketimet zëvendësojnë standardet, mediokriteti gjen terrenin më të përshtatshëm për t’u paraqitur si alternativë.
Ironia qëndron në faktin se kjo ndarje, e promovuar si luftë për demokracinë, në praktikë e varfëron atë. Demokracia nuk forcohet duke identifikuar armiq imagjinarë, por duke ndërtuar institucione funksionale dhe duke vendosur kritere të qarta për përfaqësimin dhe drejtimin publik.
Problemi i Shqipërisë nuk është nëse dikush është pro apo kundër Sorosit. Problemi është se, nën këtë perde ideologjike, vazhdon të shmanget pyetja thelbësore:
kush është i aftë, kush është i ndershëm dhe kush mban përgjegjësi për dështimet?
Derisa kjo pyetje të zëvendësojë etiketimin, demokracia shqiptare do të vazhdojë të humbasë përmbajtjen.
