Artikulli i mëposhtëm i Alessandra Ziniti është përshtatur në shqip nga La Repubblica. Reformat e reja të BE-së për azilin nuk sjellin ndryshime të menjëhershme për Italinë, thotë gazetarja, pasi duhet ende miratimi i Parlamentit Evropian. Megjithatë ka një debat sa i takon konceptit “vend i tretë i sigurt” dhe problemeve që ekzistojnë te qendrat pritëse në Shqipëri.
Çfarë ndryshon menjëherë për Italinë në menaxhimin e flukseve të emigrantëve?
Asgjë! Ajo që u miratua me shumicë nga Këshilli Evropian, shpjegon juristi dhe eksperti i migracionit Gianfranco Schiavone, është një propozim që duhet të miratohet, me të njëjtën shumicë, edhe nga Parlamenti Evropian për t’u bërë normë.
Kur parashikohet të hyjë në fuqi?
Nëse ruhet i njëjti ritëm që ka treguar Komisioni deri tani për ndryshimet e rregullores mbi procedurat, ka shumë mundësi që procesi të përfundojë deri në qershor të vitit 2026, datë në të cilën pritet të hyjë në fuqi Pakti i ri për Azilin dhe Emigracionin.
Cila është diferenca mes “vendit të origjinës së sigurt” dhe “vendit të tretë të sigurt”?
Një diferencë thelbësore, shpjegon Schiavone. Vendi i origjinës së sigurt i referohet shtetit nga vjen emigranti. Kërkesa e tij mund të trajtohet me procedurë të përshpejtuar kufitare, pra me garanci më të ulëta, përveç rasteve të veçanta personale që emigranti duhet t’i provojë vetë.
Po “vendi i tretë i sigurt”?
Është një shtet nga i cili, për shembull, ka kaluar emigranti para se të mbërrijë në Europë, i cili nga ai moment e tutje merr kompetencën për shqyrtimin e kërkesës për azil. Me këtë mekanizëm, shtetet europiane në fakt ua transferojnë përgjegjësinë vendeve të tjera, me të cilat duhet të lidhen marrëveshje. Vendi i tretë i sigurt duhet të respektojë Konventën e Gjenevës, pra të jetë në gjendje të shqyrtojë kërkesat dhe të ofrojë mbrojtje për refugjatët.
A ka dyshime për legjitimitetin e këtij transferimi?
Shumë! Asnjë shtet që është pjesë e Konventës së Gjenevës (si Italia) nuk është i autorizuar të heqë dorë nga detyrimi për të shqyrtuar kërkesat për azil, përveçse në një situatë të përkohshme dhe objektive vështirësie. Në thelb, njerëzit po “shiten” tek një shtet tjetër.
A do t’i lejojnë rregullat e reja qeverisë të rihapë qendrat në Shqipëri për kërkuesit e azilit?
Votimi i djeshëm, shpjegon Schiavone, nuk ka lidhje me qendrat në Shqipëri. Në pamje të parë duket sikur hapet mundësia që ajo qendër të funksionojë, por hartimi i një liste europiane të vendeve të sigurta nuk zgjidh asgjë nëse nuk respektohen kriteret juridike, të cilat mbeten të pandryshuara.
Po ashtu i pazgjidhur mbetet problemi i të drejtës së mbrojtjes ligjore për emigrantët dhe ai i ndalimit automatik, i cili duhet të jetë masa e fundit. Parashikohet një numër i madh kontestimesh.
A mund të riatdhesohet një emigrant që ka bërë apel kundër refuzimit të azilit?
Pezullimi i riatdhesimit nuk është më automatik, por duhet të vendosë gjithmonë një gjyqtar. Pra, nëse autoritetet e riatdhesojnë personin pa pritur vendimin e gjykatës, atëherë riatdhesimi konsiderohet i paligjshëm.
