Nga Roger Cohen
Pas gati një dekade në Greqi, David Horner, president i Kolegjit Amerikan të Greqisë, i ka parë të gjitha: zemërim kundër amerikanëve nën Xhorxh W. Bush, afër përkuljes nën Barak Obamën dhe pa asnjë druajtje tani që Donald Trump është president.
“Ne kemi shkuar në mënyrë të shpejtë nga jashtë shtëpie, brenda saj, deri tek dhoma e saj qendrore,” më tha ai.
Nëse të jesh një amerikan në Athinë ka qenë e vështirë në vitet e fundit, përpiqu të jesh në vendin e një greku. Ekonomia është zvogëluar për një të katërtën. Papunësia e të rinjve ka shkatërruar një brez. Jeta për shumë është bërë një stërvitje për mbijetesë. Pa jastëkët e diellit, familjes, remitancave dhe një qytetërimi të thellë, do të kishte qenë një sakatim i dhunshëm. Kjo ka qenë një kopje e Depresionit të Madh.
Mendimi im tani është se nëse Greqia nuk ka ndryshuar dhe aq shumë, më e keqja ka mbaruar. Ka pasur dy tremujorë të njëpasnjëshëm rritjeje – me 0.5 për qind. Një ofertë me obligacione në korrik, e para në disa vjet, gjeti një treg të përgjegjshëm.
Turizmi ka lulëzuar, falë pjesërisht problemeve në Turqi dhe Egjipt. Pakoja e tretë ndërkombëtare do të përfundojë në mesin e vitit 2018. Mbikëqyrja poshtëruese e Greqisë, burimi i shpërthimeve anti-gjermane, së shpejti mund të përfundojë.
Por të dhënat e vërteta nuk janë numrat. Tensioni, i dukshëm në rrugë, është lehtësuar. Njerëzit janë të interesuar. Ata kanë parë gjithçka – një stuhi tejet të djathtë, bankat e mbyllura, një votim me referendum për të kundërshtuar masat shtrënguese të imponuara nga kreditorët që u injoruan menjëherë, qeveritë e çdo ngjyre politike – dhe mbijetuan.
Ndryshimi më i fundit ka parë qeverinë e majtë të kryeministrit Alexis Tsipras, aktivist i dikurshëm Marksist kundër masave shtënguese, të drejtohet drejt qendrës, të thërras në mënyrë të përsëritur për investimet e huaja që Greqia ka nevojë dhe duke përqafuar Shtetet e Bashkuara.
Tsipras, kam dëgjuar, e ka quajtur Amerikën si “partnerin strategjik” të tij. Ai është duke folur për një vizitë me Trump (i cili ndoshta mund të mos pëlqejë faktin që lideri i ri grek dhe Obama u lidhën).
Ai po përpiqet të vjedhë momentin e Kyriakos Mitsotakis, udhëheqësit karizmatik, i edukuar në Harvard. i partisë opozitare Demokracia e Re, duke zbuluar meritat e ndërmarrjes private.
Ky nuk është një dorëzim i lehtë për Tsipras, i cili, 43 vjeç, është një manovrues i frikshëm politik. Sektori publik mbetet i fryrë; shprehitë e vjetra greke të kronizmit dhe nepotizmit janë tepër të pranishëm për të zhdukur.
Sindikata e nëpunësve civilë është e armatosur me nocionin e çmendur që punonjësit publikë duhet t’i nënshtrohen një vlerësimi të performancës. Kjo konsiderohet “përçarëse”. Mendoj se mund të jetë.
Një simbol i qëndrueshëm i inercionit burokratik grek është zona e madhe e Elliniko-s në Athinën jugore, e pushtuar dikur nga aeroporti. Fati i saj është diskutuar për më shumë se një dekadë.
Kjo mund të jetë një nga projektet më të mëdha të pasurive të patundshme në Evropë, por sa herë që arrihet marrëveshja për investime private, lind një pengesë tjetër, më së fundi kundërshtimet e Këshillit Qendror Arkeologjik dhe autoritetit pyjor të Pireut. Ata janë, siç një vëzhgues sugjeroi, disa bariera shumë të larta.
Në veri, një investim prej 3 miliardë dollarësh – nga kompania minerare kanadeze Eldorado Gold – është gjithashtu në rrezik të bllokohet për shkak të një ngërçi mbi lejet. Rreth 2.400 vende pune janë në lojë.
Nëse Tsipras post-populist është serioz në lidhje me investimet dhe rritjen – dhe ata janë e vetmja rrugë përpara për Greqinë – ai duhet të tregojë se mund ta thyejë bllokadën. Por koalicioni i tij është ende i paralizuar diku midis ideologjisë dhe pragmatizmit.
Megjithatë, në një lagje të trazuar, përmes një fatkeqësie të rrallë në një kohë jo lufte, me më shumë se një milion refugjatë që kalonin vendin në vitet e fundit (dhe dhjetëra mijëra ende atje), Greqia ka mbajtur qendresë dhe mbahet me bujari. Kjo është mbresëlënëse. Për këtë e përshëndes Greqinë.
Ka më shumë gjëra prapa stabilitetit sesa dielli, familja, remitancat dhe qytetërimi që përmenda. Geoffrey Pyatt, ambasadori amerikan më tha se ai shkoi në ishullin e Rodosit muajin e kaluar dhe u takua me Giorgos Hadjimarkos, Guvernatori Rajonal i Egjeut Jugor.
Një anije trupash e Shteteve të Bashkuara me 300 marinsa në bord u ankorua. Ndërsa diskutimi u kthye në sfidat në zonë, Hadjimarkos shkoi në dritare, hapi perdet dhe, duke treguar anijen, tha: “Ambasador, mënyra më e mirë për të siguruar drejtimin strategjik të Greqisë është atje në port”.
Anti-amerikanizmi grek, dikur virulent, ka dalë nga moda. Institucionet e vjetra, të krijuara pas Luftës së Dytë Botërore, janë tallur nga Trump. Por ata kanë qenë prezente gjatë krizës greke. Pa NATO-n, pa Bashkimin Evropian, mundësia e një rrënjeje katastrofike greke drejt kaosit do të kishte qenë shumë më e lartë. Trump duhet të mbajë një shënim: “Bashkimi Europian është një magnet i paqes”.
Natyrisht, pjesëmarrja e Greqisë në euro, një monedhë që ndahet jo në mënyrë të drejtë me Gjermaninë, ishte në pikëpyetje; dhe Bashkimi Evropian ishte një nga institucionet që impononin masat shtrënguese që shkaktuan kërdi. Por në fund, grekët u siguruan nga pasaportat e tyre të Bashkimit Evropian dhe nga njohuria se ata jetojnë tani në një kuadër më të gjerë të paqes dhe stabilitetit.
Një mësim i fuqishëm i krizës është aftësia ripërtëritëse i Evropës. Angazhimi i vendeve si Greqia dhe Franca në Bashkimin Evropian është i fortë – më shumë që nga vendimi britanik për t’u larguar. Romanca, jo arsyeja, qëndron pas përfshirjes së gabuar të Greqisë në euro, por romantizmi kishte një element të së vërtetës: Greqia është thelbësore për idenë evropiane./The New York Times – Lexo.al/
