Vance ka rolin e pakëndshëm të udhëheqësit suprem të bisedimeve me Iranin në Islamabad, ndërsa Rubio është i ngarkuar me njoftimin e ndëshkimeve për aleatët jobesnikë.
“Këneta iraniane” përfshin edhe dy “delfinët” e Donald Trump, ata që ai i ka caktuar si pasardhës të tij: Zëvendëspresidentin J.D. Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio. Të dy janë të përfshirë drejtpërdrejt në këtë çështje, e cila aktualisht meriton nofkën “armëpushim i dështuar” dhe po shkakton tensione në të gjithë botën, përfshirë edhe midis të djathtës MAGA (Make America Great Again). Njëri e gjen veten, si të thuash, një të dërguar special në Islamabad. Tjetri është i ngarkuar me dhënien e ndëshkimeve për aleatët e NATO-s.
Roli më i pakëndshëm dhe më i rrezikshëm i ka rënë J.D. Vance. Ndoshta si një lloj hakmarrjeje presidenciale? Besohet gjerësisht se zëvendëspresidenti ishte kundër luftës në Iran. Vance është ndoshta interpretuesi më i vërtetë i rrymës izolacioniste brenda lëvizjes “Amerika e Para”. Si ish-ushtar, si bir i një Amerike të të bardhëve të varfër që shpesh rekrutoheshin dhe sakrifikoheshin në “luftërat e pafundme perandorake në Lindjen e Mesme”, gjatë gjithë karrierës së tij politike, Vance ka shprehur një kritikë radikale ndaj presidencave që kërkonin ta bënin Amerikën policin e botës. Ai pasqyron Trumpizmin e hershëm të viteve 2015-2016, fushata e parë zgjedhore, kur Donald kritikoi ashpër aventurat ushtarake të babait dhe birit Bush. Ka të ngjarë që në muajt e fundit, Vance është përpjekur ta dekurajojë shefin e tij nga ndërhyrja ushtarake në Iran, siç kanë pohuar shumë raporte të medias amerikane.
Dhe tani Trump po e shpërblen atë me këtë detyrë delikate: sipas njoftimit të fundit të presidentit, Vance është personi më përgjegjës për negociatat me Iranin, të ndërmjetësuara nga Pakistani. Megjithëse dyshja e zakonshme “mace dhe dhelpër”, Witkoff dhe Kuchner, veprojnë nën të, personi më i rangut të lartë që drejton delegacionin është zëvendëspresidenti. Nuk është plotësisht e qartë (asgjë nuk është kurrë plotësisht e qartë në këtë çështje, apo në Shtëpinë e Bardhë të Trump në përgjithësi) nëse Vance do të shkojë fizikisht në Islamabad. Deri dje, ai ishte në Budapest, duke mbështetur Orbanin në një fushatë zgjedhore që duket e humbur. Sipas disa versioneve, Shtëpia e Bardhë preferon të mos e dërgojë atë në Pakistan për arsye sigurie, në të cilin rast ai do të udhëhiqte delegacionin amerikan nga distanca. Por ndërkohë, ai është detyruar tashmë të kryejë akrobaci të rrezikshme.
Një segment i bazës MAGA, ai më i afërti me Vance, dhe shumë komentues me ndikim (Tucker Carlson, Megyn Kelly, ndër të tjerë), akuzojnë Netanyahun se është sabotatori i vërtetë i armëpushimit. Vazhdimi i ofensivës ushtarake të Izraelit në Liban kundër Hezbollahut është në qendër të polemikave. Regjimi iranian pohon se nuk ka armëpushim për sa kohë që Izraeli sulmon Libanin. Ndërmjetësit pakistanezë duket se pajtohen me iranianët, duke konfirmuar të paktën një herë se Libani ishte përfshirë në propozimin e tyre për armëpushim. Trump, megjithatë, në fund u pajtua me Netanyahun: Libani është jashtë marrëveshjes.
Kështu, Vance përballet me një fillim të vështirë të negociatave. Disa nga njerëzit e tij besojnë se Izraeli po saboton punën e Trump dhe e konsiderojnë Netanyahun një rrezik për interesat amerikane. Megjithatë, shefi i tij e ndalon atë të kundërshtojë kryeministrin izraelit. Për momentin, Vance ia ka dalë mbanë duke lënë të kuptohet gatishmëria e Izraelit për të pezulluar operacionet në Liban. Por që nga fillimi, misioni i tij duket si Mision i Pamundur.
Kjo luftë kishte filluar tashmë në një kontekst të vështirë politik: kurrë më parë publiku amerikan nuk kishte shprehur një shumicë kundër saj që nga fillimi i një konflikti. “Fronti i brendshëm” shpesh ka qenë vendimtar, nga Vietnami në Irak, në detyrimin e Amerikës të tërhiqet, por armiqësia ndaj luftës zakonisht manifestohet vetëm me kalimin e viteve, jo në ditët e para të luftimeve. Tani që shumica e amerikanëve mund ta konsiderojnë rrezikun të mbaruar, armëpushimi rrezikon të jetë i paqëndrueshëm, ose edhe i paparaqitshëm.
Ndërkohë, një rrymë e vogël por e ashpër skifterësh akuzon Trumpin se po shpërdoron sukseset e jashtëzakonshme të Pentagonit në terren, se po e lë punën të papërfunduar dhe se po i jep regjimit iranian ndikim mbi Hormuzin. I kapur në këtë shkëmbim zjarri polemikash politike është Vance…
Rubio ka një rol pak më modest këtë herë, gjë që mund t’i sjellë dobi në garën e ardhshme për trashëgimi. Sekretari i Shtetit, i cili shërben gjithashtu si kreu i Këshillit të Sigurisë Kombëtare (si Henry Kissinger nën Presidentin Richard Nixon), është identifikuar si drejtori politik i operacionit Maduro në Venezuelë, një sulm i shkëlqyer dhe i përsosur që riafirmoi hegjemoninë e SHBA-së në Amerikë. Rubio nuk duket se ka pasur një ndikim të rëndësishëm në Iran, megjithëse atij i njihet merita se ka punuar mirë për ta mbajtur vendin nën kontroll. Koalicioni i shteteve arabe që mbështeti ndërhyrjen ushtarake u bashkua. Rubios mund t’i jepet një pjesë e meritës për izolimin spektakolar të Iranit në Kombet e Bashkuara, ku rezolutat u paraqitën vazhdimisht nga Bahreini në emër të një koalicioni të madh arab, duke bërë thirrje për rivendosjen e ligjshmërisë ndërkombëtare në Hormuz, madje edhe me koston e përdorimit të forcës për të garantuar lirinë e lundrimit. Këto rezoluta që dënonin Iranin morën një shumicë dërrmuese mbështetjeje, përfshirë në Jugun e Madh Global, përveç “riparimit” të një fronti perëndimor midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara. Rezoluta e fundit dështoi të miratohej vetëm sepse Rusia dhe Kina e vunë veton në Këshillin e Sigurimit, por dy mbrojtësit e Iranit gjithashtu kundërshtuan pothuajse të gjitha kombet në zhvillim të dëmtuara nga kriza energjitike.
Megjithatë, Rubio është përballur me një detyrë tjetër të vështirë. Dje, Trump organizoi që ai të takohej me Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s Rutte, i cili po vizitonte Uashingtonin, për të njoftuar dënimet e ardhshme për aleatët jobesnikë: domethënë, ata evropianë që mohuan bazat ose çdo mbështetje për operacionet ushtarake amerikane në Iran. Logjika e Shtëpisë së Bardhë është e njohur: “Nafta që rrjedh përmes Hormuzit është shumë më e dobishme për evropianët sesa për amerikanët”, por Evropa ka zgjedhur të mos marrë pjesë, qoftë për shkak të mungesës së forcave të armatosura të mjaftueshme apo mospajtimit politik.
Historia nuk është e re; përkundrazi, është një tjetër ribërje e një filmi të vjetër. Në një luftë tjetër të Lindjes së Mesme të ndërprerë nga një tronditje energjitike – Jom Kippur 1973 – Amerika e Niksonit u ndje e braktisur dhe e tradhtuar nga disa aleatë evropianë; presidenti republikan më pas kërcënoi të tërhiqte të gjithë ushtarët amerikanë nga Gjermania Perëndimore, duke e lënë atë front të pambrojtur në Luftën e Ftohtë me Bashkimin Sovjetik. Kohët e fundit, kur George W. Bush pushtoi Irakun e Sadam Huseinit në vitin 2003, Gjermania e Shrëderit dhe Franca e Shirakut u shkëputën. Shumë në atë kohë shpallën vdekjen e NATO-s. Evropa u nda në dy pjesë. Italia, nën Silvio Berlusconi, u rreshtua me administratën Bush, ashtu si Mbretëria e Bashkuar e Tony Blair. Qëndrimet shumë pro-amerikane të vendeve të Evropës Lindore si Polonia, të cilat vetëm kohët e fundit ishin çliruar nga zgjedha sovjetike dhe ishin (atëherë si tani) ultra-atlantiste, gjithashtu spikatën. Kur këto vende të Evropës Lindore folën hapur, Presidenti Francez Shirak deklaroi: “Ata humbën një mundësi të mirë për të heshtur”. Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Rumsfeld, shpiku dallimin midis “Evropës së re dhe Evropës së vjetër”, duke e quajtur boshtin franko-gjerman një relike të historisë.
Dhe historia, me të vërtetë, përsëritet. Sepse mesazhi i Rubios drejtuar Rutte-s bashkoi Nixon, Bush dhe Rumsfeld. Sekretari i Shtetit la mënjanë kërcënimin e Trump për të “larguar NATO-n” (një gabim, si gjithmonë, i tepruar, i pamundur dhe disi përtej mundësive të presidentit), por e zëvendësoi atë me një më të besueshëm: mbylljen e bazave amerikane në disa aleatë të pabesueshëm, përfshirë Spanjën, dhe zhvendosjen e trupave nga vendet tepër kritike në ato më pro-amerikane, si Polonia dhe vendet baltike. Një ndëshkim më i synuar dhe selektiv.
