BBC ka analizuar mënyrat se si mund të reagojë Irani ndaj ultimatumit 48-orësh të presidentit Donald Trump për hapjen e Ngushticës së Hormuzit, duke ndriçuar dilemat e Teheranit dhe skenarët që mund të përcaktojnë zhvillimin e konfliktit.
Derisa deri tani Irani ka paralajmëruar se do të përgjigjet me sulme ndaj infrastrukturave energjetike të lidhura me SHBA në Gjirin Persik, ai ka lënë të hapur mundësinë e një lundrimi të kontrolluar në ngushticën e Hormuzit. Siç është theksuar, anijet që nuk lidhen me “shtete armiqësore” mund të kalojnë në mënyrë të sigurt, nëse koordinohen me autoritetet iraniane.
Sipas analizës, kontrolli mbi lundrimin është karta më e fortë e Iranit në këtë konflikt. Heqja e bllokadës reale të ngushticës do të nënkuptonte humbjen e presionit kryesor që ushtron Teherani.
Një qytetar iranian përshkruan klimën brenda vendit me fjalët: “Çfarë karte tjetër kanë për të luajtur?”, duke evidentuar ndërgjegjësimin se ngushtica e Hormuzit është mjeti kryesor negociues i regjimit.
BBC vë në dukje se nëse Donald Trump zbatojë kërcënimin për sulme ndaj objektivave energjetike, pasojat për Iranin do të jenë jashtëzakonisht të rënda. Megjithatë, analiza nënvizon se udhëheqësia iraniane ka treguar historikisht gatishmëri për të përballuar kosto të mëdha ekonomike dhe sociale për të ruajtur regjimin dhe “vlerat e tij revolucionare”.
Vendi ka përjetuar tashmë sanksione shumëvjeçare nga Perëndimi dhe ka ndërmarrë një shtypje të ashpër të protestave brenda vendit. Më parë këtë vit, mijëra persona u vranë në protesta kundër qeverisë, ndërsa këtë javë u ekzekutuan tre burra të akuzuar për vrasjen e policëve, në çështje që, sipas organizatave të të drejtave të njeriut, u bazuan në rrëfime nën torturë.
Një nga skenarët e mundshëm është që Irani të zgjedhë të mos tërhiqet menjëherë, duke testuar kufijtë e kërcënimit amerikan. BBC raporton se Teherani mund të shpresojë që presionet ndaj vendeve të Gjirit të çojnë në ndërhyrje diplomatike tek Uashingtoni për deeskalim.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar se disa vende të rajonit kanë kontaktuar Teheranin për të kërkuar një zgjidhje, me Omanin që luan një rol aktiv për diplomacinë.
Veçanërisht e rëndësishme janë zgjedhjet e shteteve të Gjirit Persik, të cilat ndodhen midis presioneve kontradiktore. Nga njëra anë, ekonomitë e tyre varen shumë nga energjia dhe, në disa raste, nga turizmi dhe imazhi i sigurisë që promovojnë. Nga ana tjetër, ata e shohin Iranin si një kërcënim të drejtpërdrejtë për stabilitetin dhe mënyrën e tyre të jetesës.
BBC përfundon se vendimet e këtyre vendeve do të ndikojnë në mënyrë vendimtare në rrjedhën e konfliktit, në një kohë kur çdo lëvizje mund të çojë ose në deeskalim, ose në një përshkallëzim të përgjithshëm të tensioneve në rajon.
