Nga Erion Hiluku/
Bën aq shumë zhurmë Tirana, saqë iu oshëtijnë veshët edhe shqiptarëve që banojnë në skajet më të largët të kufijve tanë. Shqiptarët jetojmë në ritmin e një revolucioni të paparë ndonjëherë nga njerëzimi: një krijesë e bijve politikanë që ka njëzet e pesë vjet që metastazohet e babëzitur duke gllabëruar gjithçka.
Njëzet e pesë vjet histori në të cilën një dorë e zezë i ka dhënë drejtim për në varreza ose për në emigrim mijëra shqiptarëve, familjeve të tëra me gjithë fëmijë e pleq, po deshe mund të themi edhe ajkës intelektuale të Kombit tonë. Kur ndonjë institucion shtetëror të marrë përsipër të krahasojë këto njëzet e pesë vitet e fundit, me njëzet e pesë të parat e regjimit komunist, do t’i duhet shumë punë për ta fallsifikuar historinë, sepse ka shumë mundësi që të fundit të mos i lënë gjë mangut asaj periudhe errësire. Të vdekurit e të humburit e një kombi janë njësoj përgjegjësi e qeverive të tij, si kur i pushkaton vetë, kur i lë të vriten me njëri tjetrin, të mbyten në det, apo të vdesin nga mjerimi e sëmundjet.
Kështu endemi me shpresën të humbur, duke u mbajtur nëpër krenaritë e së shkuarës, ndër lexime të Fishtës e Agollit.
Sepse më së pari, për të pasur shpresë, duhet një shembull, duhet një sinjal, një rreze drite. Ja që ndodh nganjëherë dhe aty kapemi, me zemër takikardike nga frika mos shuhet, dhe shtyjmë edhe ca kohë pa i bërë valixhet.
Dikush tha një ditë në kafe a në shtëpi, -një sekond ju lutem, ambasadori amerikan po flet shqip!
Kjo ishte shenja e parë. Shqiptarëve të thjeshtë që straparcohen në punë për të paguar taksat e rritura me një pincelatë, iu qeshi cepi i buzës. Amerika na foli me gjuhën e nënës, ndërkohë që një buzëqeshje e lumtur demokratike shoqëron çdo fonemë me një theks vatëror që të kujton zërin e inçizuar të Nolit. Nuk e di nëse e tha por neve na u duk sikur kumboi : “Për të iu mbrojtur dhe shërbyer”!
Përtej shpresës, buzëqeshja. Ky ishte leksioni i parë amerikan në fakt. Asnjëri nga politikanët apo nëpunësit e shtetit tonë nuk e imiton dot. E kanë të pamundur, pavarësisht se marrin leksione private për këtë edhe nga psikologë me famë botërore. Buzëqeshjet e nxituara të ngrira nga flashet janë përgjigja më trishtuese e kërkesave të qytetarëve. Më parë, diktatori Hoxha, u stërvit dhe praktikoi një ngërdheshje atërore për dyzet vjet duke implikuar përveç buzëve edhe sytë e gjestet, por askujt nuk i shpëtonte cinizmi në flegrat e tij.
Është çështje sinqeriteti dhe ndërgjegjegjeje, dy koncepte të panjohura për shumicën e politikanëve e shpesh herë edhe nëpunësve. Është buzëqeshja e njeriut të realizuar, të arritur dhe që është në vendin e duhur e të merituar. Të mësosh gjuhën tonë akoma pa ardhur, nuk është vetëm për t’u lavdëruar. Padyshim që kjo përgatitje ka përfshirë edhe njohjen e historisë tragjike të Kombit tonë, dhe njohjen nga pikëpamja profesionale të sistemeve politike shqiptare. Ata që kanë studiuar gjuhë të huaja e dinë mirë se këto janë të pandashme. Një punë kolosale që është një gur i çmuar në karrierën e një diplomati. Kështu Presidenti Obama nuk e emëron rastësisht në Shqipëri, por pas një përgatitjeje të gjatë e në zotërim të shtatë gjuhëve të huaja, njëra më e rrallë dhe më e vështirë se tjetra dhe të një përvoje në vende mjaft të ndërlikuara. Përgatitja, puna dhe largpamësia janë leksione të tjera amerikane, për këdo që ka dy pare mend. Kështu si duket ka arritur deri këtu dhe do të vazhdojë më tej sigurisht, duke ndjekur Thomas Jefferson, i cili thoshte: “Besoj shumë në fatin e mirë: sa më shumë punoj aq më shumë fat kam”.
I pari i Amerikës në vendin tonë duket se nuk ka mësuar vetëm gjuhën por edhe ndjek zakonin e shqiptarëve më të shquar e fjalë pakë, atë “qesh e ngjesh” të famshme e të hollë. Shpesh fjalimet e tij mund të përmblidhen në: “Armikun nuk ju a solla unë. Atë e gjeta këtu në mes tuaj”. Një leksion vlefshëm ky, por më interesant është leksioni amerikan kur qëndron në heshtje. Mënyra e tij e të dëgjuarit është jo vetëm leksion por art i vërtetë, me sa vërejta në një takim që kishte me disa zyrtarë të kollarisur. Ishte aq i përqendruar dhe karizmatik në mënyrën e të dëgjuarit, saqë disa budallenjve aty u shkuan në mendje ide shumë inteligjente dhe i thanë ndërkohë duke shtrembëruar duart të nervozuar . Dukej si një leksion magjistral, ku për të edukuar në fillim u jepet një shembull se si duhet të dëgjojnë. Si një profesor që dëgjon nxënësit e tij, por që përmbajtjen e lëndës nuk do të mund ta vendosin sipas dëshirës së këtyre të fundit. Leksion.
Pastaj foli, dhe vazhdoi të këmbëngulë në vetminë e së vërtetës, ndërkohë që shqiptarët urojnë që të mos lodhet. Shumë të pranishmëve në sallat e shtrenjta që paguhen me taksat tona nuk iu pëlqeu çfarë tha, por shqiptarët janë shumë më shumë se ata. Nganjëherë duket si Don Kishoti pa Sanchon, sepse të pranishmit në këto salla nuk e njohin dialogun. Relativistët e vegjël e të dëndur, pikërisht ata thonë që “nuk mund të jetohet në Shqipëri”, janë përgjegjës për këtë, dhe tani në inmunodefiçencën e inteligjencës së tyre këmbëngulin në një realitet të dyfishtë. Kështu, pas së vërtetës së thënë me buzëqeshje, qëndron një Komb i madh demokratik, që nuk ia hedh vallen maskarenjeve, dhe që nuk ka nevojë për paratë e tyre të ndyra turistike. Ja një leksion i hapur e brilant, ku Washingtoni i bie nga Tirana për në Bruksel. Mohimi i së vërtetës në sferën publike është sëmundje evropiane, ama në sjelljen politike tejkalon çdo kufi të imagjinatës njerëzore. Kështu e vërteta në zërin e tij, është një simfoni në veshët e shqiptarëve, dhe duke perifrazuar Nolin, shpresoj prapë, që të mos thotë pas pak muajsh, në prag të ndonjë tragjedie: fola e thashë ju dola borxhit! Të jetë i sigurtë se po dialogon përtej këtyre sallave të mbyllura, me mijëra njerëz që kanë të njëjtët ideale demokracie dhe drejtësie.
Me duket nganjëherë se vëzhgoj një efekt gati terapeutik në leksionet amerikane, ashtu si logoterapia e Dr. Frankl, ose terapia nëpërmjet fjalës. E vërteta dhe vendosmëria e tij janë një ndihmë jetësore për të kaluar këtë gjendje depresive popullore, e pa vërejtur më parë në ndonjë Komb tjetër në kohë paqeje.
