Nga Ylli Pata
Reforma territoriale e vitit 2014 zhduku komunat dhe krijoi 61 bashki. Me fjalë të tjera, ata që sot janë njësi administrative, më parara ishin njësi që zgjihehdhin direkt me kryetar e këshilla, që në një farë mënyrë krijonin një marrëdhënie në territor.
Realisht, komunat e vjetra krijonin një farë klientelimi dhe influence por gjithsesi ata nuk se përbëjnë gjithmonë një fuqi politike.
Ja të marrim Tiranën. Partia Demokratike qan ikjen e komunës së Paskuqanit që sot është me bashkinë e Kamzës dhe komunën e Kasharit që sot është me Bashkinë e Tiranës.
Komuna e Paskuqanit është një serbrator historik i votave të PD-së, por në zgjedhjet e fundit ka ndodhur e kundërta. Paskuqani, përkatësisht njësia administrative nuk është më bastion i PD-së. Ndërkaq, ish-komuna Kashar sot është njësia më e rëndësishme e Tiranës elektorale. Përkatësisht njësia 14 është më e madhja në kryeqytet, pasi ka brenda saj dy njësi që janë fuqia e madhe demografike e kryeqytetit: Yzberishin dhe Astirin. Deri para pak vitesh njësia 5 dhe njësia 2 ishin më të rëndësishmet në zgjedhjet e Tiranës. Nga viti 2021, Njësi 14 është më strategjikja. Prej 5 vitesh megjithatë, si Astiri,si Yzberishi, si Kashari, apo Yrsheku e Mëzezi, kanë mbetur një bastion socialist, edhe pse demokratët kanë gjithashtu jo vetëm mbështetës pore dhe struktura të organizuara.
Nëse shikohet me kujdes ky zhvillim demografik e sheh qartë se njësia 14 nuk është gjë tjetër veçse një Komunë e Parisit e proletariatit. Përkatësisht një shumicë ardhje nga Jugu i vendit, shtresë e mesme, që kanë votuar përgjithësisht Partinë Socialiste.
Socialistët, me njësinë Kasharin, e cila u ndërtua e tillë nga PD kur e promovoi atë komunë kanë arritur fuqinë strategjike në kryqytet pasi mbajën primatin në dy njësitë më të mëdha; 5 dhe 14. PD apo e djathte k humbur dhe vendin e parë në njësinë 11 që ka qenë përgjithësisht me 2 mijë vota, apo njësinë 8 e cila është e vogël dhe në zgjedhjeparlamentare ndikon pak.
Në Durrës, ndarja e re territorial i ka prishur punë PD-së, pasi dikur kontrollonte Rrashbullin që kontrollon plazhet e Shkëmbit të Kavajës, Golemin me raste që kontrollon bregreditn e tij, ndërkohë që në Gjirin e Lalzit, ish-komuna e Ishmit ka qenë socialiste përgjithësisht.
Në Lezhë, PD ka pasur fuqi politike në njësinë vendore, ku fuqinë politike e ka asur në tre ish-kominat e mëdha; Shënkoll, Balldren dhe Zejmen, por diferenca ka qenë gjithmonë jo e pa e ndryshueshme mes të majtës dhe së djathtës. Ndryshimin politik në qark në zgjedhjet parlamentare e ka bërë pak Mirëitë por më shumë Mamirrasi dhe Fushëkuqja që janë dy ish-komuna me popullsi më të madhe në bashkinë Kurbin.
Harta e re territoriale nuk e ka prishur ekulibrin politik në qark, madje edhe në zgjedhjet e fundit, Megjithatë PD ka pasur humbje apo rrjedhje nga veriu në jug, dhe këtë ja ka vënë ndarjes. Por sa qëndron? Le të marrim për krahasim njësi bastion ttë PD-së si bashkia Shkodër përshembull që në 2023 i shkoi socialistëve me Benet Becin.
Shkodra ka qenë realisht bastion i PD, por jo i gjithë teritori. Pasi Velipoja, ish-komuna e Rrethinave, Ana e Malit janë bastione të PS-së. PD ka pasur fuqinë e saj në qytetin e Shkodrës dhe në Dajç që sot është në komunën e Vaut të Dejës. E cila ka brenda Bushatin, një basen demokrat të fortë, Mjedën gjithështu ish-bastion historic, Laçin e Vaut të Dejës që nxori politikan Nar Ndokën dhe zonat përreth. Sot E gjithë kjo zonë voton Tom Doshin ose PS-në. Në fakt jo vetëm sot, pasi ka vite që gjeopolitika ka ndryshuar. Dhe prej asaj kohe janë zhvilluar disa zgjedhje lokale, të cilat PD nuk se i ka dhënë maksimumin e energjive opozitare që vinin nga poshtë, ose ka pasur një përplasje brenda llojit siç ndodhi në 2023 në disa bashki. Ku Gaz Bardhi, atëherë sekretar i përgjithshëm i vulës përkrahu kandidatët e fotores duke sjellë probleme t mëdha, sidomos në zona specifike, ku Vau i Dejës është njëra përshembull.
Megjithatë, nëse shihet me vëmendje ka bashki, ku opozita i trajton si lugat, nëse do të kishte një motivim e mobilizim, mund t’i fitonte. Siç fitoi në ditën më të keqe Memaliajn, Pukën, Mirditën, Fusharrësin, thjesht sepse u kandiduan personazhe me dëshirë që arritën aleanca lokale fituese. Gjeografia ka efektin e vet në një konfigurim demografik të konsoliduar, por sot që doktori i solli të gjithë në Tiranë e Durrës, gjepolitika elektorale shqiptaret është më e kontrolluar. Ndarja administrative është thjeshte alibi, e për ta parë këtë mjafton të shikohen votat fshat më fshat e lagje më lagje në qytet, për të parë se e gjthë kjo fabul e një ndarje elektorale nuk mbahet në këmbë. Loja është e qartë; PD ka humbur fuqinë e barazimit në qarkun Tiranë, Durrës dhe Elbasan. Mund të kthehet kjo? Deri tani nuk ka ardhur ndonjë propozim! TemA
