Rrjetet sociale, inteligjenca artificiale dhe sasia e madhe e të dhënave personale që përdoruesit lënë online po ndryshojnë mënyrën se si mund të ndikohen bindjet politike dhe sjellja e votuesve.
Në një analizë të publikuar nga “Sunday Star Times”, eksperti i kërcënimeve informative Tim Niven argumenton se ekziston një industri miliarda dollarëshe e ndikimit online, e cila po fuqizohet më tej nga inteligjenca artificiale.
Sipas tij, një nga ndryshimet kryesore lidhet me aftësinë e algoritmeve për të krijuar profile të detajuara psikologjike të përdoruesve, duke analizuar reagimet e tyre, përmbajtjet që shohin dhe kohën që kalojnë në to.
Niven i referohet një studimi të vitit 2015, sipas të cilit analiza algoritmike e rreth 70 pëlqimeve në Facebook mund të parashikonte tiparet e personalitetit të një përdoruesi më mirë se miqtë e tij, ndërsa me rreth 300 pëlqime mund ta tejkalonte edhe vlerësimin e bashkëshortit ose partnerit.
Sipas analizës, rëndësia e këtyre të dhënave qëndron te mundësia për të përshtatur mesazhet politike sipas interesave, frikërave, shpresave dhe karakteristikave individuale të grupeve të ndryshme të votuesve.
Një nga rastet më të rëndësishme që ka nxitur debatin në Europë është ai i zgjedhjeve presidenciale të vitit 2024 në Rumani.
Më 6 dhjetor 2024, Gjykata Kushtetuese e Rumanisë anuloi të gjithë procesin zgjedhor presidencial dhe urdhëroi përsëritjen e tij. Vendimi erdhi pas publikimit të dokumenteve të deklasifikuara të institucioneve rumune të sigurisë.
Gjykata deklaroi se procesi ishte cenuar nga një sërë parregullsish që kishin ndikuar te karakteri i lirë dhe i drejtë i votës, barazia mes kandidatëve dhe transparenca e financimit të fushatës.
Në vendim përmendej në mënyrë specifike përdorimi jotransparent i teknologjive digjitale dhe inteligjencës artificiale, si dhe financimi nga burime të padeklaruara, përfshirë aktivitetet online.
Gjykata tha gjithashtu se një kandidat kishte përfituar nga një promovim agresiv në internet përmes “shfrytëzimit abuziv të algoritmeve të platformave të rrjeteve sociale”, duke krijuar sipas saj pabarazi mes kandidatëve.
Analiza të mëvonshme të dokumenteve të deklasifikuara kanë përshkruar një fushatë të koordinuar në TikTok në favor të Călin Georgescu, i cili doli i pari në raundin e parë. Një analizë e King’s College London raportoi se dokumentet përmendnin më shumë se 25 mijë llogari TikTok të aktivizuara rreth dy javë përpara zgjedhjeve, si dhe përdorimin e influencerëve për përhapjen e mesazheve.
Megjithatë, edhe studiuesit që kanë analizuar rastin paralajmërojnë se përcaktimi i ndikimit të saktë të një platforme sociale mbi rezultatin e një zgjedhjeje kërkon kujdes. Fakti që një fushatë ka qenë shumë e dukshme në TikTok nuk provon automatikisht se ajo, e vetme, ka përcaktuar mënyrën se si votuan qytetarët.
Rasti rumun ka kthyer në qendër të debatit një problem më të gjerë: algoritmet e platformave nuk përcaktojnë vetëm se çfarë shohin përdoruesit, por mund të përdoren edhe për të amplifikuar mesazhe politike të përshtatura për grupe shumë specifike.
Me zhvillimin e AI, aftësia për të prodhuar në shkallë të gjerë tekste, imazhe dhe video të personalizuara e bën këtë proces edhe më të shpejtë dhe më të lirë.
